ผู้สูงอายุ : การรับมือของภาครัฐ

เรื่อง : รศ.ดร.วิพรรณ ประจวบเหมาะ

ครั้งก่อนได้นำเสนอการเตรียมตัวเพื่อยามสูงวัยของคนไทยไปแล้ว ครั้งนี้ลองมาดูกันบ้างนะคะว่า ในระดับรัฐได้มีการเตรียมการอย่างไรบ้างเพื่อรองรับสังคมสูงวัย

ในระยะหลังนี้รัฐบาลได้ตอบสนองต่อการที่ประเทศไทยเปลี่ยนเป็นสังคมสูงวัยมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นในรูปของการมีแผนผู้สูงอายุแห่งชาติฉบับที่ 2 (พ.ศ. 25452564) การกำหนดสิทธิผู้สูงอายุไว้ในรัฐธรรมนูญ หรือการออกกฎหมายและระเบียบต่างๆ เพื่อส่งเสริมการอยู่ดีมีสุขของผู้สูงอายุ นอกจากนี้ในรัฐบาลชุดปัจจุบันยังมีนโยบายหลายประการ เช่น การเปลี่ยนแปลงเบี้ยยังชีพจากการสงเคราะห์ผู้สูงอายุที่ยากไร้ เป็นการให้สวัสดิการขั้นพื้นฐานแก่ผู้สูงอายุทุกคน การเร่งการเตรียมความพร้อมด้านการเงิน ด้วยการมีนโยบายพัฒนาระบบบำนาญแห่งชาติ และกองทุนการออมแห่งชาติ เป็นต้น

สัปดาห์นี้จึงขอเริ่มด้วยการเตรียมการเพื่อสังคมสูงวัย ในมิติทางกฎหมาย ซึ่งกฎหมายที่มีการกำหนดสิทธิผู้สูงอายุไว้อย่างชัดเจน คือ พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 โดยได้กำหนดว่าบุคคลซึ่งมีอายุเกิน 60 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป และมีสัญชาติไทย มีสิทธิได้รับการคุ้มครองและสนับสนุน ทั้งในด้านสังคม สุขภาพ เศรษฐกิจ รวมถึงการให้สิทธิในการได้รับบริการสาธารณะ และสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ โดยได้กำหนดไว้ในมาตรา 11 ให้ผู้สูงอายุมีสิทธิได้รับการคุ้มครอง ส่งเสริม และสนับสนุนด้านต่างๆ รวม 13 ประการด้วยกัน คือ

1) การจัดให้ผู้สูงอายุได้รับรับบริการด้านสาธารณสุขที่สะดวกรวดเร็วเป็นกรณีพิเศษ

2) การให้บริการทั้งในด้านการศึกษา ศาสนา ข้อมูลข่าวสารที่เป็นประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิต

3) การส่งเสริมอาชีพและการทำงานที่เหมาะสมกับวัย

4) การส่งเสริมการพัฒนาตนเองและการมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคม การรวมกลุ่มในลักษณะเครือข่ายหรือชุมชน

5) ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในสังคม ด้วยการจัดสิ่งอำนวยความสะดวกและความปลอดภัยในอาคาร สถานที่สาธารณะ ยานพาหนะ และบริการสาธารณะต่างๆ

6) การลดหย่อนค่าโดยสารยานพาหนะตามความเหมาะสม

7) การยกเว้นค่าเข้าชมสถานที่ของรัฐ

8) การช่วยเหลือ ซึ่งได้รับอันตรายจากการถูกทารุณกรรม ถูกทอดทิ้ง หรือถูกแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบด้วยกฎหมาย

9) การให้คำแนะนำ ปรึกษาดำเนินการอื่นที่เกี่ยวข้องในทางคดี หรือในทางการแก้ไขปัญหาครอบครัว

10) การจัดที่พักอาศัย อาหาร และเครื่องนุ่งห่มให้ตามความจำเป็นอย่างทั่วถึง

11) การสงเคราะห์เบี้ยยังชีพ ตามความจำเป็นอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม

12) การสงเคราะห์ ในการจัดการศพตามประเพณี

13) การให้การคุ้มรอง ส่งเสริม สนับสนุนผู้สูงอายุในการอื่น ตามที่คณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติเป็นผู้กำหนด

ที่ผ่านมาแม้จะมีการกำหนดสิทธิต่างๆ เหล่านี้ไว้ แต่ก็มีผู้สูงอายุหรือผู้ที่เกี่ยวข้องจำนวนไม่น้อยที่ยังไม่ทราบถึงสิทธิเหล่านี้ของผู้สูงอายุ หากท่านต้องการข้อมูลด้านสิทธิผู้สูงอายุในรายละเอียด สามารถติดต่อขอข้อมูลเพิ่มเติมได้จากสำนักส่งเสริมและพิทักษ์ผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ นะคะ