นั่งรถเที่ยวลาว : หลวงพระบางบริบูรณ์

โดย...กาญจน์ อายุ

จากตอนที่แล้ว “นั่งรถเที่ยวลาว (1) สวัสดีเชียงคาน สะบายดีไซยะบุรี” รถ บขส. ระหว่างประเทศ สายเลย-หลวงพระบาง ได้แล่นไปถึงครึ่งทางจากด่านบ้านนากระเซ็ง จ.เลย สู่แขวงไซยะบุรี สปป.ลาว ในตอนนี้รถ บขส.มารอรับอีกครั้งเพื่อแล่นต่อไปบนถนนเส้นเดิมสู่เมืองมรดกโลก ซึ่งเราจะเห็นความแตกต่างระหว่างสองเมืองนี้ที่แม้จะอยู่ห่างกันเพียง 130 กม. และมีสถานะเป็นแขวงเหมือนกัน แต่บ้านเมืองกลับแตกต่างกันสิ้นเชิง

ความแตกต่าง

นักท่องเที่ยวทำให้สองเมืองนี้ต่างกัน เมืองที่ยังไม่มีนักท่องเที่ยวอย่างไซยะบุรียังดูเป็นชนบท ไม่มีใครมาเที่ยวก็ไม่ใช่ปัญหาเพราะชาวบ้านยังทำนา ปลูกผัก เลี้ยงไก่ พวกเขาอยู่กันได้โดยปราศจากการ
ท่องเที่ยว ต่างจากเมืองหลวงพระบางที่รายได้หลักมาจากอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ไม่ว่าจะเป็นโรงแรม รีสอร์ท โฮสเทล ร้านอาหาร ไกด์ บริษัททัวร์ต่างต้องการนักท่องเที่ยวจำนวนมากเพื่อให้ธุรกิจอยู่รอด ไม่เว้นกระทั่งวัดและพิพิธภัณฑ์ที่ได้เงินบูรณะจากการจำหน่ายตั๋วเช่นกัน หลวงพระบางจึงต้องการนักท่องเที่ยว ต้องการกรุ๊ปทัวร์ ต้องการการโปรโมท แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องการรักษาวัฒนธรรมเพื่อให้เป็นเมืองมรดกโลกให้นานที่สุด

หญิงไทยตั้งใจใส่ผ้าซิ่นมาตักบาตรที่หลวงพระบาง

 

บุญเที่ยง สุลิวัน รองประธานสภาการค้าและอุตสาหกรรม แขวงหลวงพระบาง และประธานสมาคมท่องเที่ยวหลวงพระบาง ให้ข้อมูลว่า ตอนนี้หลวงพระบางมีนักท่องเที่ยวประมาณ 5 แสนคน และจะส่งเสริมให้เพิ่มขึ้นเป็น 7 แสนคนในอีก 5 ปีข้างหน้า และคาดว่าเมื่อเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) จะมีนักท่องเที่ยวในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เข้ามาเที่ยวจำนวนมาก อย่างไรก็ตามอยากขอความร่วมมือกับนักท่องเที่ยวให้ช่วยกันรักษาวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องการแต่งกายและการนั่งใส่บาตรเพื่อให้หลวงพระบางเป็นเมืองมรดกโลกให้นานที่สุด

ตักบาตร ตักบาท

คนเชียงคานและคนหลวงพระบางมีความคล้ายคลึงกันทั้งสำเนียงภาษาและวัฒนธรรมใส่บาตรข้าวเหนียว แต่ดูเหมือนว่าการตักบาตรในหลวงพระบางจะเข้มข้นกว่าในแง่การพาณิชย์ ทั้งเรื่องที่ต้องซื้อของใส่บาตรกับไกด์เท่านั้น และเรื่องถูกยัดเยียดให้ซื้อขนมหรือดอกไม้จากแม่ค้าโดยไม่รู้ตัว

พระพุทธรูปไม้ในพิพิธภัณฑ์วัดเชียงทอง

 

ด้วยวิธีการง่ายๆ คือแม่ค้าจะวางขนมไว้ข้างกระติ๊บข้าวเหนียวก่อนนักท่องเที่ยวจะมาถึง ซึ่งหากไกด์ไม่บอกว่านั่นไม่ใช่ของใส่บาตรที่เตรียมไว้ให้ นักท่องเที่ยวก็ต้องเสียรู้หลังจากใส่บาตรเสร็จแล้วอีกทั้งจำนวนพ่อค้าแม่ขายที่เดินเร่ขายของก็มีจำนวนมากจนน่ารำคาญ เรียกได้ว่าทุกครั้งที่รอพระสงฆ์เดินมาบิณฑบาตจะต้องมีแม่ค้าอย่างน้อย 2 คนเดินเข้ามาถามคำถามเดิมๆ แม้ว่าจะปฏิเสธไปตั้งแต่ครั้งแรกแล้วก็ตาม

เหตุการณ์นี้คล้ายกับเชียงคานที่มีแม่ค้าเดินเร่ขายอาหารเช่นกัน แต่ไม่หนักถึงขั้นมัดมือชกเท่าที่หลวงพระบาง ซึ่งการตักบาตรด้วยอาหารอื่นๆ นอกเหนือจากข้าวเหนียวถือว่าผิดจากวัฒนธรรมดั้งเดิม พระสงฆ์ที่หลวงพระบางบางรูปหยิบขนมถุงออกจากบาตรหลังจากผ่านโยมคนนั้นมาแล้วก็มี แต่หลวงพระบางก็มีการรักษาวัฒนธรรมอยู่อย่างคือ มีผ้าพาดไหล่ให้ทุกคนใส่ขณะตักบาตรแม้ว่าเครื่องแต่งกายของนักท่องเที่ยวจะไม่เข้ากันเลย

ร้านอาหารแบบบุฟเฟ่ต์ที่นักท่องเที่ยวนิยม

 

บังเอิญได้นั่งตักบาตรคู่กับชาวหลวงพระบางแท้ๆจึงได้ทราบวิธีที่ถูกต้อง เธออายุคราวแม่ นุ่งซิ่น ใส่เสื้อผ้าฝ้ายแขนยาว พาดผ้าเฉียงมวยผมตรงท้ายทอย นั่งพับเพียบอยู่ข้างกระติ๊บข้าวเหนียว เธอสาธิตวิธีหยิบข้าวเหนียวว่า ก่อนอื่นต้องขยุ้มข้าวเหนียวให้ไม่ติดกันเกินไป และเมื่อพระสงฆ์มาถึงให้หยิบใส่บาตรเลย ไม่ต้องปั้นให้ติดขี้มือ เธอทำได้เร็วและดูไม่เร่งรีบ ข้าวหนียวค่อยๆ หายไปทีละนิดตามขบวนพระสงฆ์ที่มาต่อเนื่องกันแทบไม่ขาดสายราว 1 ชม.

หลวงพระบาง ลิสต์

การตักบาตรข้าวเหนียวเป็นสิ่งที่ต้องทำ เช่นเดียวกับการไปเดินตลาดเช้าและกินอาหารเช้าที่ร้านประชานิยม ตลาดเช้าหลวงพระบางเป็นซอยเล็กๆ ขายของท้องถิ่น เช่น ก้อนสาหร่ายหรือไกที่ตักมาจากแม่น้ำโขง ปลาบึก ข้าวสาร ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ที่ขายกันแบบเป็นๆ วางขายแบกะดิน ซึ่งเป็นตลาดที่ไม่ได้จัดตั้งเพื่อการท่องเที่ยว เพราะชาวหลวงพระบางเองยังมาจับจ่ายตามชีวิตประจำวัน

ถนนลาดยาง เส้นทางเลย-หลวงพระบาง

 

ส่วนร้านอาหารเช้าประชานิยม ลูกค้าส่วนใหญ่คือนักท่องเที่ยว นั่งล้อมโต๊ะกินกาแฟบาแก็ต หมูย่าง ปลาย่าง หรือไส้กรอกแหนม และเมื่อเวลาล่วงเลยอาหารเช้าไปแล้ว นักท่องเที่ยวจะเริ่มเที่ยวในตัวเมืองโดยเลือกวิธีขี่จักรยานและเดิน สถานที่ที่ทุกคนต้องไปมีอย่างต่ำ 4 ที่ คือ พิพิธภัณฑ์และหอพระบาง วัดเชียงทอง วัดพูสี โดยแต่ละที่ต้องซื้อตั๋วเข้าชมตามแบบฉบับเมืองมรดกโลก และตลาดมืดหลวงพระบาง เป็นตลาดขายผ้า ของที่ระลึก อาหาร ซึ่งแต่ละร้านขายของคล้ายกันเหมือนไนต์บาซาร์ตามแหล่งท่องเที่ยวที่คนท้องถิ่นจะไม่ซื้อไม่เดิน

ฮับโยงต่างประเทศ

รถ บขส. สายเลย-หลวงพระบาง จะไปจอดที่สถานีขนส่งซึ่งเป็นฮับการเดินทางต่อไปยังเมืองอื่นๆ ใน สปป.ลาว และต่างประเทศ เช่น เส้นหลวงพระบาง-คุนหมิง(ประเทศจีน) หลวงพระบาง-ซาปา หลวงพระบาง-เดียนเบียนฟู (ประเทศเวียดนาม) หลวงพระบาง-เชียงใหม่ (ประเทศไทย) หลวงพระบาง-เวียงจันทน์ หลวงพระบาง-วังเวียง และในอนาคตอันใกล้จะเปิดเส้นทางหลวงพระบาง-อุตรดิตถ์-พิษณุโลก ออกทางด่านภูดู่ อ.บ้านโคกเพื่อเชื่อมโยงกับภาคกลางตอนบนของประเทศไทย

อุโบสถวัดเชียงทอง

 

ทั้งนี้ นายบุญเที่ยงกล่าวถึงพฤติกรรมการท่องเที่ยวของคนลาวว่ายังไม่ค่อยนิยมเที่ยวต่างประเทศ “เพราะคนลาวต้องมั่นใจถึงไป” เขากล่าว อย่างการเดินทางเข้าไทย พวกเขายังไม่รู้ว่าเมื่อถึงชายแดนแล้วต้องเดินทางอย่างไร ต้องเที่ยวที่ไหนบ้าง ในมุมของผู้ประกอบการจึงต้องการรายการนำเที่ยวและเส้นทางการเดินรถ สำคัญที่สุดคือบริษัททัวร์ที่ชาวลาวต้องพึ่งบริการเหมือนลักษณะการเที่ยวของคนไทยในอดีต

ชาวไทยยุคสมัยนี้เดินทางเที่ยวด้วยตัวเอง โดยเฉพาะการขับรถเที่ยวกันเป็นกลุ่มเพื่อนและครอบครัว เส้นทางเลย-หลวงพระบาง เหมาะแก่การขับรถเที่ยวอย่างยิ่งเพราะสภาพถนนดี วิวสวย และระยะทางไม่ไกล อีกทั้งการทำพาสปอร์ตรถไม่ใช่เรื่องยาก ขอแค่รถไม่ติดไฟแนนซ์ก็ผ่านฉลุย แต่หากไม่ขับรถเอง ก็เปลี่ยนเป็นขึ้นรถโดยสารสาธารณะอย่างที่ได้แนะนำ ทั้งสะดวกสบาย ปลอดภัย ราคาถูก ดื่มด่ำวิวสองข้างทาง แต่ก็มีข้อเสียอยู่ 2 อย่างคือ ใช้เวลานานและหยุดกลางทางตามใจอยากไม่ได้

พระสงฆ์รับบิณฑบาตข้าวเหนียวจากนักท่องเที่ยว

 

รถโดยสารระหว่างประเทศเส้นทาง เลย-หลวงพระบาง ให้บริการวันละ 1 เที่ยว ขาไปเป็นรถของ บริษัท ขนส่ง 999 ออกเวลา 08.00 น. ที่สถานีขนส่ง จ. เลย ถึงหลวงพระบาง เวลา 17.00 น. ที่สถานีขนส่งหลวงพระบาง ขากลับเป็นรถของ บริษัท นาหลวง สปป.ลาว ออกจากสถานีขนส่งหลวงพระบาง เวลา 08.00 น. ถึงสถานีขนส่ง จ.เลย เวลา 17.00 น. ค่าโดยสารเที่ยวละ 700 บ. ต้องใช้ พาสปอร์ตในการซื้อ สอบถามสถานีขนส่ง จ.เลย โทร. 042-811-706 เข้าชมตัวอย่างโปรแกรมการเดินทาง และแผนที่เที่ยวเชื่อมโยง เลย-ไซยะบุรี- หลวงพระบาง ได้ที่ www.เที่ยวอีสาน.com

คนขายหมึกย่างในตลาดมืดหลวงพระบาง

 

นักท่องเที่ยวอุดหนุนอาหารเช้าร้านประชานิยม

 

ชาวเกาหลีลองกินก๋วยเตี๋ยวแบบหลวงพระบาง

 

เมนูอาหารเช้าร้านประชานิยม

 

ไก สาหร่ายน้ำจืดจากแม่น้ำโขง

 

ไข่เป็ดและเป็ดเป็นๆพร้อมขาย