พังเพื่อชาติ

เมื่อวันที่ 7 ต.ค.ที่ผ่านมา นายกิตติรัตน์ ณ ระนอง รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง เป็นประธานในพิธีมอบรางวัลรัฐวิสาหกิจดีเด่นประจำปี 2555

โดยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) กวาดรางวัลใหญ่ไปทั้งสองรางวัล ได้แก่ รัฐวิสาหกิจยอดเยี่ยมประจำปีนี้ และรางวัลผู้นำองค์กรดีเน โดยนายลักษณ์ วจนานวัช ผู้จัดการ ธ.ก.ส.

การได้รางวัลของ ธ.ก.ส.ครั้งนี้ เกิดข้อกังขาและสงสัยเป็นอย่างมากว่า “ได้รางวัลนี้แต่ใดมา”

คณะกรรมการคัดเลือกในปีนี้ซึ่งได้รับเกียรติจาก รมว.คลัง เป็นประธานที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ และมีอดีตผู้ใหญ่ของกระทรวงการคลังเป็นที่ปรึกษาคณะกรรมการฯ โดยมีปลัดกระทรวงการคลังเป็นประธานกรรมการ ได้ใช้เกณฑ์อะไรเป็นตัวตัดสิน และให้น้ำหนักกับปัจจัยใดมากที่สุด

อาจจะเป็นไปได้ว่า ธ.ก.ส.ได้คะแนนสูงลิ่วในการดำเนินงานสนองตอบต่อนโยบายของรัฐบาลชุดนี้เต็มที่ โดยเฉพาะโครงการรับจำนำข้าวเปลือก แม้ว่าจะประสบปัญหาขาดทุนมหาศาลและสร้างปัญหาตามมามากมายก็ตาม

แต่หากพิจารณาด้านผลงานของ ธ.ก.ส.ล้วนๆ จากการปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงานและการบริหารสินทรัพย์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด น่าจะสอบตกและได้คะแนนที่โหล่เมื่อเปรียบเทียบกับรัฐวิสาหกิจทั้งหมด

ในปี 2555 ธ.ก.ส.ประสบปัญหาขาดทุนอย่างหนักถึง 2,200 ล้านบาท เพียง 8 เดือน และหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้หรือเอ็นพีแอลก็เพิ่มขึ้นไม่หยุด ซึ่งคาดว่าอาจจะถึง 3 หมื่นล้านบาทในสิ้นปีนี้ จึงเป็นที่มาของการทำแผน 3 ปี เพื่อที่จะล้างหนี้เอ็นพีแอลและพลิกผลขาดทุนมามีกำไร

ผลขาดทุนที่แดงเถือกขนาดนี้ ธ.ก.ส.ยังได้รับรางวัลรัฐวิสาหกิจยอดเยี่ยมเช่นเดียวกับบริษัท ปตท. และรางวัลผู้นำองค์กรดีเด่นของนายลักษณ์ เทียบเท่านายอภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ กรรมการผู้จัดการธนาคารกรุงไทย อาจจะทำให้ “คุณค่าของรางวัลรัฐวิสาหกิจดีเด่น” ทรุดลงรุนแรง หลังจากเริ่มแจกมาตั้งแต่ปี 2548 และขัดต่อเป้าหมายที่ต้องการสร้างขวัญกำลังใจและแรงจูงใจให้รัฐวิสาหกิจเร่งพัฒนาองค์กร เพื่อก้าวไปสู่ความเป็นเลิศ รวมถึงการเป็นกลไกที่ดีในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศไทยให้เทียบเคียงระดับสากล

การได้รางวัลรัฐวิสาหกิจยอดเยี่ยม เป็นเรื่องใหญ่และสำคัญในระยะยาว เพราะผลของรางวัลสามารถนำไปอ้างถึงการให้ผลตอบแทน ทั้งในรูปของตัวเงิน คือ โบนัสของคณะกรรมการ ผู้บริหาร พนักงาน และลูกจ้าง และที่มิใช่ตัวเงิน คือ การผ่อนคลายกฎระเบียบ หรือนโยบายต่างๆ ให้แก่รัฐวิสาหกิจ

เราขอเรียกร้องให้มีการเปิดเผยถึงที่มาของการแจกรางวัลให้กับ ธ.ก.ส. และขอให้ทุกภาคส่วนตรวจสอบการทำงานในอนาคตว่า ธนาคารแห่งนี้จะหยิบยกรางวัลยอดเยี่ยมในการปรับเพิ่มผลตอบแทนและคลายเกณฑ์ต่างๆ เอื้ออำนวยให้การเมืองใช้เป็นเครื่องมือในการสร้างปัญหาในระยะยาวมากเพียงใด