ลูกแม่ไม่ยอมพูด

เรื่อง : วราภรณ์ วิไลนาม สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี (รพ.เด็ก) กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

คงมีคุณพ่อคุณแม่หลายท่านกำลังสงสัย หรืออยากรู้คำตอบว่าทำไมลูกน้อยยังไม่พูด หรือพูดได้น้อยเหลือเกิน ลูกพูดช้าหรือไม่ อะไรเป็นสาเหตุ และควรจะทำอย่างไรกับปัญหานี้กันดี เรามาหาคำตอบด้วยกันเลยค่ะ

เด็กพูดช้า (Delayed Speech) เป็นความผิดปกติที่เกี่ยวกับพัฒนาการทางภาษาและการพูดของเด็กที่ไม่สมวัยหรือไม่เป็นไปตามวัย คือเมื่อถึงอายุที่ควรจะพูดแล้วเด็กยังไม่พูด หรือพูดได้แต่ไม่สมกับอายุ

โดยอาการพบ เช่น ไม่พูด ไม่เข้าใจคำพูด ทำตามสั่งไม่ได้ เริ่มพูดได้ช้ากว่าเด็กอื่นในวัยเดียวกัน บางคนพูดตาม พูดซ้ำๆ พูดสลับคำ คำศัพท์ที่ใช้จำกัด พูดไม่เป็นประโยค ยังเล่าเรื่องไม่เป็น เป็นต้น ซึ่งปกติโดยทั่วไปเด็กจะเริ่มพูดเป็นคำๆ ที่มีความหมายเมื่ออายุ 1018 เดือน ดังนั้นหากเด็กอายุ 2 ขวบ แล้วคุณพ่อคุณแม่สังเกตได้ว่าลูกยังพูดเป็นคำที่มีความหมายไม่ได้ หรืออายุ 3 ขวบแล้วลูกยังพูดไม่เป็นประโยค นั่นแสดงได้ว่าเด็กมีปัญหาพูดล่าช้ากว่าวัย

แล้วอะไรเป็นสาเหตุที่ทำให้เด็กพูดช้า? ที่พบเช่น ประสาทหูพิการ ออทิสติก สมองพิการ ปัญญาอ่อน หรือการขาดการกระตุ้นทางการพูดที่เหมาะสม ดังนั้นเพื่อให้รู้สาเหตุที่แท้จริงว่าการพูดช้านี้เกิดจากอะไร ท่านจึงควรรีบนำเด็กมาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจ โดยแพทย์จะเป็นผู้วินิจฉัยแยกโรค

เด็กอาจได้รับการตรวจจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสาขาต่างๆ เช่น จิตแพทย์ ประสาทแพทย์ กุมารแพทย์ โสต ศอ นาสิกแพทย์ หรือได้รับการตรวจพิเศษอื่นๆ เช่น การตรวจการได้ยิน การวัดระดับสติปัญญา เพื่อวินิจฉัยหาสาเหตุความผิดปกติที่แท้จริง ร่วมกับการฝึกพูดกับนักแก้ไขการพูด (Speech Pathologist) เพื่อแก้ไขปัญหาการพูดในเด็กแต่ละรายอย่างเหมาะสมต่อไป

สำหรับการฝึกพูดโดยนักแก้ไขการพูดนั้นมีจุดประสงค์ที่สำคัญของการฝึก คือเน้นการฝึกให้เด็กมีพัฒนาการทางภาษาและการพูดที่สมวัยโดยเร็ว ซึ่งเด็กจะได้รับการตรวจประเมินด้านภาษาและการพูดก่อนที่จะวางแนวทางการรักษาอย่างเหมาะสม

ตั้งแต่การปรับพฤติกรรมให้เด็กมีความพร้อมที่จะรับการฝึกพูดเพื่อกระตุ้นและส่งเสริมภาษาและการพูดในขั้นต่อๆ ไปได้ ทั้งความเข้าใจและการใช้ภาษาพูด การฝึกให้เด็กโต้ตอบพูดคุยและสื่อสารได้ในที่สุด รวมถึงการแก้ไขปัญหาอื่นๆ (ถ้ามี) เช่น พูดไม่ชัด เป็นต้น ซึ่งคุณพ่อคุณแม่ หรือผู้ใกล้ชิดจะเป็นคนสำคัญอย่างยิ่งที่จะช่วยส่งเสริมเด็ก

ทั้งนี้ ยังต้องมีความสม่ำเสมอในการพาเด็กมารับการรักษา และการฝึกพูดอย่างต่อเนื่องอีกด้วยเพื่อให้เด็กมีพัฒนาการทางภาษาและการพูดสมวัยโดยเร็ว