ฟ้าทลายโจร

ฟ้าทลายโจร เป็นสมุนไพรชนิดหนึ่งที่นำมาใช้อย่างแพร่หลายมากขึ้น เพราะมีสารสำคัญที่มีฤทธิ์กระตุ้นหรือเสริมระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายในบัญชียาหลักแห่งชาติ มีข้อบ่งใช้ คือ แก้ไข้ แก้เจ็บคอ และแก้ท้องเสีย

ปัจจุบันประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกฟ้าทลายโจรเพื่อการค้า 60-100 ไร่ ส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่ จ.นครปฐม ราชบุรี อุตรดิตถ์ พิษณุโลก สุพรรณบุรี สุรินทร์ ปราจีนบุรี และสระแก้ว ได้ผลผลิตสด 22.5 ตัน/ไร่ แต่การผลิตวัตถุดิบสมุนไพรฟ้าทลายโจรยังมีปัญหาความไม่สม่ำเสมอของผลผลิตและปริมาณสารสำคัญ ศูนย์วิจัยพัฒนาการเกษตรพิจิตร กรมวิชาการเกษตร จึงได้วิจัยและพัฒนาการผลิตฟ้าทลายโจรเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพ เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำไปใช้ประโยชน์ผลิตฟ้าทลายโจรเชิงพาณิชย์ได้

จรัญ ดิษฐไชยวงศ์ นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร กล่าวว่า ศูนย์ฯ ได้ศึกษาปัจจัยในด้านต่างๆ อาทิ การทดสอบสายพันธุ์ การพรางแสง ความหนาแน่นในการปลูกฟ้าทลายโจรที่มีผลต่อผลผลิตและปริมาณสารสำคัญ การให้น้ำและช่วงเวลาการให้น้ำต่อการผลิตฟ้าทลายโจรเชิงพาณิชย์ พร้อมศึกษาระยะการเจริญเติบโตและส่วนต่างๆ ของฟ้าทลายโจรที่ให้สารแอนโดรกราโฟไลด์สูง ตลอดจนศึกษาขนาดและรูปร่างที่เหมาะสมของแปลงทดลอง เพื่อให้ได้วัตถุดิบฟ้าทลายโจรคุณภาพและมีมาตรฐานเกษตรดีที่เหมาะสม

ผลการวิจัยพบว่าสายพันธุ์ที่เหมาะสำหรับปลูกในพื้นที่ จ.พิจิตร คือ สายพันธุ์พิษณุโลก 54 ถ้าปลูกในฤดูหนาวจะให้ผลผลิตน้ำหนักสด 1,774 กิโลกรัม/ไร่ น้ำหนักแห้ง 391 กิโลกรัม/ไร่ ปริมาณแลคโตนรวม 11.79 กรัม/น้ำหนักแห้ง 100 กรัม หากปลูกในฤดูฝนจะให้ผลผลิตน้ำหนักสด 4,187 กิโลกรัม/ไร่ น้ำหนักแห้ง 960 กิโลกรัม/ไร่ ปริมาณแลคโตนรวม 10.74 กรัม/น้ำหนักแห้ง 100 กรัม

ก่อนปลูกควรทำการวิเคราะห์ดิน โดยต้องปรับความอุดมสมบูรณ์ของดินให้มีอินทรียวัตถุไม่น้อยกว่า 3.5% สำหรับดินเหนียวค่า pH ระหว่าง 5.58.08 สำหรับความหนาแน่นของการปลูก พบว่าการปลูกแบบย้ายกล้าใช้ระยะปลูก 30x60 เซนติเมตร เก็บผลผลิตระยะออกดอก 50% จะให้ปริมาณสารแอนโดรกราโฟไลด์สูงสุด ระยะปลูก 30x40 เซนติเมตร ให้ผลผลิตสูงสุด ปริมาณสารสำคัญผันแปรตามสภาพแวดล้อม หากปลูกในช่วงฤดูแล้งแนะนำให้ปลูกระยะ 30x40 เซนติเมตร หรือประมาณ 13,333 ต้น/ไร่ ให้น้ำหนักสดสูงสุด 3,070 กิโลกรัม/ไร่ น้ำหนักแห้งสูงสุด 776.6 กิโลกรัม/ไร่ ช่วงฤดูฝนควรใช้ระยะปลูก 30x60 เซนติเมตร หรือประมาณ 8,888 ต้น/ไร่ ให้ปริมาณแอนโดรกราโฟไลด์สูงสุด 6.98 กรัม/น้ำหนักแห้ง 100 กรัม

นอกจากนั้น ยังพบว่าการให้น้ำ 48 ลิตร/พื้นที่ปลูก 1 ตารางเมตร ฟ้าทลายโจรจะให้ผลผลิตและสารสำคัญสูงสุด โดยเฉพาะช่วงฤดูหนาวหรือฤดูร้อน พืชต้องได้รับน้ำปริมาณเพียงพอและสม่ำเสมอตั้งแต่ปลูกจนกระทั่งเก็บเกี่ยว ทั้งยังพบว่าการปลูกแบบพรางแสงให้ผลผลิตลดลงถึง 50%

อย่างไรก็ตาม มีข้อพึงระวังในการปลูก คือควรหลีกเลี่ยงพื้นที่ที่มีสารอินทรีย์และอนินทรีย์ที่มีพิษปนเปื้อน ไม่เป็นแหล่งที่มีน้ำท่วมขังและแหล่งปลูกที่มีลมพัดแรงควรมีแนวบังลมเพื่อป้องกันต้นหักล้ม

ขณะที่ผลการศึกษาส่วนต่างๆ ของฟ้าทลายโจรที่ให้สารแอนโดรกราโฟไลด์สูง ซึ่งวิเคราะห์สารสำคัญโดยสถาบันเทคโนโลยีชีวภาพและวิศวกรรมพันธุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พบว่าส่วนต่างๆ ของฟ้าทลายโจรให้ปริมาณสารแอนโดรกราโฟไลด์แตกต่างกัน โดยเก็บเกี่ยวส่วนยอด 25 เซนติเมตร ที่ระยะออกดอก 2575% ให้ปริมาณแอนโดรกราโฟไลด์สูงสุด และการศึกษาขนาดพื้นที่เก็บเกี่ยวที่เหมาะสมของฟ้าทลายโจร สำหรับใช้เป็นมาตรฐานในการทำงานทดลอง ไม่ควรน้อยกว่า 5.76 ตารางเมตร เป็นสี่เหลี่ยมมุมฉากไม่จำกัดรูปร่าง

ปัจจุบันศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตรได้ถ่ายทอดผลงานวิจัยนี้ไปสู่เกษตรกรผู้ผลิตฟ้าทลายโจรใน จ.ปราจีนบุรี สามารถใช้งานได้จริงในฟาร์ม อาทิ การให้น้ำฟ้าทลายโจรไม่เกิน 80% ของค่าการระเหย ทำให้เกษตรกรได้ผลผลิตและปริมาณแลคโตนรวมสูงสุด การเก็บผลผลิตฟ้าทลายโจรแบบแยกส่วน ได้แก่ ตัดส่วนยอดยาว 25 เซนติเมตร และตัดส่วนเหนือดินห่างโคนต้น 4 ข้อ การเพาะกล้า การจัดการแปลงปลูกและการอบแห้ง เป็นต้น ทำให้เกษตรกรได้ผลผลิตแห้งเพิ่มขึ้นจากเดิม 144 กิโลกรัม/ไร่ เป็น 668 กิโลกรัม/ไร่ หรือเพิ่มขึ้น 3.6 เท่า และปริมาณสารแลคโตนรวมตั้งแต่ 911 กรัม/น้ำหนักแห้ง 100 กรัม สูงกว่าค่ามาตรฐาน สามารถใช้เป็นแนวทางในการผลิตเชิงพาณิชย์ได้

สนใจอยากได้ข้อมูลเพิ่มเติม โทร. 056-990-035