เออออห่อหมก

โดย...ดร.วรัญญา สะอาดเอี่ยม รีเทนนิส ภาพ : Jiraporn Kuhakan

ครั้งหนึ่งมีเด็กรุ่นใหม่ๆ เคยถามถึงคำว่า “เออออห่อหมก” หมายความว่าอะไร เพราะบางทีคำๆ นี้ฟังแล้วตลกในความคิดพวกเขา เพราะเข้าใจว่า “เออออ” คือ การเห็นด้วย การเข้าข้าง การทำความเข้าใจ แต่ทำไมความเข้าใจต้องปิดท้าย “ห่อ หรือหมก” หรือลงท้ายด้วยชื่ออาหารอร่อยไทยๆ ที่เรียกว่า “ห่อหมก” แม้เสียงหรือความคล้องจองนั้นจะไปในทางเดียวกัน

ในบทความนี้จะไม่ขอพูดถึงการเออออห่อหมกในฐานะนักภาษาศาสตร์ว่าความหมายหรือคำพ้องเสียงใดๆ ทว่าการเลือกมาซึ่งบริบทในการตัดสินใจเพื่อที่จะใช้การเออออ ที่เมื่อใช้ครั้งใดผลลัพธ์ที่ตกอยู่กับผู้ใช้ และผู้ถูกใช้นั้นล้วนแตกต่างและไม่อยู่คงที่ไปตลอดกาล สมมติสถานการณ์ว่าการเออออห่อหมกคือ การที่มีผู้คนที่ชอบพูดถึงตนเอง หรือผู้อื่น หรือเออออเพราะว่าต้องการให้การสนับสนุนให้เครดิตกับผู้อื่น หรือใครๆ ที่ปรารถนาให้เข้ามาร่วมด้วยร่วมฟัง

พระพุทธองค์ทรงสอนพวกเราว่า ไม่ว่าเราได้พบเจอใคร เขาเหล่านั้นคือคนที่เราจะต้องได้พบเจอหรือร่วมความคิดเห็นเลือกข้างไม่ต้องการความเห็นที่ต่างจากฝั่งของตน

จะเห็นได้อย่างง่ายดายว่าการเออออห่อหมก เพียงพฤติกรรมที่บางครั้งอาจถูกละเลยหรือให้ความสำคัญกับผลลัพธ์ที่ตามมา หรือเข้าถึง ซึ่งความหมายที่ซ่อนอยู่ภายใต้กิริยาอาการที่ทำโดยอัตโนมัติเหล่านั้นที่จริงๆ แล้วในทุกการเออออคือ การตัดสินใจของผู้ทำ ความมีสติ ไม่มีสติ การตัดสิน ตีความ การฟังอย่างมีทักษะ หรือไม่มีทักษะ ภูมิรู้ ปมเบื้องหลัง และอื่นๆ อีกมากมายที่การเข้าข้าง เออออ สนับสนุน ให้ความร่วมมือ หรือวงจรชีวิต วงจรเวลา วงจรละครโลก หากเกิดมากรรมก็เป็นสิ่งที่เราทำกันมาเอง แล้วจะหนีไปไหน หนีความรับผิดชอบไม่ได้ รีบๆ มาจะได้เคลียร์ให้จบ ทุกคนอยากไปที่ชอบๆ ที่ดีๆ ไม่ใช่หรือ สิ่งที่เราต้องสนใจคือการสร้างสมบัญชีใหม่ให้ดี

อย่าไปติดอยู่กับอดีต ไตร่ตรองความรู้ทำให้มันชัดเจน ทำทุกอย่างที่ควรทำ เพราะทุกสิ่งที่เราทำเราทำเพื่อเราเอง เป็นการสร้างสมบัญชีพลังบวก คิดเยอะ พูดเยอะ ทำเยอะ เลยกลับมาที่ว่าคิดอะไร พูดอะไร แล้วทำอะไร และการตั้งต้นเริ่มแรกในการทำสิ่งใดๆ นั้น มาเพื่อเรียนรู้ มาเพื่อหน้าที่ มาเพื่อมีชีวิต ที่จิตจะสงบได้เราต้องเห็นทุกอย่างตามความจริง ไม่ใช่ตามสิ่งที่ปรากฏ

จึงจะไม่ทุกข์เพราะเห็นผิดเพี้ยนจากจิตที่มีอคติ ให้ดูทุกอย่างที่ขับเคลื่อนอยู่ห่างๆ ด้วยใจเป็นกลางจะได้เป็นคนทุกข์ได้ยาก การเห็นความจริงเป็นต้นว่าคนที่มากระทบเราเพราะเขา (แตก) ตื่นโลกธรรม (ลาภ ยศ สุข สรรเสริญ) ถ้าเรามีพรหมวิหารสี่มากพอและลดอัตตาห้าลง เราจะเห็นภาพชัดเจนว่านั้นคือ กิเลสทำงานอยู่ ไม่ใช่ตัวตนของเขาทำ พระอาจารย์สอนการทำสมาธิทงเลนเพื่อผู้ป่วย การส่งพลังให้ผู้ป่วยแบบกลุ่ม นำการตั้งจิตอธิษฐาน และถอดถอนคำอธิษฐานที่เป็นอุปสรรคต่อการไปสู่พระนิพพาน รวมถึงการขออโหสิกรรมเจ้ากรรมนายเวรในเราและผู้ป่วย การคิดถึงปัญหาและข้ออ้างต่างๆ เพื่อทำให้เราย่ำอยู่กับที่ไม่ใช่เรื่องยากเลยค่ะ

ทำในทางตรงกันข้ามต่อผู้ใด กลุ่มใดกลุ่มหนึ่งสามารถทำให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับความสุขสำเร็จอย่างสร้างสรรค์ หรือในทางกลับกันเพียงหนึ่งคำของการเอออออาจสร้างความเดือดร้อนและสร้างสถานการณ์ในรูปแบบการทำลายและสภาวะการเปรียบเทียบแข่งขันที่แตกต่างและละเอียดอ่อนในรูปแบบมากมายได้อีก

ในฐานะมนุษย์ผู้มีกลไกหลายอย่างและสภาวะจิตใจดั้งเดิมที่สูงส่งเราทุกคนที่มีชีวิตและยังมีลมหายใจอยู่บนโลกมนุษย์ใบนี้สามารถทำให้การตัดสินใจในการพูด แสดงความคิดเห็นและการเข้าร่วมการกระทำของตนเอง ทำให้บางสิ่งที่งดงาม ดำรงอยู่ บางคนหรือบางอย่างดำรงอยู่ หรือในทางตรงกันข้ามกันการเออออขอร่วมด้วยที่เต็มไปด้วยอารมณ์และการตัดสิน บวกการตีความจากภาพลักษณ์ กลุ่มก้อน หรือข้อมูลที่มากมายที่สามารถทำร้ายตนเองและผู้อื่น ไม่ต้องการเผชิญหน้าความรับผิดชอบในตนเอง เพื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงไปสู่สิ่งใหม่ๆ ที่ต้องใช้การลงมือทำจริงเพื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงในตนเอง

การเออออห่อหมก เข้าข้าง เข้าใจ ให้ใจ รับไว้ เชื่อใจ เข้าร่วม สนับสนุนฯ เหตุหลักเริ่มด้วยประสบการณ์ตรง การตัดสิน และการตีความของมนุษย์ทุกคนตามปกตินั้น หากสรุปออกมาเป็นแนวทางง่ายๆ ได้สามทางประมาณว่าหนึ่งด้านสีขาว อีกด้านสีเทา และอีกด้านดำมืดแตกต่างกันคนละขั้ว

สมมติว่าผู้หญิงคนหนึ่งตัดสินผู้อื่นง่ายๆ จากเปลือกนอกอยู่สม่ำเสมอในแบบที่ไม่สนใจว่าทางไหนคือทางถูกหรือทางผิด เพียงแค่ได้ยินเขาเล่าว่า เขาบอกว่าประมาณว่าไม่รู้ข้อมูล ไม่เคยรู้จักตัวตน และเบื้องหลังที่แท้จริงของผู้ที่ถูกกล่าวถึงหรือไม่ใส่ใจที่จะค้นหาข้อเท็จจริงด้วยจิตใจที่เป็นกลางว่ามีวิธีไหน หรือข้อมูลใดที่ถูกต้องกว่ากัน หรือเพียงด่วนสรุปและคาดคะเน เพื่อเป็นที่ยอมรับและไม่สร้างศัตรู แต่หลงลืมไปว่าการเออออห่อหมกในบางกรณีในวิถีทางที่ตนเลือกใช้นี้มักตามมาด้วยการทำร้ายตนเองและผู้อื่นในปั้นปลาย แม้อาจจะไม่ได้ตั้งใจ และแม้ไม่คิดว่าจะมีผลต่อตนเอง

ในกรณีที่คนเราทำบางสิ่งจนชิน อีกในหนึ่งคือการฝึกฝนการเออออห่อหมกไปเรื่อยเปื่อย ในที่นี้หมายถึงเอะอะอะไรก็เออออปัดออกตัวออกไป ไม่กล้าพูดความจริง ทั้งๆ ที่รู้ข้อมูลจริง แต่ก็แสแสร้งแกล้งเอาใจเพื่อให้ตนเองพ้นการรับผิดชอบ หรือการเปลี่ยนแปลงที่อาจตามมาในที่นี้คือการปิดประตูใจตั้งแต่เริ่มต้นในยอมรับว่าโลกนี้ และมนุษย์ทุกคนล้วนมาจากครอบครัว ความคิดเห็นส่วนตัวผู้ร้ายกลายเป็นผู้ดี ผู้ดีกลายเป็นผู้ร้าย

หากมนุษย์ชอบฟังในสิ่งที่หวานหู ย่อยง่าย ไม่ควรตัดสินตนเอง และผู้อื่นว่าใครคือใคร ถูกผิด ใช่หรือไม่ใช่ แต่สุดท้ายก่อนการเออออจนห่อบางคนและหมกใครๆ ควรลงมือทำจริงให้รู้แก่ตนเองจริงและอย่ามโนนั่งเทียนเออออตามคนส่วนใหญ่เพียงลมหายใจสุดท้ายของจริงนิ่งเป็นใบ้ของที่ใจชอบและบอกว่าใช่อาจกลับกลายเป็นการเออออตามไปกับกิเลสที่แท้จริง