คนดี-ไม่ดีแค่คิดก็ต่างกันแล้ว

ความเป็นผู้รู้คุณคนอื่น ในทางธรรมเรียกว่ามีความกตัญญู ความที่รู้จักทำการตอบแทนคุณผู้มีคุณ เรียกว่ามีกตเวที รวมแล้วถ้ารู้คุณด้วย ตอบแทนคุณด้วย ก็เรียกว่ามีความกตัญญูกตเวที

ความกตัญญูกตเวทีหาได้ในคนดี กล่าวคือ คนดีย่อมรู้คุณคน ไม่ทรยศ ไม่หักหลัง เช่น ลูกที่ดีย่อมรู้คุณพ่อแม่ ศิษย์ที่ดีย่อมรู้คุณครูบาอาจารย์

ในทางกลับกัน ความอกตัญญูอกตเวทีก็หาได้ในคนไม่ดี คือ คนไม่ดีย่อมไม่รู้คุณใคร เช่น ลูกเลวย่อมไม่รู้คุณพ่อแม่ ศิษย์เลวย่อมไม่รู้คุณครูอาจารย์

ไม่ใช่การแกล้งทำหรือการแสดงเพื่อให้คนอื่นได้เห็นว่าตนเป็นคนดีในสายตาของทุกคน แต่ภายในนั้นไม่ได้เป็นอย่างนั้นเลย

คนดีต้องดีทั้งนอกและดีทั้งใน มิใช่ดีแต่นอก แต่เน่าใน!

ขอนำเรื่องโบราณๆ เรื่องหนึ่งสมัยพุทธกาลมาเล่าเพื่อให้เรื่องนี้ชัดขึ้น จะได้เห็นว่าคนที่ไม่ดีนั้นมักจะคิดอะไรแบบไหน และมักจะทำอะไร

มีพรานป่าคนหนึ่งชาวเมืองพาราณสี เข้าป่าเพื่อล่าสัตว์และหาของป่า ต่อมาได้เกิดหลงทางในกลางป่าเป็นเวลานาน 7 วัน ทำให้ใจเริ่มท้อและหมดหวัง

ทว่าในความท้อแท้และความหมดหวังนั้น ก็ได้มีผู้ที่มีจิตใจดีงามมาช่วยเหลือ ซึ่งถือเป็นการขจัดความท้อแท้และความหมดหวังลงทันที

ผู้นั้นหาใช่มนุษย์ไม่...แต่เป็นช้างเผือกใหญ่ที่สง่างามทั้งรูปพรรณสัณฐานและจิตใจ

ทั้งนี้ เพราะช้างนั้นไม่ใช่ช้างธรรมดา แต่เป็นช้างดี กล่าวคือ เป็นช้างพระโพธิสัตว์ที่มีจิตใจเปี่ยมด้วยเมตตาธรรมที่สูงส่ง ซึ่งความดีงามสูงส่งของช้างนั้นก็คือ ความกตัญญูกตเวทีที่ได้ทำการเลี้ยงดูแม่ช้างของตน

เดิมทีช้างนี้เป็นเจ้าแห่งโขลงช้าง และได้เลี้ยงดูแม่ช้างที่ป่าหิมพานต์ แต่ต่อมาได้ทิ้งโขลงแล้วพาแม่ช้างไปอยู่ที่เชิงเขาจัณโฑรณะ ให้แม่อยู่ในถ้ำใกล้สระน้ำแห่งหนึ่ง

ช้างพระโพธิสัตว์นั้นเห็นพรานป่านั้นนั่งอมทุกข์ร้องไห้อย่างนั้นก็เกิดความสงสารขึ้นมา แล้วให้นั่งบนหลังพาไปส่งยังถิ่นมนุษย์ จนพรานนั้นกลับถึงบ้านอย่างปลอดภัย ส่วนพญาช้างโพธิสัตว์ก็กลับเข้าป่าเพื่อหาอาหารให้แม่ช้าง

กล่าวถึงพรานป่านั้น กลับมาถึงบ้านก็คิดชั่วอยากได้รางวัล จึงเดินทางไปยังพระราชวังเพื่อกราบทูลให้พระราชาทรงทราบว่าในป่าลึกนั้นมีพญาช้างเผือกใหญ่สวยงาม เหมาะเป็นช้างมงคลคู่บ้านเมือง

เผอิญว่าช้างมงคลพระราชพาหนะของพระราชานั้นได้ล้มลงในจังหวะนั้นพอดี พระราชาจึงมีรับสั่งส่งควาญช้างและพรานป่าไปจับพญาช้างพระโพธิสัตว์มาแล้วให้นำไปพักที่โรงช้างหลวง

พระโพธิสัตว์เสียใจมากจนน้ำตาไหล เพราะความคิดถึงแม่ที่อยู่คนเดียวในป่า แม้พระราชาจะทรงถือของกินต่างๆ มีรสเลิศไปให้พระโพธิสัตว์ก็ไม่ยอมกิน เพราะใจจดจ่ออยู่ที่แม่เพียงผู้เดียว

เมื่อพระราชาตรัสถาม ก็ทูลว่าตนได้เลี้ยงแม่ผู้ตาบอดอยู่ในป่า และจากวันนั้นถึงวันนี้ก็เป็นวันที่ 7 แล้ว แม่ยังไม่ได้อาหารอะไรเลย

พระโพธิสัตว์ทูลต่อว่า ตนเองไม่ได้ต้องการอิสริยยศหรืออะไรทั้งหมด แต่ที่ต้องการคือการอยู่เลี้ยงดูแม่ผู้ตาบอดอย่างใกล้ชิดเท่านั้น

สิ้นเสียงพระโพธิสัตว์ พระราชาเกิดความเลื่อมใสและพอพระทัยในคุณธรรมของพญาช้าง จึงมีรับสั่งให้ปล่อยพระโพธิสัตว์กลับไปหาแม่ รับสั่งให้สร้างหมู่บ้านเล็กๆ ใกล้ที่อยู่พระโพธิสัตว์ และให้คนนำอาหารและน้ำไปบำรุงพญาช้างและแม่อย่างมีความสุข

เรื่องนี้จะเห็นชัดว่า คนดีกับคนไม่ดี แค่คิดก็ต่างกันแล้ว คนดีคิดทำแต่สิ่งดีๆ ในขณะเดียวกันคนไม่ดีก็คิดทำแต่สิ่งไม่ดี