บริโภคนิยม

โดย...ธนพล ไชยภาษี

หัวใจหลักของทุนนิยม นอกเหนือจากทุนแล้ว ก็ยังมีวัฒนธรรมบริโภคนิยม ที่เศรษฐกิจจะเน้นการบริโภคเพื่อกระตุ้นให้เกิดการไหลเวียนของทุน และถือเป็นองค์ประกอบที่สำคัญยิ่งของเศรษฐกิจสหรัฐ ที่เน้นการบริโภคอย่างสุดโต่ง

อาหารจานหนึ่งที่คนอเมริกันบริโภคจะมีความใหญ่โตมากกว่าอาหารจานหนึ่งของคนเอเชีย ใครเคยไปสหรัฐเข้าร้านอาหารลองสั่งดูว่าจานหนึ่งใหญ่โตขนาดไหน

รถยนต์ในสหรัฐขึ้นชื่อเรื่องความใหญ่โตมโหฬารและบริโภคน้ำมันในปริมาณที่สูงมากกว่ารถชาวบ้าน ทำให้สหรัฐต้องวิ่งโร่หาน้ำมันเพื่อสนองความต้องการและวัฒนธรรมบริโภคนิยมของตัวเองอย่างไม่หยุดไม่หย่อน

ในวันนี้ปัญหาหลักของเศรษฐกิจสหรัฐคือ การบริโภคที่ลดลงของชาวอเมริกัน เนื่องจากคนตกงาน ปริมาณการบริโภคจึงลดลง ทำให้เศรษฐกิจสหรัฐไม่ขับเคลื่อนมากเท่าไหร่

นั่นเป็นปัญหาหลักของสหรัฐที่กำลังเผชิญหน้าอยู่ในขณะนี้ แทนที่สหรัฐจะหันมาแก้ปัญหาเศรษฐกิจด้วยการลดดีกรีของการบริโภคของตัวเองให้น้อยลง แต่สหรัฐยังคงเดินหน้าหาทางกระตุ้นเศรษฐกิจให้การบริโภคแบบสุดโต่งกลับมาสู่ภาวะเดิม

ซึ่งถือเป็นเรื่องยากไม่น้อยครับ เพราะความมั่นใจที่เคยมีต่อความรุ่งโรจน์ทางเศรษฐกิจในอดีตของคนสหรัฐนั้นกำลังหดตัวอย่างรุนแรง

หนำซ้ำ นอกเหนือจากที่สหรัฐยังงมแก้ปัญหาอย่างเดิมๆ สหรัฐกำลังบอกให้จีน คู่แข่งทางเศรษฐกิจอันดับ 1 ให้เดินตามตัวเองด้วยการกระตุ้นให้เร่งการบริโภคภายในประเทศจีนเองมากขึ้น โดยใช้ข้ออ้างว่า “เพื่อสร้างสมดุลใหม่ให้กับเศรษฐกิจโลก”

เพราะในขณะที่เศรษฐกิจสหรัฐไม่สามารถพึ่งพาพลังการบริโภคภายในของตัวเองได้อีกต่อไปแล้ว จึงกำลังหันมาพึ่งพาการบริโภคในจีนแทน

แน่นอนว่า การปลุกกระแสวัฒนธรรมบริโภคนิยมในจีนนั้น อาจจะช่วยทำให้เศรษฐกิจโลกกลับมาฟื้นตัว และเดินหน้าต่อไปได้อีกครั้งหนึ่ง ทว่าหากมองในมุมกลับ ลำพังแต่วัฒนธรรมบริโภคนิยมในสหรัฐและยุโรปที่ทำให้โลกปั่นป่วนมาแล้ว ไม่ว่าจะเป็นสงครามที่แฝงไปด้วยวาระซ่อนเร้นในอิรักและอีกในหลายที่ หากจีนเน้นการกระตุ้นการบริโภคอย่างจริงจัง คาดว่าโลกจะปั่นป่วนต่อไปอีกหลายเท่าตัว

ลำพังแค่จีนยังไม่ขยับตัวอย่างเต็มที่ แต่ก็เริ่มส่งสัญญาณถึงความวุ่นวายกับการไล่ล่าทรัพยากรระหว่างจีนและโลกตะวันตกกันให้เห็นแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการเสาะหาแหล่งทรัพยากรในอเมริกาใต้และในแอฟริกาในช่วงที่ผ่านมาของจีน ที่ทำให้หลายวิกฤตโลกไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด ในกรณีวิกฤตนิวเคลียร์ในอิหร่าน ซึ่งจีนมีผลประโยชน์ก๊าซธรรมชาติอยู่ในอิหร่านนั้นก็ทำให้ปัญหานี้ไม่สามารถคลี่คลายได้ง่ายๆ ครับ