สมองไหลกลับ

โดย...วุฒิ นนทฤทธิ์

ไม่แน่ใจว่าสถานการณ์ปากท้องของประชาชน ย้ำว่าประชาชนในที่นี้หมายถึงตั้งแต่มนุษย์เงินเดือนลงมาไปจนถึงคนหาเช้ากินค่ำ (ไม่นับเถ้าแก่เงินถุงเงินถัง) ตอนนี้เรียกว่าเข้าสู่ยุคข้าวยากหมากแพงได้หรือยัง วันก่อนธนาคารแห่งประเทศไทยเพิ่งรายงานธุรกรรมการโอนเงินของประชาชนทั่วไป ตัวเลขล่าสุด ณ เดือน ก.ค. พบว่าโดยรวมลดลงทั้งปริมาณและมูลค่าเมื่อเทียบกับเดือนก่อนหน้า โดยยอดการทำธุรกรรมลดลง 8.68% มูลค่าลดลง 26.37% หรือ 8.1 หมื่นล้านบาท และเมื่อไปดูในรายละเอียดพบว่าการโอนเงินเดือน ค่าจ้าง และบำเหน็จบำนาญก็ลดลง แปลความว่ามีคนว่างงานมากขึ้น

ขณะที่ในการประชุมทูตพาณิชย์เพื่อจัดทำแผนปี 2560 มีรายงานข่าวว่า ทูตพาณิชย์ของไทยในหลายภูมิภาคได้ปรับลดเป้าส่งออกลงจากภาวะเศรษฐกิจโลกที่ยังไม่ฟื้นตัว ไม่ว่าจะเป็นตลาดหลักอย่างอาเซียน (ทั้งๆ ที่เศรษฐกิจประเทศเพื่อนบ้านเราเติบโตอย่างต่อเนื่อง) ตลาดสหรัฐ ยุโรป ญี่ปุ่น ถูกปรับลดลงทั้งหมด หมายความว่าเครื่องยนต์ทางเศรษฐกิจของไทยจะดับไปหนึ่งเครื่องยนต์ ซึ่งมีแนวโน้มว่าจะดับไปอีกยาวนานหลายปี ส่วนหนึ่งเพราะสินค้าที่เราผลิตเป็นสินค้าที่แข่งขันไม่ได้

ย้อนมาดูธุรกิจสื่อ 2 ค่ายดังได้ประกาศเออร์ลี่รีไทร์พนักงานไปก่อนหน้านี้แล้ว ธุรกิจทีวีดิจิทัลเกือบทั้งหมดอยู่ในสถานการณ์ที่ลำบาก หลายช่องอยู่ในสถานการณ์ที่ลำบากแสนสาหัส แต่ที่ล้มหายตายจากไปอย่างชัดเจนแล้วคือเคเบิลทีวีท้องถิ่นรายเล็กระดับท้องถิ่นปิดตัวเองไปแล้วประมาณ 100 ราย ที่ยังเหลือรอดอยู่ได้ก็จะต้องเร่งปรับตัวด้วยการควบรวมเพื่อลดต้นทุนจึงจะอยู่รอด ซึ่งเป็นสิ่งที่ตรงกันข้ามกับระบบตลาดเสรีที่ผู้บริโภคหรือผู้ชมมีความต้องการที่สูงขึ้น แต่ผู้ผลิตต้องลดต้นทุน

สถานการณ์แบบนี้จะพูดให้ฟังดูเท่ๆ ว่าเป็นความท้าทายก็ได้ แต่ในโลกของความจริงสถานการณ์แบบนี้เป็นสถานการณ์ที่โหดร้ายกับประชาชนโดยเฉพาะลูกจ้างภาคเอกชน ตอนนี้จึงเริ่มเห็นปรากฏการณ์สมองไหลออกจากภาคเอกชนไปอยู่ภาครัฐ เพราะรายได้ใกล้เคียงกับภาคเอกชนแต่มีสวัสดิการที่เหนือกว่ามาก หน่วยงานของรัฐที่ยุคหนึ่งต้องเร่งลดขนาดลงเพราะมีความใหญ่เทอะทะ แต่ปรากฏว่าปัจจุบันมีระบบการเปิดรับพนักงานข้าราชการ พนักงานอัตราจ้าง และอีกหลายวิธีการที่สรรหามา สุดท้ายภาครัฐก็จะกลับมาใหญ่โตมโหฬารกว่าในอดีตอีก ไม่แน่ใจว่าแนวทางนี้จะสอดคล้องกับแนวทางการปฏิรูปประเทศที่เรียกร้องกันหรือไม่ ไม่แน่ใจจริงๆ