เร่งแก้ปัญหาข้าว

ผลพวงจากนโยบายรับจำนำข้าวในราคาสูงกว่าตลาดโลก กำลังส่งผลกระทบด้านลบต่อผลผลิตข้าวในประเทศไทยมากขึ้นเรื่อยๆ

เพราะนอกจากเวียดนามและอินเดียจะเจาะตลาดส่งออกข้าวของไทย จนขึ้นเป็นแชมป์แทนไปเรียบร้อยแล้ว

ข้าวไทยยังต้องเผชิญหน้ากับคู่แข่งที่สำคัญ ที่กำลังย่องเงียบมาแย่งตลาดส่งออกข้าวของไทยไปอีกประเทศหนึ่ง นั่นคือ เมียนมาร์

ล่าสุด ประเทศเมียนมาร์สามารถเจาะตลาดส่งออกข้าวไปยังประเทศญี่ปุ่นได้เป็นผลสำเร็จ ทั้งที่รู้กันทั่วโลกว่าญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีการปกป้องคุ้มครองอุตสาหกรรมข้าวของตนเองในระดับที่สูงที่สุดในโลก

ที่น่ากังวล คือ สาเหตุที่ญี่ปุ่นรับซื้อข้าวครั้งนี้ เพราะมีเป้าหมายต้องการช่วยเมียนมาร์ในการฟื้นคืนฐานะความเป็นชาติผู้ส่งออกข้าวระดับต้นๆ ของโลก โดยญี่ปุ่นได้เข้าไปลงทุนตั้งโรงสีตามเมืองใหญ่ๆ อีกด้วย วิธีนี้นอกจากจะทำให้เมียนมาร์มีตลาดการส่งออกที่แข็งแกร่งแล้ว ยังจะช่วยให้เมียนมาร์มีการพัฒนาเทคโนโลยีการเพาะปลูกที่จะทำให้ข้าวมีคุณภาพดีขึ้น ด้วยผลผลิตที่สูงขึ้นอีกด้วย

ฉะนั้น แม้ในปัจจุบันเมียนมาร์จะไม่ใช่คู่แข่งในตลาดส่งออกข้าวของไทย เพราะปีที่ผ่านมาส่งออกข้าวได้เพียง 1.6 ล้านตันเท่านั้น แต่ความที่เป็นประเทศเปิดใหม่ และมีประเทศยักษ์ใหญ่ให้ความช่วยเหลือ แนวโน้มการส่งออกข้าวของเมียนมาร์ก็ย่อมสดใสมากขึ้น

โดยเฉพาะอย่างยิ่งคู่แข่งสำคัญอย่างประเทศไทยกำลังสูญเสียความสามารถในการแข่งขันมากขึ้นเรื่อยๆ จากต้นทุนราคาข้าวที่รับจำนำไว้สูงมาก

นอกจากปัญหาเรื่องราคาแล้ว ความสามารถในการระบายข้าวของภาครัฐก็ยังเป็นปัญหาใหญ่ และทำได้ในขีดจำกัด จึงเห็นได้ว่าที่ผ่านมาภาครัฐพยายามจะเจรจาขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ หรือจีทูจี ซึ่งก็ขายได้ไม่มากอย่างที่ตั้งเป้าไว้ โดยเฉพาะมีปัญหาเงินบาทแข็งค่ามาซ้ำเติม

นอกจากนี้ ในการประชุมไทยแลนด์ ไรซ์ คอนเวนชั่น ปลายเดือน พ.ค.นี้ ที่กระทรวงพาณิชย์จัดขึ้น และตั้งใจจะใช้เป็นเวทีในการเจรจาขายข้าวแบบจีทูจี กลายเป็นว่าผู้เข้าร่วมประชุมส่วนใหญ่ รวมถึงผู้ประกอบการค้าข้าว หรือเทรดเดอร์ กลับมุ่งมารอฟังทิศทางนโยบายจำนำข้าวของไทยในอนาคตว่าจะเป็นอย่างไร เพื่อจะได้เป็นแนวทางการทำตลาดค้าข้าวเป็นส่วนใหญ่

สุดท้าย ปัญหาทุกอย่างก็กลับคืนไปที่ “ราคาจำนำข้าว” ที่สูงผิดปกติ

ที่หากรัฐบาลไม่แก้ไขหรือปรับเปลี่ยน ต่อไปก็อาจจะเกิดเหตุการณ์ที่นักวิชาการเคยทำนายไว้ คือ

ข้าวที่ชาวนาปลูกได้จะขายให้ใคร