ทำความรู้จัก"เวชศาสตร์ฟื้นฟู" ศาสตร์แห่งการคืนสมดุลให้ร่างกาย

การจะเข้าไปรู้จักเรื่องนี้ เราต้องพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญ นายแพทย์  กันตพงศ์ ทองรงค์’ หรือ หมอเปียง  นายแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป โรงพยาบาลคณะแพทยศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหาร ลาดกระบัง และมีคลินิคอยู่ที่ห้างเกษร พลาซ่า ที่จะมาอธิบายเรื่องราวของเวชศาสตร์ฟื้นฟู 

ไม่เพียงเท่านั้น หมอเปียง ยังเป็นคุณหมอนักเดินทาง เขาจะมาเล่าเรื่องราวมุมมองกิจกรรมยาวออกไปท่องเที่ยวและนำมาถ่ายทอดผ่านเพจ และ ไอจี ส่วนตัว ซึ่งทั้ง 2 เรื่องนี้เข้ากันอย่างลงตัว

การรักษาแบบเวชศาสตร์ฟื้นฟู ต่างจากการรักษาทางกายภาพทั่วไปอย่างไร

เริ่มจากเบื้องต้นก่อน เวชศาสตร์ฟื้นฟูเป็นศาสตร์แขนงใหญ่ ที่เราพูดถึงคือคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเป็นหลัก เราจะทำยังไงให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยกลับมาดีขึ้นจากจุดที่ถูกลดลงไปด้วยสาเหตุอะไรก็ตาม เช่นอาจจะเป็นโรคเรื้อรัง อุบัติเหตุ หรือจากเหตุที่เขาสูญเสียอวัยวะ เราต้องทำให้เขากลับมาใช้ชีวิตในสังคมได้ปกติตามอัตภาพของเขา คือทำยังไงก็ได้ให้เขากลับมาใช้ชีวิตตามปกติอย่างที่ควรจะเป็นครับ

ด้วยคอนเซ็ปต์ตรงนี้มันคลุมตัวโรคที่กว้างมาก ตั้งแต่เด็กไปยันผู้สูงอายุเลยครับ อย่างโรคเกี่ยวกับความเสื่อมใดๆ เกี่ยวกับเวชศาสตร์ฟื้นฟู โรคเกี่ยวกับอัมพาตครึ่งซีก เราก็จะต้องหาทางทำยังไงให้เขากลับมาเดินได้ หรือใช้ชีวิตประจำวันได้ คือไม่ได้หมายความว่าเขาจะกลับมาใช้ได้ 2 มือ แต่ทำให้เขาใช้มือเดียวและใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติที่สุด

เช่นเดียวกับอาการปวดเรื้อรังมันก็มีผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ตรงนี้เวชศาสตร์ฟื้นฟูจะเข้ามาช่วยมีส่วนทำให้ชีวิตของผู้ป่วยกลับมาดีขึ้น

ขั้นตอนในการฟื้นฟูสำหรับผู้ป่วย

มันก็จะมีอยู่ตั้งแต่การที่กระตุ้นทำให้ร่างกายเกิดการฟื้นฟู ให้ร่างกายของเขาได้ใช้ส่วนต่างๆได้เกือบปกติมากที่สุด โดยการกระตุ้นของสมอง เหมือนเป็นการกระตุ้นร่างกายให้เกิดการเรียนรู้ใหม่ขึ้นมา คือเรียนรู้เพื่อทดแทนส่วนที่เสียไปของสมอง

อีกวิธีเป็นการใช้การทดแทนของเดิม คือเขาอาจจะไม่สามารถใช้ข้างเดิมได้ แต่อีกข้างเขายังมี ชีวิตของเขาไม่ได้จบแค่เหลืออวัยวะเพียงข้างเดียว แต่เขาสามารถใช้ชีวิตได้ด้วยอวัยวะที่เหลือเพียงข้างเดียวได้เต็มประสิทธิภาพ
 

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่พบเป็นอะไรมากที่สุด

ส่วนใหญ่ก็เกี่ยวกับอาการปวดเรื้อรังจากกล้ามเนื้อ ที่เรารู้จักกันก็คือออฟฟิศ ซินโดรม กลุ่มนี้ก็จะมารักษาที่นี่บ่อย ก็คือโรคที่จะเป็นเยอะของคนในช่วงวัยทำงาน ซึ่งโรคพวกนี้จะเกิดจากท่าทางที่ไม่ถูกต้อง หรือการทำกิจกรรมแบบเดิมซ้ำๆ จนเกิดการทำงานของกล้ามเนื้อที่ผิดปกติไป

แนวทางการฟื้นฟูเราใช้การรักษาที่หลากหลาย มันเริ่มตั้งแต่คำแนะนำเลยว่าในเรื่องการดำรงชีวิต เราควรต้องมีการปรับท่าทางอย่างไร การทำกิจกรรมต่างๆเราต้องปรับแบบไหนให้มันถูกต้องตามหลักกายศาสตร์ให้มากที่สุด 

จากนั้นก็แนะนำการจัดการ การปวดของผู้ป่วยว่าเขาจะต้องทำอย่างไรจัดท่าทางอย่างไรเพื่อฟื้นฟู 

2 คือการออกกำลังกาย ซึ่งช่วยในเรื่องนี้มาก คือการยืดเหยียดตัวนี้สำคัญมากเพราะต้องยืดเหยียดอย่างจริงจังที่ตั้งใจทำ ที่ไม่ใช่แค่นึกออกแล้วทำ แต่ต้องทำอย่างมีระเบียบวินัย

3 คือการใช้ยา การใช้ยายังเป็นส่วนหนึ่งที่ต้องใข้อยู่ แต่ละคนมีการใช้ยาที่เหมาะสมไม่เหมือนกัน  อาการปวดกล้ามเนื้อ หรือปวดจากเส้นประสาทมันใช้ยาไม่เหมือนกัน

ทีนี้พอเริ่มใช้ยาแล้ว จากนั้น"เวชศาสตร์ฟื้นฟู"จะเริ่มเข้ามามีบทบาท คือการใช้เครื่องมือที่หลากหลาย ทั้งการรักษาด้วยความร้อน ความเย็นรักษาด้วยกระแสไฟฟ้า รักษาด้วยอุปกรณ์อื่นๆเช่นรักษาด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า รักษาด้วยการใช้เข็ม การใช้พลังงานแสงเลเซอร์ หรือ ช็อคเวฟ 

ภายใต้เวชศาสตร์ฟื้นฟูมันกว้างมาก มีหลายฝ่ายเข้ามาเกี่ยวข้องและช่วยฟื้นฟูให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้ อย่างคนที่เป็นสโตรค 1 คน นอกจากหมอที่วินิจฉัยแล้ว ก็ต้องมีทีมที่ช่วยดูและผู้ป่วย ทั้งทีมแนะนำ ทีมกายภาพ และทีมกิจกรรมบำบัด ที่ช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นฟูมาแล้ว กลับมาเดินได้ กลับมาใช้มือได้ หรือฝึกการใช้ชีวิตได้ด้วยอวัยวะที่เหลือเพียงข้างเดียว

เพราะฉะนั้นในผู้ป่วย 1 คนเราแตกปัญหาออกมาได้หลายแบบมาก และแต่ละปัญหามันอาจจะเหมาะกับแต่ละสาขาวิชาชีพที่แตกต่างกันและนั่นคือเวชศาสตร์ฟื้นฟู

วิถีชีวิตมีผลต่อร่างกายเรา

คือเวชศาสตร์ฟื้นฟูมันมีความเป็นไลฟ์สไตล์ได้เยอะ เรื่องอาการป่วยมันมีแนวทางการรักษาที่หลากหลายมาก อย่างที่เคยเห็นกันไม่ว่าจะ อัลตร้า ซาวน์ ,ช็อค เวฟ (Shock wave) หรือ การปักเข็มแบบตะวันตก

ซึ่งการปักเข็มแบบตะวันตกก็จะเป็นอีกตัวที่ใช้เข็มเข้าไปทำให้อาการปวดของปมกล้ามเนื้อมันลดลง ไอ้ตัวปมกล้ามเนื้อนี่แหละเกิดจากการทำท่าทางผิดปกติ หรือที่เราทำท่าทางซ้ำๆเป็นเวลานาน 

ปมกล้ามเนื้อที่ผิดปกตินี่แหละมันคือตัวการทำให้เกิดการปวด บางทีก็ร้าวไปที่อื่น ซึ่งการจัดการปมกล้ามเนื้อมามีหลายแบบ ตั้งแต่การใช้วิธีช็อกเวฟ คือการใช้แรงสั่นสะเทือนเข้าไปให้ปมกล้ามเนื้อมันดีขึ้น

หรือการใช้เข็มเข้าไปก็ได้ หรืออาจจะใช้ความร้อนลึก (Ultra sound) ก็ช่วยทำให้อาการดังกล่าวดีขึ้นได้ 

จะเห็นว่าที่กล่าวมามันคือเวชศาสตร์ฟื้นฟูทั้งหมด ส่วนการที่เราแนะนำให้ออกกำลังกาย ไม่ใช่แต่ว่าคุณต้องไปออกกำลังกายนะ แต่เราจะกำหนดให้เลยว่าต้องออกกำลังกายหนักแบบไหน ครั้งละกี่นาที กี่เซ็ต กี่ท่า เพราะเราเชื่อว่าการออกกำลังกายคือยาที่ดีอย่างหนึ่ง และบางคนแทบไม่ต้องกินยาเลยก็ได้

เพราะการออกกำลังกายก็คือการปรับไลฟ์สไตล์ของผู้ป่วยนั่นเอง

ของที่นี่จะเน้นที่อาการปวดเป็นหลัก อาการปวดเรื้อรังที่เกี่ยวกับกล้ามเนื้อกระดูกเส้นเอ็น หากจะเข้มาก็แนะนำว่านัดเข้ามาก่อน หลักๆจะมาพบผมได้ในวัน พุธ พฤหัสดี และเสาร์ อย่าง  พุธ พฤหัสดี ตั้งแต่ 16.30 น. - 20.00 น. ส่วนวันเสาร์ 10.00 น.-20.00 น. อนาคตก็อาจจะมีวันเพิ่มครับ  ส่วนวันปกติผมจะประจำอยู่ที่ รพ.พระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบังตามเวลาราชการเลยครับ

คุณหมอนักเดินทาง บอกเล่าเรื่องราวผ่านภาพถ่าย

คือก่อนหน้านี้ถ้ามีคนที่รู้จักผมจากเพจท่องเที่ยวมาก่อน ก็จะรู้จักผม เพราะผมทำพวกท่องเที่ยว Lifestyle มาก่อนสัก 6-7 ปีแล้ว ชื่อ Pyong Traveller X Doctor เป็น FB เพจ ส่วน IG ก็ PYCAPTAIN ก็เป็นอันที่ใช่เล่าเรื่องที่เราไปเจอมา เป็นการถ่ายภาพประกอบกันจนเป็นคอนเทนท์ ให้แฟนเพจได้ดูว่าเราไปเจออะไรมา ได้ประสบการณ์แบบไหน Mood & Tone มีความเป็นเท่ๆ ขรึมๆ เป็นการเล่าเรื่องจากมุมมองของบุคคลที่หนึ่ง 

เช่นอาจจะมีการถ่ายผ่านกระจกบ้าง ติดมือตัวเองบ้าง หรือเห็นเท้า เสมือนว่าคนดูได้อยู่ที่เดียวกับเราอันนี้ทำมานานแล้ว นี่คืองานอดิเรกเหมือนเราไปท่องเที่ยวแล้วถ่ายภาพมาเล่าเรื่อง

อีกอันคือการออกกำลังกาย อันนี้ก็เป็นอีกหนึ่งงานอดิเรกเหมือนกัน เรื่องการออกกำลังกายมันเน้นที่ความสม่ำเสมอ ทำมาเป็น 10 ปีแล้ว ตั้งแต่สมัยเรียน ม.ปลายอยู่ เรื่องนี้ทำมานานแล้ว

จริงๆแล้วสาเหตุที่เลือกเวชศาสตร์ฟื้นฟูคือมันเกี่ยวข้องกับไลฟ์สไตล์เยอะ เรามองว่าสิ่งที่เราทำอยู่มันเข้ากับการ ศาสตร์ฟื้นฟูที่เอามารวมกัน คือแทนที่เราจะพูดถึงการท่องเที่ยวหรือไลฟ์สไตล์อย่างเดียว แต่ในอนาคตเราอาจจะหยิบเวชศาสตร์ฟื้นฟูมาบูรณาการร่วมกันได้ ทำให้มันมีประโยชน์กับคนที่ติดตามเราด้วย 

เวชศาสตร์ฟื้นฟูไม่ใช่เรื่องไกลตัว

เรื่องอาการปวดเรื้อรังไม่ใช่เรื่องไกลตัวเราเลย เพราะมันเกิดขึ้นจากไลฟ์สไตล์เราเลย เพราะไม่ว่าคุณจะทำอะไร หรือใช้ชีวิตแบบไหน มันส่งผลต่ออาการปวดในอนาคตได้ แค่คุณลองปรับการใช้ชีวิตให้ถูกต้องก่อน เริ่มจากการที่ทำงานตัวเอง ท่าทางการยืน นั่ง หรือนอน การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การพักผ่อนมันเหมาะสมแล้วยัง หรือคุณปรับอะไรได้แค่ไหน คุณได้ยืดเหยียดบ้างไหมอะไรแบบนี้ครับ

แต่สุดท้ายแล้วหากทำอะไรหลายๆอย่างไม่ดี คุณก็มาปรึกษาเวชศาสตร์ทางเลือกได้ครับ นี่เป็นอีกทางเลือกที่อาจจะให้คุณได้เข้าใจเรื่องอาการปวดของคุณมากขึ้น และเวชศาสตร์ฟื้นฟูมีทางเลือกหลายทางในการรักษาครับ