โปรดระวัง อากาศเปลี่ยนแปลง

โดย...ราตรีแต่ง

ไม่ใช่แค่อากาศร้อนที่ทำให้ช็อกได้ อากาศหนาวเย็นจัดเกินไปก็ทำให้ช็อกจนทำให้หัวใจปรับสภาพไม่ทัน อาจเสียชีวิตได้เช่นกัน กรมอุตุนิยมวิทยารายงานอากาศยังหนาวต่อเนื่อง อุณหภูมิลดลงแล้ว 1-2 องศาเซลเซียส ในช่วงนี้ขอให้ประชาชนบริเวณตอนบนภาคเหนือและภาคอีสานรักษาสุขภาพ เนื่องจากต้องรับมือกับสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง สวมเสื้อผ้าให้ความอบอุ่นร่างกายอย่างเพียงพอ ไม่เช่นนั้นจะเกิดภาวะร่างกายมีอุณหภูมิลดต่ำเกินไปจากการสัมผัสถูกความหนาวเย็น เช่น อยู่ในอากาศหนาวหรือแช่ในน้ำที่เย็นจัด ทำให้อุณหภูมิของร่างกายลดต่ำกว่า 35 องศาเซลเซียส เป็นเหตุให้อวัยวะต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหัวใจทำงานหนัก และสมองได้รับผลกระทบจนทำหน้าที่ไม่ได้ตามปกติ เกิดอาการเจ็บป่วยรุนแรงเป็นอันตรายถึงเสียชีวิตได้

- กลุ่มเด็กอ่อนเสี่ยงสูงสุด กระทรวงสาธารณสุขเคยเตือนประชาชน โดยเฉพาะครอบครัวอาศัยบริเวณยอดดอยที่อยู่ในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งอากาศหนาวเย็นกว่าภาคอื่นๆ เป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงเจ็บป่วยหรือเสียชีวิตสูงที่สุด ต้องใส่เสื้อผ้าให้อุ่น เพราะศูนย์ควบคุมอุณหภูมิในร่างกายทำงานไม่เต็มที่ โดยเฉพาะเด็กวัยต่ำกว่า 1 ขวบ เสี่ยงเจ็บป่วยหรือหนาวตายสูงสุด เนื่องจากศูนย์ควบคุมอุณหภูมิในร่างกายยังทำงานไม่เต็มที่ อุณหภูมิร่างกายเด็กจึงเปลี่ยนแปลงได้ง่ายตามสภาพอากาศ โดยเฉพาะเด็กเล็กที่ยังไม่สามารถพูด บอกความรู้สึกหรือบอกความผิดปกติของตัวเองได้ พ่อแม่ควรใส่เสื้อผ้าหนาๆ ใส่ถุงเท้า หมวกไหมพรมให้เด็ก หรือใส่เสื้อผ้าหลายๆ ชั้นและห่มผ้าให้หนามากกว่าปกติขณะเด็กนอน ควรให้เด็กอยู่ในบริเวณที่อบอุ่น

ร่างกายเด็กเล็กมีภูมิต้านทานโรคต่ำอยู่แล้ว สภาพอากาศที่หนาวเย็นหากใส่เสื้อผ้าให้ความอบอุ่นร่างกายไม่เพียงพอ จะมีผลทำให้ระบบไหลเวียนเลือดไม่ดีอาจทำให้ช็อกเสียชีวิตได้ เนื่องจากความเย็นจะทำให้เลือดมีความหนืดขึ้น หัวใจต้องทำงานสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ในร่างกายหนักขึ้น

สิ่งควรระวังในช่วงฤดูหนาว อีกเรื่องหนึ่งคือความเปียกชื้นจากการอาบน้ำควรใช้น้ำอุ่นๆ และอาบน้ำในบริเวณที่ไม่มีลมโกรกเลือกเวลาที่อากาศไม่เย็นมาก เช่น ตอนบ่าย ส่วนในเด็กเล็กให้หมั่นเปลี่ยนผ้าอ้อมเมื่อเด็กปัสสาวะหรืออุจจาระเปียกแฉะ เด็กทารกควรให้กินนมแม่ เพราะนอกจากเด็กจะได้รับภูมิต้านทานโรคจากนมแม่แล้ว ไออุ่นจากร่างกายแม่ที่โอบลูกขณะกินนมยังสร้างความอบอุ่นให้กับเด็กด้วย

- ดูแลผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป จะเจ็บป่วยได้ง่าย หน้าหนาวแทบทุกๆ ปีจะมีข่าวผู้ตายเป็นผู้สูงอายุในช่วงวัยนี้ ร่างกายอาจไม่แข็งแรงพอที่จะปรับตัวให้เข้ากับสภาพอากาศหนาวเย็นได้ ยิ่งในเวลากลางคืนอากาศน่าจะเย็นกว่าปกติ เรียกว่าหนาวสั่นจนรู้สึกปวดไปหมดทั้งตัวแบบที่เรียกว่าหนาวถึงกระดูก หากหนาวทรมานจนถึงระดับนี้ ร่างกายช็อกและตายได้ ร่างกายปรับตัวไม่ทันและเกิดการเจ็บป่วยง่ายโดยเฉพาะโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคไข้หวัดใหญ่ หอบหืด หรือหลอดลมอักเสบรวมถึงปอดบวมด้วย อาการเบื้องต้นคอจะแห้ง เจ็บคอ เพราะฤดูหนาวอากาศแห้งฝุ่นละอองมาก

- วิธีรับมือกับอาการช็อก ในทางการแพทย์หมายถึง ภาวะที่ร่างกายหมดความสามารถที่จะดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างปกติ เหตุที่สำคัญที่สุดก็คือ เลือดไม่สูบฉีดไปหล่อเลี้ยงร่างกายส่วนต่างๆ ได้อย่างพอเพียง ความบกพร่องที่ทำให้เลือดไม่ถูกสูบฉีดไปเลี้ยงร่างกายมีหลายอย่าง ที่นับว่าสำคัญมี 2 อย่าง คือหัวใจทำงานไม่ได้เต็มที่ หรือหยุดทำงานไปเลย ปริมาณของเลือดลดลง ถ้าช็อกอากาศเย็นหรือหนาวควรให้ความอบอุ่น เช่น คลุมด้วยผ้าห่มไม่ควรใช้กระเป๋าน้ำร้อน หรือขวดน้ำร้อนวาง เพราะคนที่ช็อกอาจมีความรู้สึกตัวไม่ดี กระเป๋าน้ำร้อนอาจลวกผิวหนัง ทำให้เป็นแผลน้ำร้อนลวกได้ เปิดให้ลมโกรกได้สะดวก ถ้าไม่มีลมอาจใช้พัดโบก อาจใช้ผ้าชุบน้ำเย็นเช็ดตัว ถ้าจะคลุมผ้าควรใช้ผ้าบางๆ คลุม นำส่งโรงพยาบาล

เดือนนี้นักท่องเที่ยวเริ่มหนาตาขึ้นเพื่อยอดภูสัมผัสอากาศหนาว ใครไปชมทะเลหมอกในช่วงเช้าๆ เวลานี้ยอดดอยอินทนนท์มีอุณหภูมิต่ำสุดอาจลดลงเรื่อยๆ จนเหลือเลขตัวเดียว การดูแลอีกวิธีคือเลือกกินอาหารที่มีประโยชน์ ประเภทแป้งและไขมัน เช่น ข้าว ก๋วยเตี๋ยวเนื้อสัตว์ติดมัน ซึ่งจะช่วยสร้างความอบอุ่นแก่ร่างกาย ควรดื่มน้ำให้เพียงพอเพราะจะช่วยเพิ่มความชุ่มชื้น ทำให้ริมฝีปากและผิวหนังไม่แห้งแตก