ปุจฉาจากเสวนาธรรม ที่สถาบันพระปกเกล้า (ตอน ๒)

ปุจฉา : จากการที่สาธุชนมีคำถามเข้ามาถึงอาตมา ขณะที่มีการบรรยายธรรมในห้วงฉลองสักการบูชาพระบรมสารีริกธาตุ และพระธาตุพระอรหันตสาวก  

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ปุจฉา : จากการที่สาธุชนมีคำถามเข้ามาถึงอาตมา ขณะที่มีการบรรยายธรรมในห้วงฉลองสักการบูชาพระบรมสารีริกธาตุ และพระธาตุพระอรหันตสาวก เมื่อวันที่ ๙ ก.พ. ที่ผ่านมา ก่อนจะอัญเชิญสู่ชมพูทวีป เพื่อเป็นมหามงคลในงานมาฆบูชาโลก ไปประดิษฐานทั้งที่ดิกซาภูมีและวัดเวฬุวันมหาวิหารในห้วงเวลาวันที่ ๑๒๑๙ ก.พ. ๒๕๕๔ จนบัดนี้ งานดังกล่าวได้เสร็จสิ้นสมบูรณ์แล้ว จึงมีเวลาที่จะพิจารณาคำถามที่มีผู้ถามขึ้นในงานที่สถาบันพระปกเกล้าจัดขึ้น เมื่อวันที่ ๙ ก.พ. ๒๕๕๔ โดยมี ศ.ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ เลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า เป็นผู้ดำเนินรายการ และมี ผศ.บรรจบ บรรณรุจิ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นผู้ร่วมเสวนา

คำถามแรกนี้ มีปุจฉามาว่า “ทำบุญ ใส่บาตรแล้วกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลแก่ผู้ล่วงลับไปแล้ว ผู้ตายจะได้รับหรือเปล่า”

วิสัชนา : ดังที่กล่าวว่า ผู้ส่งมีเจตนาส่งไปแบบเจาะจง ถ้ารู้ชื่อก็เอ่ยชื่อผู้ล่วงลับไปแล้วด้วย และผู้รับบุญกุศลก็ได้รับทราบและแสดงเจตนายินดี กระทำการอนุโมทนาก็จะสำเร็จในการพลีดังที่กล่าวมา แต่ถ้าทำแล้วไม่อุทิศ ทำแล้วไม่ตั้งเจตนาส่งไปหาญาติ ก็เหมือนบุคคลมีทรัพย์สมบัติแต่ไม่แบ่งปันให้กับใคร หรือแม้อุทิศส่งผลบุญไป แต่ไม่เอ่ยชื่อ บอกกล่าวว่าเพื่อใคร ก็เหมือนกับส่งจดหมายแต่ไม่เขียนที่อยู่ เหมือนส่งไปลอยๆ อย่างนี้สัตว์ใดที่มีบุญ มีวาสนา รู้เห็นก็จะได้รับบุญ สัตว์ไหนไม่รู้ ไม่เห็น ก็ไม่สามารถอนุโมทนาบุญพลีที่เกิดขึ้นนั้นได้ ดังนั้น จะสัมฤทธิผลว่าได้รับหรือไม่ได้รับบุญนั้น จึงขึ้นอยู่กับเงื่อนไขตามที่กล่าวมา อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่า ผู้ล่วงลับจะได้รับบุญพลีเป็นการเสมอไป สังเกตว่า จะเน้นหนึ่งในเปตภูมิ ๑๒ จำพวกเท่านั้นที่จะมีเงื่อนไขว่า สามารถรับอานิสงส์จากญาติจากโลกมนุษย์ได้ ซึ่งได้กระทำบุญกิริยาและอุทิศผลบุญนั้นไปให้ได้ ซึ่งถ้าไม่เข้าเงื่อนไขเหล่านี้ก็ถือว่า ไม่สมบูรณ์ในกระบวนการอุทิศบุญ ย่อมไม่สำเร็จในการกระทำการพลีบุญ พระพุทธศาสนาของเราสั่งสอนให้รู้จักการให้ทาน รักษาศีล ประกอบการบุญกุศล และรู้จักอุทิศส่วนบุญกุศลเพื่อสัตว์ทั้งหลายด้วย นี่เป็นความเมตตากรุณาในพระพุทธศาสนา

ปุจฉา : มีคำถามข้อที่ ๒ จากสาธุชนผู้ร่วมฟังการเสวนาธรรม เมื่อ ๙ ก.พ. ๒๕๕๔ ที่สถาบันพระปกเกล้า ในงานเฉลิมฉลองบูชาพระบรมสารีริกธาตุ และพระธาตุพระอริยสาวก เนื่องในโอกาสเข้าสู่เทศกาล “การสักการบูชาในวันมาฆบูชา” ที่คณะศรัทธาสาธุชน และองค์กรต่างๆ ได้ร่วมกันจัดงานกับทางคณะผู้จัดงานที่ประเทศอินเดีย คำถามนี้เกิดขึ้นก่อนที่จะเดินทางมาประเทศอินเดีย และได้ตอบคำถามนี้เมื่อสิ้นสุดการจัดงานที่อินเดีย ก่อนที่จะเดินทางกลับจากสาวัตถี ซึ่งได้มาบูชาธรรม ณ วัดเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี บัดนี้อยู่ในการดูแลของกองโบราณคดีของประเทศอินเดีย รัฐอุตตรประเทศ (รัฐยูพี) ซึ่งก็คงใช้เวลาประมาณ ๘๙ ชั่วโมง เพื่อเดินทางสู่แคว้นกาสี หรือเมืองพาราณสี เพื่อสักการบูชา ณ ธัมเมกสถูป สถานที่ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาในวันอาสาฬหบูชา ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน

โดยมีหัวข้อปุจฉาที่จะตอบในระหว่างการเดินทางว่า “สังคมไทยเป็นโรคทางใจกันมาก ทำให้เกิดปัญหาสังคม อยากให้พระอาจารย์แนะนำหลักธรรมะ เพื่อการเยียวยาจิตใจให้คนมีใจที่ปกติ และจะได้ช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนาต่อไปค่ะ”

วิสัชนา : จากคำถามดังกล่าวของสาธุชนผู้สนใจในธรรม ก็คงจะเป็นความห่วงใยในสถานการณ์ของบ้านเมืองในปัจจุบัน โดยคงเห็นว่าสังคมบอบช้ำด้วยวิกฤตการณ์หลากหลายรูปแบบทั้งจากการเมือง ภาวะเศรษฐกิจ และสังคม ทำให้ประชาชนทั้งหลาย ตั้งแต่ลูกเล็กเด็กแดง ผู้ใหญ่