การสถาปนาสังฆราช
สมเด็จพระสังฆราชเป็นตำแหน่งสมณศักดิ์สูงสุดและเป็นประมุขของคณะสงฆ์ไทย ซึ่งการสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชเป็นพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ ตามมาตรา 5 ตรี ของ พ.ร.บ.คณะสงฆ์ 2505 ที่ระบุไว้ว่า พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการแต่งตั้งสถาปนาและถอดถอนสมณศักดิ์ของพระภิกษุในคณะสงฆ์
สมเด็จพระสังฆราชเป็นตำแหน่งสมณศักดิ์สูงสุดและเป็นประมุขของคณะสงฆ์ไทย ซึ่งการสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชเป็นพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ ตามมาตรา 5 ตรี ของ พ.ร.บ.คณะสงฆ์ 2505 ที่ระบุไว้ว่า พระมหากษัตริย์ทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการแต่งตั้งสถาปนาและถอดถอนสมณศักดิ์ของพระภิกษุในคณะสงฆ์
ขณะเดียวกัน มาตรา 7 ยังระบุว่า พระมหากษัตริย์ทรงสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชองค์หนึ่ง ในกรณีที่ตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราชว่างลง ให้นายกรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของมหาเถรสมาคมเสนอนามสมเด็จพระราชาคณะผู้มีอาวุโสสูงสุดโดยสมณศักดิ์ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายเพื่อทรงสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราช
อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่สมเด็จพระราชาคณะผู้มีอาวุโสสูงสุดโดยสมณศักดิ์ไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ ให้นายกรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของมหาเถรสมาคมเสนอนามสมเด็จพระราชาคณะรูปอื่นผู้มีอาวุโสโดยสมณศักดิ์รองลงมาตามลำดับ และสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายเพื่อทรงสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราช
ขณะที่มาตรา 8 ระบุว่า สมเด็จพระสังฆราชทรงดำรงตำแหน่ง“สกลมหาสังฆปริณายก” ทรงบัญชาการคณะสงฆ์ และทรงตราพระบัญชาโดยไม่ขัดหรือแย้งกับกฎหมาย พระธรรมวินัย และกฎมหาเถรสมาคม
ทั้งนี้ สมเด็จพระราชาคณะที่มีอาวุโสตามสมณศักดิ์สูงสุดในขณะนี้ คือ สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ (ช่วง วรปุญฺโญ) เจ้าอาวาสวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ เกิดวันที่ 26 ส.ค. 2468 อายุ 88 ปี
