พอล บาร์นส นักออกแบบแห่งโลกตัวอักษร

โดย...พุสดี สิริวัชระเมตตา ภาพ วีรวงศ์ วงศ์ปรีดี

เคยสงสัยมั้ยว่า ทำไมโลโก้ของสินค้าแต่ละแบรนด์ หัวหนังสือแต่ละเล่ม ถึงมีดีไซน์ และสีสัน ช่องไฟที่แตกต่าง แล้วทำไมโลโก้ภาษาไทยกับภาษาอังกฤษของแบรนด์เดียวกันถึงมีขนาดไม่เท่ากัน ทำไมในโรงพยาบาลต้องใช้ฟอนต์ตัวอักษรแบบที่แตกต่างจากฟอนต์ที่ใช้ในหนังสือการ์ตูน

ถ้าหลากหลายคำถามเหล่านี้ยังรอคำตอบ...หรือหลากหลายคำถามเหล่านี้ จุดประกายความสงสัยในใจให้เริ่มสังเกตตัวอักษรรอบตัวขึ้นมาบ้าง ผู้ชายที่ชื่อ พอล บานส์ มีคำตอบ

ตัวอักษร บอกอารมณ์

พอล บาร์นส นักออกแบบชั้นนำของประเทศอังกฤษ ผู้ซึ่งเคยออกแบบตัวอักษรให้กับองค์กร National Trust ของประเทศอังกฤษ และออกแบบตัวอักษรบนเสื้อให้กับทีมฟุตบอลอังกฤษ อีกทั้งหนังสือพิมพ์ เดอะ การ์เดียน ของอังกฤษ ยังจัดให้เป็น 1 ใน 50 นักออกแบบที่ดีที่สุดของสหราชอาณาจักร เคยเป็นที่ปรึกษาให้กับนิตยสารวอลเปเปอร์ และฮาร์เปอร์ส บาซาร์ ของอังกฤษ บอกว่า คนส่วนใหญ่มองตัวอักษรเป็นเพียงตัวกลางในการบอกข้อมูลเท่านั้น แต่จริงๆ แล้วตัวอักษรมีผลต่อความรู้สึกต่อคนเราอย่างไม่น่าเชื่อ

“ตอนที่ผมทำงานเป็นที่ปรึกษาให้กับนิตยสารวอลเปอร์ และฮาร์เปอร์ส บาซาร์ ผมต้องตีโจทย์ให้แตกว่า เราเป็นนิตยสารประเภทไหน กลุ่มลูกค้าของเราคือใคร เพื่อเลือกฟอนต์ใช้ให้เหมาะสม สะท้อนตัวตนของนิตยสารเรา อย่างถ้าเป็นนิตยสารผู้หญิง ก็ต้องหาฟอนต์อะไรที่สะท้อนถึงความเป็นหญิง ความสง่างาม ขณะที่พอเป็นวอลเปเปอร์ เป็นหนังสือการออกแบบที่มีวางจำหน่ายหลายประเทศทั่วโลก มีความลักซ์ชัวรี่ เราก็ต้องหาฟอนต์ที่สะท้อนความลักซ์ชัวรี่ ดูเป็นผู้ใหญ่ เช่นเดียวกับบรรดาลักซ์ชัวรี่แบรนด์ ก็ต้องเฟ้นหาฟอนต์ที่สามารถสะท้อนสิ่งที่แบรนด์ต้องการจะสื่อไปยังผู้บริโภคให้ได้ ซึ่งนั่นเป็นโจทย์ที่ผู้ออกแบบตัวอักษรต้องหาคำตอบให้ได้”

 

โลกตัวอักษรหมุนเร็วไม่แพ้โลกแฟชั่น

อย่างไรก็ตาม ฟอนต์ที่ใช้ก็ต้องคอยเปลี่ยนตามความนิยมด้วย เพราะบางครั้งฟอนต์ที่ดูสวยงามในปีนี้ อีก 5 ปีข้างหน้าอาจไม่สวยเหมือนเดิมแล้ว ดังนั้น ฟอนต์ที่ดีต้องมีความร่วมสมัยด้วย เพราะฟอนต์ก็เหมือนแฟชั่น ที่เปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ ไม่หยุดนิ่ง และยากที่จะระบุอย่างชัดเจนว่าเทรนด์ตัวอักษรแบบไหนจะอินเทรนด์

“ทุกอุตสาหกรรมมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา เช่นเดียวกับชุดตัวอักษร เหมือนวงการแฟชั่น มีไปมีมาเหมือนกางเกงขาบาน ฮิตมากช่วงหนึ่งแล้วก็หายไป ตัวอักษรก็เหมือนกัน แต่ก่อนไม่มีอะไรให้เลือกมาก ที่นิยมก็เป็นพวก Serif แต่ 10 ปีที่ผ่าน San Serif ประเภทตัวอักษรที่ไม่มีขีดด้านบนก็กลับมา ตอนนี้ถ้าจะให้ฟันธงว่าอะไรที่ค่อนข้างอินเทรนด์ ผมว่าน่าจะเป็นตัวหนังสือที่มีลักษณะกว้างกว่าปกติ เพราะว่าไม่ได้ใช้มานานแล้ว”

นอกจากนี้ พอล บอกว่า สังคมที่เปลี่ยนไปก็ทำให้มีตัวอักษรเกิดขึ้นใหม่มากขึ้น เพราะในอดีต ค่าใช้จ่ายในการออกแบบตัวอักษรที่สูง ทำให้การออกแบบชุดตัวอักษรถูกผูกขาดโดยชาติตะวันตก ชุดตัวอักษรที่ออกมาเลยเป็นภาษาอังกฤษ แต่เดี๋ยวนี้หลายประเทศมีคอมพิวเตอร์ของตัวเอง แต่ละประเทศจึงมีโอกาสผลิตชุดตัวอักษรของตัวเองขึ้นมาบ้าง

ฟันเฟืองเล็กๆ แต่สำคัญ

นักออกแบบตัวอักษรชื่อดังยังบอกด้วยว่า คนในวงการนี้อาจไม่ได้มีความสำคัญที่ยิ่งใหญ่ ได้ช่วยชีวิตคนอย่างหมอ หรือให้ความรู้กับคนอื่นเหมือนคุณครู แต่อาชีพคนออกอักษรก็เป็นส่วนเล็กๆ ในสังคม ที่ช่วยพัฒนาชีวิตคนในสังคมให้ดีขึ้นได้

“ยกตัวอย่าง ฉลากยา ถ้ามีการออกแบบตัวอักษรที่ดี อ่านง่าย ทำให้คนไข้กินยาได้ถูกต้อง ไม่สับสน ก็หายจากโรค หรืออย่างในหนังสือ ถ้าตัวหนังสือดี เวลาอ่านก็จะอารมณ์ดีตามไปด้วย”

อย่างไรก็ตาม พอล กล่าวทิ้งท้ายว่า นอกจากจะออกแบบตัวอักษรออกมาให้สวยงาม สะท้อนความต้องการของผู้ส่งสารแล้ว พื้นผิวที่ตัวอักษรจะไปปรากฏก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน เช่น ถ้าทำบนป้ายตามท้องถนน ก็ต้องดูว่า ตัวอักษรนี้ สีนี้ พื้นหลังสีอะไร มีผลต่อการมองเห็นของคนอย่างไร แล้วถ้าไปอยู่ในเงื่อนไขที่ฝนตกจะยังอ่านออกอยู่หรือไม่ ขนาดและช่องไฟแค่ไหนถึงจะอ่านง่ายอ่านสะดวก

“อย่างผมออกแบบตัวอักษรบนเสื้อนักฟุตบอล ผมต้องออกแบบตัวอักษรบนเสื้อให้สามารถทำหน้าที่สื่อสารได้ เวลานักฟุตบอลโดนใบเหลือง กรรมการต้องมองเห็นตัวเลขชัดเจนสามารถบอกได้ว่า เบอร์อะไร ชื่ออะไร และเมื่อปรากฏบนจอทีวี ซึ่งอาจมีเวลาสั้นๆ เพียงไม่กี่วินาที ตัวเลขหรือชื่อบนเสื้อต้องอ่านง่ายพอที่จะทำให้ผู้ชมรับรู้ว่าผู้เล่นคนนั้นคือใคร”

รู้จักพอลอีกนิด...

เป็นนักออกแบบชั้นนำของประเทศอังกฤษ มีชื่อเสียงในเรื่องของการใช้ตัวอักษรและออกแบบตัวอักษร เพื่อให้สอดคล้องกับงานออกแบบเพื่อการสื่อสาร

เป็นหนึ่งในหุ้นส่วนของบริษัทจัดจำหน่ายฟอนต์ชื่อดังอย่าง ‘Commercial Type’ ที่เขาและ

คริสเตียน ชวาสท์ ร่วมกันก่อตั้ง โดยมีสำนักงานทั้งในลอนดอนและนิวยอร์ก

เคยทำงานให้กับ โรเจอร์ แบล็ค นักออกแบบชาวอเมริกัน

เป็นอาร์ตไดเรกเตอร์ให้กับนิตยสารเพลงอย่าง “SPIN”

เขาและ ปีเตอร์ ซาวิลส์ ในหลายโปรเจกต์ อาทิ แบรนด์เสื้อผ้า Givenchy และโลโก้สำหรับ เคท มอส

ได้รับรางวัล Black Pencil จาก D&AD และได้รับการจัดอันดับจากนิตยสารวอลเปเปอร์ ประเทศอังกฤษ ให้อยู่ใน 40 อันดับ นักออกแบบที่ทรงอิทธิพลที่สุดแห่งปี