ก้าวแรก

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

เมื่อวานนี้มีข่าวเรื่องจีนเพิ่มงบประมาณทหารอีก 11.2% หรือ 1.1 แสนล้านเหรียญสหรัฐ เป็นข่าวใหญ่ที่หลายฝ่ายจับตามองเรื่องการขยายแสนยานุภาพทางทหาร ซึ่งเป็นเรื่องหลักที่จีนยังคงให้ความสำคัญมาตลอดควบคู่ไปกับด้านเศรษฐกิจ เรียกว่าไม่มีปีไหนที่จีนจะตัดงบทหารลงสักปีเดียว

แต่ในอีกด้านหนึ่งก็มีข่าวเล็กๆ ที่น่าสนใจไม่แพ้กันว่า จีนได้เปิดให้ชาวเมืองหวู่คั่น เลือกตั้งคณะกรรมการ 7 คนของเมือง ถ้าเทียบเป็นไทยก็อาจเปรียบได้เป็น อบต. ราวๆ นั้น

ชื่อนี้หลายคนอาจลืมไปแล้ว แต่เมืองหวู่คั่นนี่ล่ะที่เกิดการลุกฮือของชาวบ้าน ประท้วงการยึดที่ดินอย่างไม่เป็นธรรมครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในจีนก็ว่าได้ โดยการประท้วงเริ่มขึ้นเมื่อเดือน ก.ย.ปีที่แล้ว ชาวบ้านต่างร้องเรียนว่าถูกยึดที่ดินทำมาหากินอย่างไม่เป็นธรรมต่อเนื่องมานานหลายปีจนทนไม่ไหว

แต่การประท้วงได้ระเบิดกลายเป็นเรื่องใหญ่โตขึ้นมาในเดือน ธ.ค. หลังจาก ซื่อจินโป ผู้นำการประท้วงซึ่งเป็นตัวแทนเจรจากับรัฐบาลท้องถิ่น เสียชีวิตลงอย่างเป็นปริศนาในคุก

ในครั้งนั้นภาพถ่ายที่ลักลอบถ่ายออกมาโดยไม่ผ่านสื่อของจีน ทำให้เราได้เห็นชาวบ้านนับหมื่นคนทั่วทั้งหมู่บ้านพร้อมใจกันออกมาประท้วงอย่างพร้อมเพรียง ลูกชายของซื่อเป็นตัวแทนงานศพและนำการประท้วงเรียกร้องความยุติธรรมไปพร้อมกัน ท่ามกลางการปิดล้อมหมู่บ้านของเจ้าหน้าที่ งดการเดินทางเข้าออกและการขนส่งอาหาร

ภาพในครั้งนั้นทำให้โลกจับตาไปอีกที่มุมหนึ่งของจีน แม้จะได้ชื่อว่าเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ แต่ปัญหาความไม่เท่าเทียม ปัญหาคอร์รัปชันของเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น และปัญหาการยึดที่ของชาวบ้าน ก็ยังเป็นปัญหาละเอียดอ่อนที่ท้าทายรัฐบาลจีนคอมมิวนิสต์อยู่มาก ขณะที่มีการเติบโตขึ้นเรื่อยๆ ของสื่อในช่องทางที่หลากหลาย

ในที่สุดวันนี้ชาวหวู่คั่นก็ได้ชัยชนะในเชิงสัญลักษณ์ เมื่อรัฐบาลยอมประนีประนอมรับปากจะสอบสวนเรื่องการยึดที่ดิน และยังให้สิทธิประชาชนเลือกตั้งคณะกรรมการชุดใหม่ เป็นการเลือกตั้งอย่างโปร่งใสโดยที่ไม่เคยมีมาก่อน ชาวบ้านกว่า 6,800 คน หรือประมาณ 81% ของคนที่มีสิทธิ เดินทางไปเลือกตั้งกันอย่างหนาตา ท่ามกลางการจับตาของเจ้าหน้าที่ตำรวจ และผู้สังเกตการณ์จากหลายพื้นที่ในจีน เพื่อจับตาดูหวู่คั่นโมเดล เป็นตัวอย่างของการแก้ปัญหาการลุกฮือของชาวบ้านที่น่าสนใจ

แม้จะยังเรียกว่าเป็นชัยชนะเต็มปากเต็มคำไม่ได้ แต่นี่ก็เป็นตัวอย่างหนึ่งในปัญหาและการแก้ปัญหาของจีนที่น่าจับตา เพราะจีนยังเต็มไปด้วยปัญหาเช่นนี้อีกมาก ทั้งในกวางตุ้ง และซินเจียง และอาจเป็นปัญหาใหญ่ที่ยากยิ่งกว่าเรื่องเศรษฐกิจในวันนี้