เงินเฟ้อ&เงินฝืด

โดย...ชัตน์วรี

เมื่อวันที่ 2 มิ.ย. 2558 กระทรวงพาณิชย์รายงานดัชนีราคาผู้บริโภคทั่วไป เดือน พ.ค. 2558 เท่ากับ 106.53 ลดลง 1.27% เมื่อเทียบกับปีก่อน ติดลบต่อเนื่องเป็นเดือนที่ 5 และเป็นการติดลบสูงสุดรอบ 5 ปี 8 เดือน หลายคงก็ยังสงสัยว่า เงินเฟ้อติดลบติดต่อกันนานๆ หมายว่า “เศรษฐกิจไทยกำลังเข้าสู่ภาวะเงินฝืดแล้วหรือไม่?”

ภาวะเงินฝืด หรือที่เรียกว่า Deflation คือภาวะที่ระดับราคาสินค้าและบริการโดยทั่วไปลดลงเรื่อยๆ โดยปกติอาการของภาวะเงินฝืดที่เห็นได้ชัดคือ ตัวเลขเงินเฟ้อที่เป็นตัวเลขติดลบ แต่เงินฝืดไม่ใช่แค่เรื่องอัตราเงินเฟ้อติดลบเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ราคาของสินค้าส่วนใหญ่ลดลงหรือไม่ ภาพรวมเศรษฐกิจหดตัวด้วยหรือไม่ คนจับจ่ายใช้สอยน้อยลง รายได้คนลดลงหรือไม่ ฯลฯ

ถ้าจะยกตัวอย่างประเทศที่เผชิญกับปัญหาเงินฝืดอย่างเช่น ประเทศญี่ปุ่นจะเห็นว่าเงินเฟ้อที่ติดลบแล้ว ยังพบว่าเศรษฐกิจญี่ปุ่นหดตัว อัตราการขยายตัวเศรษฐกิจติดลบ ค่าจ้างที่แท้จริงลดลง คนคาดว่าเงินเฟ้อในระยะยาวจะยังคงต่ำมากหรือติดลบ เห็นได้จากผลตอบแทนพันธบัตรระยะยาวที่ต่ำมาก แต่ภาวะเศรษฐกิจไทยยังไม่หดตัวรุนแรงเช่นนั้น โดยสาเหตุสำคัญที่อัตราเงินเฟ้อติดลบของไทย คือเกิดจากราคาน้ำมันที่ลดลง รวมถึงราคาอาหารประเภทผักสดและผลไม้บางชนิดปรับตัวลดลง

การติดลบของเงินเฟ้อจะน่ากลัวและมีผลต่อเศรษฐกิจได้ จะต้องประกอบด้วยเงื่อนไขอีก 2-3 ประการ ได้แก่

1.ราคาสินค้าและบริการลดลงโดยทั่วไป ไม่ได้เกิดขึ้นจากสินค้าหรือบริการในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ซึ่งเป็นผลมาจากความต้องการบริโภคที่ลดลง

2.ราคาสินค้าและบริการลดลงต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน จนทำให้ผู้คนชะลอการบริโภคและการลงทุนออกไป โดยหวังว่าราคาสินค้าและบริการจะถูกลงไปอีก

3.เมื่อคนคิดเหมือนๆ กัน คือรอให้ราคาสินค้าถูกลง โดยคิดว่า “ถ้าซื้อพรุ่งนี้ ราคาน่าจะถูกกว่าซื้อวันนี้” ในที่สุดจะส่งผลทำให้สินค้าของผู้ผลิตขายไม่ออก มีสินค้าเหลือในสต็อก ผู้ผลิตเริ่มขาดทุน และเริ่มปลดคนงานออก คนก็เริ่มตกงาน เมื่อตกงานก็ไม่มีกำลังซื้อไปซื้อสินค้า ก็ทำให้ผู้ผลิตขาดทุนขายของไม่ออกไปอีก และในที่สุดก็ทำให้ภาวะเศรษฐกิจถดถอยติดต่อกันไปอีกหลายปี

ถ้าครบทั้ง 3 เงื่อนไขก็เตรียมตัวเข้าสู่ภาวะเงินฝืดได้เลย