‘จิต’ ดั่งเกลียวคลื่นซัดสาด

โดย...นกขุนทอง ภาพ ภัทรชัย ปรีชาพานิช

“เหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมปัจจุบันผู้คนในสังคมมักมองคนอื่นว่าเป็นคู่แข่งเป็นศัตรูระแวงไม่เป็นมิตร มักทำตัวให้อยู่เหนือคนอื่นก็เพื่อความปรารถนาบางอย่าง ไม่ยอมรับสัจธรรมของชีวิต คือ ได้ลาภ เสื่อมลาภ ได้ยศ เสื่อมยศ สรรเสริญ นินทา สุข ทุกข์ สิ่งทั้งหลายเหล่านี้จะมีอิทธิพลเหนือจิตใจ หากเรามีจิตใจที่อ่อนแอและไม่ใช้ปัญญาพิจารณาถึงความเป็นไปของความไม่เที่ยงหรือไม่รู้เท่าทันสิ่งทั้งหลาย จิตของเราย่อมอ่อนเอนไหวไปตามแรงเหวี่ยงของอวิชชา ย่อมส่งผลต่อจิตใจเกิดความทุกข์ต่างๆ ตามมา มีผลต่อการดำเนินชีวิตของตัวเองและผู้อื่น”

“สุพร แก้วดา” กล่าวถึงที่มาสู่แนวคิดหลักในการสร้างงานศิลปะจนเกิดเป็นนิทรรศการชื่อ “ธรรมชาติแห่งจิต”

ศิลปินถ่ายทอดแนวคิดนี้ออกมาในรูปแบบของงานศิลปะ โดยอาศัยรูปทรงโครงสร้างทางธรรมชาติของน้ำเป็นตัวสื่อ เพราะน้ำมีความอ่อนไหวแต่ทรงพลัง น้ำมีความไม่สงบ เสมือนจิตใจที่มีความอ่อนไหวไปตามแรงเหวี่ยงของเหตุปัจจัยต่างๆ ทว่าการทำงานชุดนี้ด้วยความมุ่งมั่นตั้งใจด้วยการวาดเส้นขาวบนพื้นสีดำทำให้เกิดสมาธิ มีสติตั้งมั่นเกิดปัญญารู้เท่าทันในธรรมชาติของจิต ย่อมส่งผลดีต่อการดำรงชีวิตและดำเนินชีวิตให้เกิดความบริบูรณ์ สงบ สันติ

“รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ด้วยสำคัญว่าเป็นสิ่งที่มีตัวตนน่ารักน่าปรารถนาว่าเป็นสิ่งที่มั่นคง เมื่อไม่รู้เท่าทันสิ่งทั้งหลายที่เกิดขึ้นแล้วจิตเข้าไปยึด จิตจึงไหลไปตามกระแสหรือแรงเหวี่ยงตามเหตุปัจจัยเหล่านี้ เพราะอวิชชาหรือความไม่รู้จึงเป็นที่มาของธรรมชาติแห่งจิต คือจิตเรานั้นมีความแปรเปลี่ยนอ่อนไหวเกิดดับอยู่ตลอดเวลา หาความสงบได้ยากยิ่ง และนั่นคือจิตของผู้คนส่วนใหญ่ในสังคม รวมถึงผู้สร้างงานด้วย ถึงแม้บางครั้งอาจมีสติและปัญญากำกับควบคุมอยู่หรือข่มไว้ แต่บางครั้งก็เผลอขาดสติได้ง่าย”

นิทรรศการ ธรรมชาติแห่งจิต นำเสนอผลงานด้วยเทคนิคดินสอไขบนผ้าใบด้วยการรองพื้นผ้าใบด้วยสีดำและวาดด้วยดินสอไขสีขาว

“ดำขาวเป็นเทคนิคพื้นฐานของการวาดภาพ และเป็นเทคนิคที่เหมาะสมที่สุดกับการที่จะสื่อความหมายสิ่งที่เป็นธรรมชาติและเป็นพื้นฐานที่สุดของชีวิตและจิตใจอีกแง่หนึ่ง ผมแทนค่าสีดำคืออวิชชา สีขาวคือปัญญา และการเขียนด้วยดินสอขาวนั้นตอบสนองต่อจินตนาการได้ดี และทำให้เกิดสมาธิตั้งมั่นพิจารณาถึงความเป็นไปของสภาวะจิตได้”

คลื่นสีดำทะมึนที่ม้วนเกลียวเข้าหา หรือแลดูถูกดูดออกจากฝั่ง มีนัยแห่งจิตซ่อนอยู่ “งานของผมเป็นรูปธรรม ผมต้องการสื่อสิ่งที่เป็นนามธรรมออกมาเป็นรูปธรรม และเลือกที่จะใช้รูปแบบและรูปทรงของผิวน้ำที่เคลื่อนไหวในลักษณะต่างๆ ที่ให้ความรู้สึกถึงสภาวะของจิตมากที่สุด ผมใช้คลื่นน้ำหรือผิวน้ำในลักษณะต่างๆ ที่เกิดขึ้นเองทางธรรมชาติแทนรูปลักษณ์หน้าตาของจิตที่หวั่นไหวที่เกิดด้วยเหตุปัจจัยที่ต่างกันและลวดลายต่างๆ ที่เขียนขึ้นจนเป็นรูปทรงของคลื่นเกิดความเคลื่อนไหวแทนค่าจิตเรานั้นเสมือนปรากฏการณ์ทางธรรมชาติของน้ำ”

ความขัดแย้งกัน แตกแยกและทำร้ายกันในสังคมที่เต็มไปด้วยความรู้และดูเหมือนจะขาดปัญญา เป็นอีกปมหนึ่งที่สุพร แก้วดา นำเอามาสร้างเป็นผลงานศิลปะในชื่อว่าธรรมชาติแห่งจิต เพื่อเป็นการเตือนสติว่าการเกิดดับของความอยากนั้นมันไม่มีที่สิ้นสุด ทุกคนพึงมีสติควบคู่ปัญญา อย่าปล่อยจิตปล่อยใจไปตามกระแสแห่งความอยาก ให้พิจารณารู้เท่าทันกับสิ่งที่เกิดขึ้น

นิทรรศการ ธรรมชาติแห่งจิต จัดแสดงวันที่ 31 ส.ค. ณ ดีโอบี หัวลำโพงแกลเลอรี่ ถนนพระราม 4 กรุงเทพฯ

สุพร แก้วดา : เกิด 13 พ.ย. 2524

การศึกษา : ปริญญาตรี คณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ ปริญญาโท ภาควิชาศิลปไทย มหาวิทยาลัยศิลปากร

ประวัติการแสดงผลงาน : นิทรรศการ “ห้วงแห่งการก่อเกิดและการเสื่อมสลาย” นิทรรศการ “โพธิบัลลังก์” ได้รับคัดเลือกให้ไปร่วมจัดนิทรรศการ ดูงานและปฏิบัติงานศิลปะในสหรัฐอเมริกา โดยสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย แสดงงาน ณ นครลอสแองเจลิส อาคารสำนักกงสุลไทย นครลอสแองเจลิส ประเทศสหรัฐอเมริกา ฯลฯ