กพค.ลับดาบศึกไม่เป็นธรรม

เท่าที่ ก.พ.ค. (คณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรม) ทำงานมา 3 ปี

โดย...ธรรมสถิตย์ ผลแก้ว

“เท่าที่ ก.พ.ค. (คณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรม) ทำงานมา 3 ปี ลูกค้าที่มาร้องทุกข์มีตั้งแต่ท่านปลัดกระทรวงหลายกระทรวง ในทันทีที่มีการเปลี่ยนแปลงรัฐบาล ขอบอกได้เลยว่าตำแหน่งที่เรียกได้ว่าอ่อนไหวที่สุด คือ ปลัดกระทรวง “คำกล่าวของจรวยพร ธรณินทร์ หนึ่งในคณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรม ซึ่งรับรู้ต่อปรากฏการณ์โยกย้ายข้าราชการระดับสูง เปิดใจให้สัมภาษณ์พิเศษโพสต์ทูเดย์ ถึงการโยกย้ายข้าราชการในขณะนี้

“จรวยพร” อธิบายว่า ตามกฎเกณฑ์ ก.พ. ให้อำนาจฝ่ายการเมืองโดยตรงว่า ในการแต่งตั้งปลัดกระทรวง ให้ปลัดกระทรวงคนปัจจุบันก่อนเกษียณเป็นผู้เสนอชื่อให้รัฐมนตรี พิจารณา ถ้าเห็นด้วยเสนอเข้าคณะรัฐมนตรี (ครม.). และ ครม.นำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย ขณะเดียวกันกฎหมายให้อำนาจปลัดกระทรวงในการเสนอชื่ออธิบดี โดยผ่านกระบวนการตั้งคณะกรรมการพิจารณาผู้เหมาะสมเป็นอธิบดี จากนั้นปลัดกระทรวงนำรายชื่อเสนอ รมต.พิจารณาต่อไป

“ก.พ.ค.อยากเตือนฝ่ายการเมือง อยากเตือนท่านปลัดกระทรวงด้วยในฐานะเป็นผู้มีอำนาจแท้จริงในการเสนอชื่อเลือกปลัดกระทรวง และคัดเลือกระดับอธิบดี ท่านปลัดต้องมีระบบคุณธรรม เพราะว่าในกฎหมายกำหนดไว้ว่าให้พิจารณาจากความรู้ความสามารถ ประวัติการทำงาน และการเมืองไม่สามารถเข้ามาก้าวก่ายแทรกแซง อยากให้พิจารณาในจุดนี้”

“จรวยพร” ยกตัวอย่าง ในปีที่หนึ่ง ก.พ.ค.เคยพบกรณีแต่งตั้งอธิบดี ซึ่ง ก.พ.ได้กำหนดระบบใหม่ โดยแบ่งเป็น สี่แท่ง คือ ตั้งแต่แท่งผู้บริหาร ประกอบด้วย ปลัดรองปลัด ผู้ตรวจ อธิบดี โดยมีสูตรว่าคนที่จะมาเป็นอธิบดีอย่างน้อยต้องเป็นรองอธิบดีมา 1 ปี ส่วนอีกแท่งในส่วนอำนวยการ ผู้อำนวยการสำนัก ผู้อำนวยการกอง ปรากฏว่าพอเปลี่ยนระบบใหม่นักการเมืองอาจไม่เข้าใจว่าคนเป็นอธิบดีต้องเป็นรองอธิบดีมา 1 ปี ก็หยิบผิดเอาคนเป็นผู้อำนวยการมาเป็น เราก็สั่งให้เปลี่ยนแปลงคำสั่ง

สำหรับสาเหตุที่ปลัดกระทรวงตกเป็นเป้าหมายแรกที่ฝ่ายการเมืองต้องการโยกย้าย จรวยพร บอกว่า เนื่องจากปลัดกระทรวงเป็นตำแหน่งเดียวที่ฝ่ายการเมืองมีอำนาจโยกย้าย ซึ่งมันก็ช่วยไม่ได้จริงๆ นะ เพราะการเมืองเป็นผู้มากำหนดนโยบาย ถ้าปลัดไม่สนองไม่พากระทรวงให้เคลื่อนก็อยู่ไม่ได้

“เขาต้องการคนที่ทำให้เขาเกิดผลงาน ซึ่งเป็นความคาดหวังอันดับหนึ่งของฝ่ายการเมือง เขาอยู่สั้นแค่ 4 ปี บางทีอยู่ไม่ถึงเดี๋ยวก็ยุบสภา ดังนั้นทันทีที่เข้ามาวันแรกจนถึงวันสุดท้าย พวกเขาต้องให้ประชาชนรู้ว่าทำอะไรไปบ้าง เมื่อมีผลงานจะได้กลับมาใหม่ จึงให้อำนาจฝ่ายการเมืองเลือกปลัดกระทรวงได้”

ขณะเดียวกันตำแหน่งปลัดกระทรวงถือเป็นตำแหน่งสูงสุดในวงการราชการ แต่ยิ่งสูงยิ่งหนาว จรวยพร บอกว่า กระทรวงหนึ่งมีปลัดกระทรวงคนเดียว จาก 20 กระทรวงมี 140 กรม 30 หน่วยงาน ตำแหน่งระดับสูงแค่พันกว่าตำแหน่ง ขณะที่ข้าราชการ 3 แสนคน คิดดูแล้วกันทุกคนอยากขึ้นไปอยู่บนยอดสูงสุดแต่มีแค่คนเดียว แต่มันก็ต้องเจออุปสรรค ต้องพิสูจน์ฝีมือและขึ้นอยู่กับฝ่ายการเมืองและฝ่ายข้าราชการประจำต้องมีคุณธรรม

ไม่ว่าจะเป็นการโยกย้ายตามฤดูกาลหรือนอกฤดูกาล มักจะมีเสียงลือเสียงเล่าอ้างถึงการซื้อขายตำแหน่ง ซึ่ง ก.พ.ค.เฝ้าจับตามองอยู่

“สิ่งสำคัญที่สุดไม่อยากให้เกิดขึ้นเลย คือ การซื้อขายตำแหน่ง เป็นสิ่งเลวร้ายที่สุดของระบบราชการ ระบบเส้นสายพรรคพวก พวกใครลากกันเข้าไปโดยไม่คำนึงว่ามีฝีมือหรือไม่อย่างไร และพยายามเชียร์คนของตัวเองทั้งที่คุณสมบัติไม่เข้าหลักเกณฑ์”

ทั้งนี้ เมื่อถามย้ำ ตั้งแต่ ก.พ.ค.ทำหน้าที่วินิจฉัยให้ความเป็นธรรมข้าราชการ เจอเรื่องซื้อขายตำแหน่งจังจัง หรือยัง จรวยพร ยอมรับว่า ปัญหาซื้อขายตำแหน่งน่าจะมี แต่มันไม่มีใบเสร็จ ไม่มีหลักฐาน มันเป็นการสมยอมกันระหว่างผู้ซื้อผู้ขาย หลายหน่วยงานทำวิจัย จึงเป็นสมมติฐานยังไม่สามารถจับได้คาหนังคาเขา

“จรวยพร” รับว่าปัญหาการแต่งตั้งโยกย้ายมีทุกกระทรวง จะหนักเบามากน้อยขึ้นอยู่ช่วงวาระด้วยว่าโชคดีไปเจอรัฐมนตรีดีมีคุณธรรม หรือโชคร้ายไปเจอรัฐมนตรีที่เล่นพรรคเล่นพวก คราวนี้ขึ้นอยู่กับจังหวะตัวข้าราชการด้วย

“อยากเรียนว่าคุณธรรมเป็นเกราะป้องกันให้ประสบความสำเร็จ ขอให้เชื่อมั่นทำดีต้องได้ดีและรู้จักละอายต่อบาป ต้องพิจารณาตัวเราด้วยเพราะเราไม่สามารถแต่งตั้งตัวเราเอง จะต้องแสดงความรู้ความสามารถ ขณะที่มีผู้อื่นมาเทียบเคียงกับเรา อยากให้เปิดใจ ถ้าพบว่าตัวเองบกพร่องตรงไหนก็พัฒนาตัวเอง สักวันหนึ่งเราจะไปถึงจุดสูงสุดที่คาดหวังไว้” จรวยพร กล่าวทิ้งท้าย

แม้ว่าจะคำนึงถึงหลักคุณธรรม แต่เมื่อฝ่ายผู้ใช้อำนาจสร้างความไม่เป็นธรรมเกิดขึ้น องค์กรตามกระบวนการยุติธรรมเป็นเกราะคุ้มครอง โดยเฉพาะ ก.พ.ค.ได้ทำหน้าที่พิจารณาอุทธรณ์ วินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์แก้ไขสิ่งผิดให้เป็นถูกมาแล้ว

ตรงนี้อย่ามองข้ามเด็ดขาด เพราะจากการแก้ไขคำสั่งอธิบดีกรมการปกครอง (วงศ์ศักดิ์ สวัสดิ์พาณิชย์) ให้กลับไปดำรงตำแหน่งเหมือนเดิม รวมถึงรายอื่นๆ เป็นเครื่องการันตีการทำงานภายใต้กรอบกฎหมายให้อำนาจหน้าที่ไว้อย่างรัดกุมเข้มแข็งมีอิสระ

เพราะฉะนั้น ผู้มีอำนาจอย่าชะล่าใจไปนักว่าจะสั่งย้ายใครได้ตามอำเภอใจ!!!