ปั้นจีดีพีสูงเกินจริง งานหนักรัฐบาล

งบประมาณรายจ่ายปี 2555 ที่คณะรัฐมนตรี (ครม.)

โดย...ทีมข่าวการเงิน

งบประมาณรายจ่ายปี 2555 ที่คณะรัฐมนตรี (ครม.) ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี อนุมัติกรอบวงเงินรายจ่าย 2.33 ล้านล้านบาท เพิ่มจากปีงบประมาณ 2554 ที่มีวงเงิน 2.17 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 1.6 แสนล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 7.4%

แต่ทว่างบลงทุนที่เป็นหนึ่งใน “หัวรถจักร” ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ มีวงเงิน 3.84 แสนล้านบาท เพิ่มขึ้นจากงบลงทุนปีที่แล้ว 2.89 หมื่นล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 8.1% ขณะที่สัดส่วนงบลงทุนเทียบกับงบประมาณปี 2555 อยู่ที่ 16.5% ใกล้เคียงกับปีงบประมาณ 2554 ที่สัดส่วนงบลงทุนที่ 16.4%

แม้รัฐบาลจะมีทางออกที่จะเพิ่มการลงทุน โดยพึ่งพาการลงทุนในโครงการรัฐร่วมลงทุนกับเอกชน หรือ PPP แต่ร่าง พ.ร.บ.ว่าด้วยการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน พ.ศ. ... ยังอยู่ในชั้นการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา การออกมาเป็นกฎหมายคงใช้เวลาอีกนาน

 

ส่วนการลงทุนของรัฐวิสาหกิจที่จะเป็นแรงขับเคลื่อนการลงทุนของประเทศก็ไม่ได้เพิ่มขึ้นจากปีที่แล้วที่อยู่ที่ประมาณ 3 แสนล้านบาท

ขณะที่งบรายจ่ายปี 2555 ที่เพิ่มขึ้นสัดส่วนงบลงทุนใกล้เคียงกับปีที่แล้ว แต่งบรายจ่ายกลับไป “โป่ง” ขึ้นที่งบรายจ่ายประจำจาก 1.66 ล้านล้านบาท ในปีงบ 2554 หรือสัดส่วน 76.8% เป็น 1.83 ล้านล้านบาท ในปีงบ 2555 หรือคิดเป็นสัดส่วน 7-9%

โดยเฉพาะงบรายจ่ายประจำที่เพิ่มขึ้นนี้เป็นค่าใช้จ่ายบุคลากรที่เพิ่มจาก 7.56 แสนล้านบาท เป็น 8.86 แสนล้านบาท และงบเพิ่มขึ้นจะอยู่ในรายการรายจ่ายในการปรับเพิ่มค่าตอบแทนให้ข้าราชการระดับปริญญาตรี 1.5 หมื่นบาทต่อเดือน และเพิ่มค่าตอบแทนให้ข้าราชการวุฒิ ปวส. รวมกว่า 6 แสนคน

การจัดสรรงบประมาณอุดหนุนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น วงเงิน 2.23 แสนล้านบาท หรือคิดเป็นสัดส่วน 24.1% ของวงเงินงบประมาณ แต่นั่นก็ยังไม่เท่ากับอัตราส่วนที่กฎหมายกำหนดไว้

ขณะที่งบลงทุนดังกล่าวได้บวกรวมค่าบำรุงรักษาโครงการลงทุนเดิม และการลงทุนที่มีงบผูกพันเข้าไปด้วย จึงเรียกได้ว่างบลงทุน 3.84 แสนล้านบาท เป็นการลงทุนโครงการใหม่ “ไม่มาก” ประกอบกับการรั่วไหลของงบที่แก้ไม่ตกจากปัญหา “คอร์รัปชัน” เงินลงทุนของรัฐคงเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจไม่เต็มที่

ไม่เพียงเท่านั้น รัฐบาลยังมีภาระรายจ่ายที่เพิ่มจากนโยบายสวัสดิการสังคม เช่น ค่ารักษาพยาบาลในโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค โครงการเรียนฟรีที่ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นตามจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น ขณะที่เมื่อสิ้นปีงบประมาณพบว่างบที่ตั้งไว้ไม่เพียงพอกับค่าใช้จ่ายจริง และจำเป็นต้องตั้งงบชดเชยทุกปี

ส่วนการให้ค่าตอบแทน อสม. และจ่ายเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ เช่น อายุ 60-69 ปี ให้เบี้ยยังชีพ 600 บาท อายุ 7079 ปี เพิ่มเบี้ยเป็น 700 บาท อายุ 80-89 ปี เพิ่มเบี้ยเป็น 800 บาท และอายุ 90 ปีขึ้นไป เพิ่มเบี้ยยังชีพเป็น 1,000 บาท ยังส่งผลให้งบสวัสดิการสังคมโดยภาพรวมเพิ่มขึ้นอีก

ที่สำคัญ โครงการสวัสดิการสังคมเป็นนโยบายการเมืองที่ “ให้แล้วขอคืนไม่ได้” ส่งผลให้งบรายจ่ายสวัสดิการมีแต่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องทุกปี

อีกทั้งการเพิ่มทุนกองทุนหมู่บ้านละ 1 ล้านบาท วงเงิน 8 หมื่นล้านบาท เดิมทีรัฐตั้งใจกู้เงินสถาบันการเงินของรัฐ แต่มีปัญหาว่ากฎหมายกองทุนหมู่บ้านไม่เปิดช่องให้สำนักงานกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง (สทบ.) กู้เงินได้ ทางออกหนึ่งที่เป็นไปได้ คือ ทยอยตั้งงบผูกพันทยอยจ่ายเพิ่มทุนให้กองทุนหมู่บ้าน

โครงการจำนำข้าวของรัฐบาลที่มีการระบุวงเงินหมุนเวียนซื้อข้าวเปลือกที่ 4.1 แสนล้านบาท แต่มีงบประมาณที่ต้องจ่ายขาดและตั้งเป็นงบปี 2555 อยู่ที่ 2.5 หมื่นล้านบาท เป็นต้น

นอกจากนี้ หากพิจารณาประมาณการรายรับที่ตั้งไว้ที่ 1.98 ล้านล้านบาท แต่มีจุดที่น่าสังเกตอยู่ คือ การตั้งประมาณการสมมติฐานอัตราการขยายตัวเศรษฐกิจปี 2555 สูงถึง 4.5-5.5% ท่ามกลางความเสี่ยงของเศรษฐกิจโลกน่าจะสูง “เกินจริง” และทำให้ประมาณการจัดเก็บรายได้สูงกว่าความเป็นจริงด้วย

เพราะเศรษฐกิจกลุ่มยูโรโซนมีปัญหาหนี้สาธารณะเรื้อรัง และมีท่าทีที่จะลุกลามไปยัง “เสาหลัก” เศรษฐกิจยุโรป เช่น เยอรมนี ฝรั่งเศส และสเปน ส่วนสหรัฐที่กำลังย่ำแย่กับอัตราว่างงานที่ยังสูง และต้องออกมาตรการ “คิวอี 3” ซึ่งยังต้องรอดูผลว่าจะกระตุ้นเศรษฐกิจได้หรือไม่ หรือเป็นแค่ “ยืดเวลาหายใจ”

ขณะที่เศรษฐกิจในประเทศที่รัฐบาลพรรคเพื่อไทยมีแผนอัดเงินกระตุ้นกำลังซื้อประชาชน เช่น การเพิ่มรายได้แรงงาน การเพิ่มราคาสินค้าเกษตรผ่านโครงการรับจำนำ ซึ่งแน่นอนว่าเป็นการเพิ่มกำลังซื้อในประเทศได้ การบริโภคภายในน่าจะขยายตัวได้ดี และกระตุ้นให้เอกชนลงทุนผลิตมากขึ้นได้

ส่วนการส่งออกที่ยังขยายตัวต่อเนื่อง แม้จะไม่สูงเท่ากับปี 2554 ส่วนจำนวนนักท่องเที่ยวในปีหน้าคงสูงกว่าปีนี้ที่ตั้งเป้ามีนักท่องเที่ยว 19 ล้านคนไม่มากนัก

แต่ข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ชี้ว่า เศรษฐกิจไทยครึ่งหลังของปี 2554 มีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง และทำให้ทั้งปี 2554 เศรษฐกิจขยายตัวที่ระดับ 3.54%

ทว่ามีแต่ทว่าปัจจัยเสี่ยงต่างประเทศนั้นดูจะส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยอย่างหนักหน่วงและรุนแรง ที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทย ได้แก่ ความเสี่ยงจากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกทั้งสหรัฐ ยุโรป และญี่ปุ่น ตลาดเงิน ตลาดทุน และอัตราแลกเปลี่ยนที่มีความผันผวนจากความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลก

ราคาน้ำมันที่มีความผันผวน แม้ว่าราคาน้ำมันจะมีแนวโน้มลดลงตามการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก แต่ยังมีความเสี่ยงด้านอุปทานและการเก็งกำไร อัตราดอกเบี้ยและอัตราเงินเฟ้อที่ทรงตัวระดับสูง

ดยเฉพาะความล่าช้าในการใช้จ่ายงบประมาณปี 2555 ที่อาจชะลอออกไป ส่งผลให้การลงทุนภาครัฐขยายตัวต่ำกว่าที่คาดการณ์ไว้ ขณะที่สถานการณ์การผลิตภาคเกษตรและรายได้เกษตรกรมีความเสี่ยงที่ผลกระทบจากภัยธรรมชาติ เช่น ปัญหาอุทกภัยที่เกิดขึ้นขณะนี้

หรือแม้แต่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ยังส่งสัญญาณว่าอาจต้อง “ชะลอ” การปรับเพิ่มอัตราดอกเบี้ยนโยบาย เนื่องจากความเสี่ยงของเศรษฐกิจโลกมีมากขึ้น

ดังนั้น อัตราการขยายตัวเศรษฐกิจปี 2555 ควรอยู่ที่ระดับ 44.5% มากกว่า

จึงต้องย้อนกลับมาดูตัวเลขประมาณการรายได้ปีงบประมาณ 2555 ว่าจะเป็นไปตามเป้าหมายหรือไม่ เพราะรัฐบาลลดภาษีทำโครงการประชานิยมตามที่ได้สัญญากับประชาชนไว้เมื่อหาเสียงเช่น การจัดเก็บภาษีกรมสรรพากรที่คาดว่าจะเพิ่มจาก 1.39 ล้านล้านบาท เป็น 1.62 ล้านล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 16.8% ในขณะที่รัฐบาลมีนโยบายลดภาษีนิติบุคคลจาก 30% เหลือ 23%

ทางเดียวที่รัฐบาลจะมีรายได้ภาษีเพิ่มขึ้น การขยายฐานภาษีให้กว้างขึ้น แต่ก็ต้องดูด้วยว่า อัตราภาษีที่ลดลงนั้นต้องคุ้มค่ากับ “ต้นทุนการเลี่ยงภาษี” ของเอกชนหรือไม่

แต่หากลดภาษีแล้วเอกชนยังไม่ยอมเข้าสู่ระบบภาษี ทางออกอีกทางหนึ่งของกรมสรรพากร คือ การไปรีดภาษีกับคนบางกลุ่มที่ไม่อยู่ในฐานภาษี เช่น กลุ่มที่ทำธุรกิจส่วนตัวและไม่มีลูกจ้าง 11.7 ล้านคน หรือต้องหารายได้จากภาษีตัวอื่น เช่น ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง

ส่วนการประมาณการรายได้การจัดเก็บภาษีศุลกากรกลับเพิ่มขึ้นจาก 8.84 หมื่นล้านบาท เป็น 1.05 แสนล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 10.6% ในขณะที่อัตราการนำเข้าส่งออกแทบไม่มีแล้ว จากนโยบายเปิดเขตการค้าเสรี และภาษีสรรพสามิตที่ต้องลดลงแน่นอนจากมาตรการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน เป็นต้น

ขณะที่การนำส่งรายได้เข้ารัฐของหน่วยงานอื่นๆ เช่น รัฐวิสาหกิจที่มีการประมาณการว่าตัวเลขอยู่ที่ 2.11 แสนล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีงบประมาณ 2554 ในอัตรา 14.8% ถือว่ามีสัดส่วนที่ไม่มากเทียบกับรายได้รัฐที่มาจากภาษี

เป็นที่ทราบกันอยู่ว่าประเทศที่มีจีดีพีขนาด 10 ล้านล้านบาท เช่นประเทศไทย การขับเคลื่อนเศรษฐกิจและการลงทุนล้วนแล้วแต่มาจาก “แรงส่งหลัก” ของเอกชนทั้งสิ้น

หากรัฐบาลดำเนินนโยบายทำลายความเชื่อมั่นของนักลงทุนบ่อยครั้งเข้า ในที่สุดแล้วต่างชาติจะย้ายฐานการลงทุนไปที่อื่น

แต่การที่เอกชนจะมีความมั่นใจในการลงทุนหรือไม่อยู่ที่ 2 ปัจจัย คือ 1.ปัจจัยเศรษฐกิจโลก เพราะเศรษฐกิจไทยพึ่งพาการส่งออก 70% ซึ่งเศรษฐกิจโลกเป็นสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ รัฐบาลจำเป็นต้องมีแผนสำรองรับมือ หากเศรษฐกิจโลกเกิดวิกฤติครั้งใหญ่อีกครั้ง แต่ในช่วง 12 ปีคงไม่แย่เท่ากับเมื่อ 3 ปีที่แล้ว

2.การสร้างบรรยากาศการเมืองภายในประเทศให้นักลงทุนมีความมั่นใจว่าสถานการณ์เมืองจะมีความสงบเรียบร้อย แต่ดูเหมือนว่ารัฐบาลชุดที่เข้ามาทำงานตาม สโลแกนที่ว่า “แก้ไข แต่ไม่แก้แค้น” กลับส่วนทางกับความเป็นจริง คือ นอกจากไม่แก้ไขแล้ว กลับสร้างชนวนที่จะก่อให้เกิดความวุ่นวายในประเทศ

เช่น การที่พวกประจบสอพลอบางคนออกมาเรียกร้อง “ขออภัยโทษ” หวังให้ “นายใหญ่” ประทับใจ ถามว่าสร้างบรรยากาศให้นักลงทุนมั่นใจหรือไม่

หรือนโยบายรัฐบาลที่คิดขึ้นจาก “ดูไบ” ก็สวนทางกันสิ้นเชิง เช่น อยากให้คนใช้ระบบขนส่งมวลชนแต่ออกมาตรการคืนเงินภาษีรถยนต์คันแรกเพื่อให้คนไปซื้อรถยนต์ และต้องอัดงบคืนภาษี 3 หมื่นล้านบาท

นโยบายสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทน เช่น น้ำมันแก๊สโซฮอล์ แต่ลดการจัดเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ทำให้ราคาเบนซินและแก๊สโซฮอล์จึงต่างกันไม่มาก คนก็ใช้น้ำมันเบนซินเพิ่มขึ้น

แต่กระนั้นท่ามกลางความเสี่ยงและความไม่แน่นอนทั้งภายในและเศรษฐกิจภายนอก เป็นการพิสูจน์ฝีมือ “ทีมเศรษฐกิจรัฐบาล” ว่าจะพึ่งพาได้อย่างที่คนฝันไว้หรือไม่