ภัยมืด ‘ฟุตบอลยูโร’

โดย...วิรวินทร์ ศรีโหมด

การแข่งขันฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป หรือยูโร 2016 รอบสุดท้ายได้เริ่มขึ้นแล้ว ถึงแม้ว่าช่วงเวลาการแข่งขันในประเทศไทยจะดึกแค่ไหน แต่ก็ไม่เป็นปัญหาสำหรับแฟนบอลที่ชื่นชอบก็ยังคงเฝ้าติดตามรอชม รอเชียร์ทีมรัก แต่ทว่าอีกด้านหนึ่งกลับมีผลต่อสุขภาพ ซึ่งเป็นเรื่องที่แฟนบอลไม่ควรมองข้าม

แพทย์ผู้ที่ทำงานด้านส่งเสริมสุขภาพมานานอย่าง นพ.ดนัย ธีวันดา รองอธิบดีกรมอนามัย อธิบายว่า ผลกระทบสุขภาพทางตรงของผู้ที่ติดตามชมฟุตบอลดึกๆ สิ่งแรกจะทำให้พักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งจะส่งผลต่อพฤติกรรมความสามารถในการทำงานวันถัดไปให้ลดลง เนื่องจากร่างกายจะมีอาการอ่อนล้า อ่อนเพลีย ไม่มีแรง

ส่วนผลกระทบทางอ้อม นพ.ดนัย ชี้ว่าขณะชมฟุตบอลช่วงเวลาดึกไม่ว่าจะที่บ้านหรือร้านอาหาร จะมีพฤติกรรมการบริโภคเข้ามา ซึ่งตรงนี้จะมีผลต่อระบบการย่อยอาหารในร่างกายที่ต้องปรับเปลี่ยน และบางครั้งจะส่งผลต่อผู้ที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว เช่น เบาหวานความดัน หรือโรคหัวใจ

นพ.ดนัย แนะนำว่า แฟนบอลถ้าต้องการติดตามชม ควรเตรียมร่างกายให้พร้อม เช่น นอนพักผ่อนก่อน แล้วค่อยตื่นมาชมในช่วงการแข่งขันและเมื่อจบควรรีบนอนให้ได้มากที่สุด ไม่ควรรอโดยไม่ได้พักผ่อน เนื่องจากร่างกายควรพักผ่อนให้ได้ประมาณวันละ 6-8 ชั่วโมง นอกจากนี้ก็ควรออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ร่างกายมีสุขภาพแข็งแรง ซึ่งจะเป็นอีกวิธีที่ป้องกันได้

ส่วนการบริโภค รองอธิบดีกรมอนามัย แนะนำว่า ควรรับประทานอาหารให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม ไม่มากหรือน้อยเกินไปต่อวัน รวมถึงควรทานผลไม้ให้มาก เพราะจะสามารถช่วยเรื่องของระบบขับถ่ายให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะผลไม้จะช่วยขับของเสียที่หมักหมมในลำไส้ใหญ่ให้ออกมา เนื่องจากการนอนดึกมีผลต่อระบบทางเดินอาหาร และควรดื่มน้ำเปล่าเยอะๆ อย่างน้อย 4-10 แก้ว/วัน เพราะน้ำนอกจากจะช่วยการขาดน้ำแล้ว ยังช่วยเรื่องระบบขับถ่ายอีกด้วย

ขณะที่ผลกระทบอีกเรื่องนอกจากด้านร่างกาย คือทางจิตใจ พญ.มธุรดา สุวรรณโพธิ์ ผู้อำนวยการสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ อธิบายว่า อาการทางจิตที่มักพบบ่อยในคนกลุ่มนี้ สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย นิยามอาการว่า โรคติดพนัน ซึ่งกลุ่มเสี่ยงที่จะเป็นโรคติดพนัน ได้ง่ายปัจจุบันอยู่ในกลุ่มเยาวชนที่อายุต่ำกว่า 20 ปี เนื่องจากสมองยังพัฒนาไม่เต็มที่ ถ้าเทียบเท่ากับผู้ใหญ่ที่มีประสบการณ์ทางความคิดมากกว่า

“สิ่งที่น่าห่วงของเยาวชนในช่วงบอลยูโร คือ การพนันฟุตบอล เพราะปัจจุบันเด็กสามารถเล่นแบบออนไลน์ได้ ซึ่งมีรูปแบบที่หลากหลายเป็นสิ่งที่เย้ายวน เพราะเมื่อเล่นเสียก็อยากได้คืน แต่ถ้าเล่นได้ก็หวังได้เพิ่มขึ้น ซึ่งตรงนี้ระบบสมองเมื่อได้รับการพีกของอารมณ์อย่างเต็มที่ การพนัน ก็เปรียบเสมือนกับสารเสพติดเท่ากับประเภทเฮโรอีน” พญ.มธุรดา กล่าว

ข้อสังเกตว่าเข้าข่ายเป็นโรคติดพนันหรือไม่ พญ.มธุรดา กล่าวว่า มี 3 ข้อ คือ 1.อารมณ์เปลี่ยน นอนไม่หลับเมื่อมีคนห้ามปรามไม่ให้เล่น  2.มีความลับไม่กล้าบอกคนอื่นว่าเสี่ยงพนันไปเท่าไหร่ 3.มีการหยิบยืมเงินผู้อื่นมาเล่นพนัน  ซึ่งถ้ามี 1 ใน 3 ข้อนี้ ถือว่ามีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคติดพนัน ซึ่งปัญหานี้ผู้ปกครอง สถานศึกษา ควรช่วยกันสอดส่องดูแลพฤติกรรมเยาวชนว่าเปลี่ยนไปหรือไม่ เช่น ตื่นสาย อารมณ์หงุดหงิดง่าย มีปัญหาเรื่องเงิน หรือต้องการใช้เงินมากกว่าปกติ

วิธีการรักษาโรคติดพนัน พญ.มธุรดา แนะนำว่า เมื่อสงสัยว่าอาจเป็นกลุ่มเสี่ยง ควรพบจิตแพทย์เพื่อขอคำปรึกษาในการปรับเปลี่ยนความคิด พฤติกรรม และบำบัดด้วยการให้ยา หรือถ้าต้องการทราบเบื้องต้นว่าเข้าข่ายหรือไม่ สามารถโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรี ตลอด 24 ชั่วโมงทุกวัน เพราะการเป็นโรคนี้ต้องใช้การบำบัดเยียวยาเหมือนกับการบำบัดสารเสพติด