ศูนย์วิทย์มี ‘ชีวิต’

เด็กไทยสมัยนี้กลายเป็นนกแก้วนกขุนทองกันมาก เพราะโรงเรียนสอนให้ท่องจำ แต่ไม่มีใครสอนกระบวนการคิดให้นักเรียนสร้างสรรค์ผลงานที่นอกเหนือจากตำรา เรื่องนี้จึงเป็นโจทย์สำคัญของการศึกษาไทยที่ต้องพัฒนารูปแบบการเรียนยกใหญ่ ทำอย่างไรให้นักเรียนนำสิ่งแวดล้อมรอบกายมาประยุกต์ใช้ในกระบวนการเรียนรู้และเกิดการสร้างสรรค์ความรู้ด้วยตัวพวกเขาเอง

โดย...นุชจรีย์ แรกรุ่น

 

เด็กไทยสมัยนี้กลายเป็นนกแก้วนกขุนทองกันมาก เพราะโรงเรียนสอนให้ท่องจำ แต่ไม่มีใครสอนกระบวนการคิดให้นักเรียนสร้างสรรค์ผลงานที่นอกเหนือจากตำรา เรื่องนี้จึงเป็นโจทย์สำคัญของการศึกษาไทยที่ต้องพัฒนารูปแบบการเรียนยกใหญ่ ทำอย่างไรให้นักเรียนนำสิ่งแวดล้อมรอบกายมาประยุกต์ใช้ในกระบวนการเรียนรู้และเกิดการสร้างสรรค์ความรู้ด้วยตัวพวกเขาเอง

“ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานครศรีธรรมราช” คือหนึ่งแรงผลักดันที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในวงการการศึกษาไทย เพราะที่นี่เปิดพื้นที่ให้เด็กๆ ได้มาเรียนรู้เรื่องวิทยาศาสตร์ผ่านสิ่งแวดล้อมรอบตัวด้วยร่างกายของเด็กเอง ศูนย์ฯ ตั้งอยู่ที่บริเวณวัดเขาขุนพนม อ.พรหมคีรี จ.นครศรีธรรมราช ท่ามกลางพื้นที่ธรรมชาติที่สมบูรณ์ที่สุด แวดล้อมไปด้วยความหลากหลายด้านชีวภาพของพืชพรรณ มีความเหมาะสมต่อการศึกษาธรรมชาติที่สะอาดและสมบูรณ์ไปด้วยนานาสัตว์หลากสายพันธุ์

ณ ที่แห่งนี้ ได้ริเริ่มจัดกิจกรรม “นิทรรศการโลกของเด็ก” ที่เด็กๆ สามารถสัมผัส เล่น และเรียนรู้ด้วยสองมือสองขา เช่น กิจกรรมแบบจำลองเรือดำน้ำ เกมชวนคิด ระบบนิเวศป่าชายเลน เครื่องทุ่นแรง หรือแบบจำลองแท่นขุดเจาะปิโตรเลียมกลางทะเล ทุกกิจกรรมได้แฝงไปด้วยความรู้ ความสนุก และความรักต่อสิ่งแวดล้อม

นอกจากนี้ กิจกรรมศูนย์วิทยาศาสตร์ยังจัด “ค่ายนักสืบสายน้ำ” ที่ให้ทั้งชาวบ้านและเด็กได้ร่วมกันสืบค้นที่มาของการเปลี่ยนแปลงในคลองหมู่บ้านตั้งแต่ต้นสายจนถึงปลายน้ำ หาทางออกร่วมกันว่าจะทำอย่างไรให้น้ำสะอาด ลำคลองไม่ตื้นเขิน

“เด็กๆ ไปเล่นน้ำตกกับพ่อแม่ พวกเขาจะไม่ได้เล่นแค่น้ำอย่างเดียว แต่จะได้เรียนรู้สิ่งรอบข้างไปในตัว เช่น ตัวอ่อนสัตว์น้ำใต้หินน้ำตก เม็ดทราย ก้อนกรวด พวกเขาจะได้พัฒนาทักษะเป็นกระบวนการเรียนรู้ด้วยตัวเอง ไม่ต้องพึ่งพาตำราจาก สวทช. หรือตำราจากหน่วยงานไหน” ผู้อำนวยการศูนย์ กล่าว

กิจกรรมการเรียนรู้ของศูนย์มีทั้งสิ้น 22 กิจกรรม เช่น การเดินป่าศึกษาธรรมชาติ นักสืบสายน้ำ คนค้นป่า ทำผ้าบาติก ทำผลิตภัณฑ์จากยางพารา เรียนรู้หลักการทางวิทยาศาสตร์จากของเล่นพื้นบ้าน ดาราศาสตร์ นิทรรศการความลับของพื้นพิภพ นิทรรศการวิทยาศาสตร์พื้นฐาน นิทรรศการโลกยุคดึกดำบรรพ์ ท้องฟ้าจำลองเคลื่อนที่ ซึ่งรวมๆแล้วเรียกว่า “พิพิธภัณฑ์มีชีวิต”

ธีระยุทธ ช่วยไทย นักวิชาการการศึกษาและวิทยากรนำชมประจำศูนย์ กล่าวถึงแนวคิดหลักของกิจกรรมในศูนย์ว่า “เราต้องจัดให้นักเรียนได้รับความสนุก มีความสุขกับการเรียนรู้...มีความคิดสร้างสรรค์จุดประกายแห่งการค้นพบด้วยการลงมือปฏิบัติสืบค้นด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เพื่อสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง”

 

ทางศูนย์ฯ ยังมีการจัดอบรมครูผู้สอนปฐมวัยอย่างต่อเนื่องในลักษณะการประชุมปฏิบัติการสร้างสื่อการสอนวิทยาศาสตร์ ซึ่งครูผู้สอนจะเลือกใช้วัสดุในท้องถิ่นที่มีอยู่ในชีวิตประจำวันมาใช้ในการสอนให้เด็กได้รู้จักและเข้าใจวิทยาศาสตร์

น้องชัยวัฒน์ ผ่องผุด นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนทุ่งปรือพิทยาคม จ.สงขลา เล่าความประทับใจให้ฟังว่า “หลังจากทำกิจกรรมนักสืบสายน้ำแล้วผมไม่อยากลงเล่นน้ำคลองอีกเลย เพราะสงสารสัตว์ตัวเล็กๆ ที่อยู่ในน้ำจะเป็นอันตราย”

น้องกรวิชย์ ดิสสระ จากโรงเรียนดรุโณทัย จ.ตรัง เป็นอีกคนหนึ่งที่เข้าร่วมค่ายวิทยาศาสตร์ บอกว่า “ชอบกิจกรรมพาราพาเรียน ยอมรับว่าเหม็นสุดๆ แต่ก็สนุกดี เพราะหนูเห็นต้นยางพารามาตั้งแต่เด็กๆ แต่ไม่รู้ว่าน้ำยางพาราเอามาทำเป็นถุงมือได้ด้วย”

เสียงความประทับใจและความประหลาดใจของเด็กๆ ที่เข้าร่วมกิจกรรมใน “ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานครศรีธรรมราช” เป็นเสียงที่พิสูจน์ได้ว่าพวกเขาชอบการเรียนแบบทำจริงแค่ไหน พนันได้ว่าถ้าถามความประทับใจของนักเรียนในชั้นเรียน คงไม่มีใครตอบ “ชอบการเรียนท่องจำในห้องเรียน ยอมรับว่าน่าเบื่อสุดๆ แต่ก็สนุกดี” นั่นเพราะไม่มีนักเรียนคนไหนชอบมัน