ระลึกอดีตกับ เจ็งฟานจี้ ในปารีส

โดย...อฐิณป ลภณวุษ / ภาพ เอเอฟพี, อีพีเอ

หอศิลปะร่วมสมัย กรุงปารีส (Musee d’Art Moderne) จัดแสดงสุดยอดผลงานของศิลปินจีน เจ็งฟานจี้ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ตั้งแต่วันนี้ยาวไปถึงวันที่ 16 ก.พ.ศกหน้า

ผลงานในสไตล์ของเจ็งฟานจี้ มักเล่าเรื่องราวที่เกี่ยวเนื่องกับการเมืองจีนในอดีต นอกจากนี้ยังมีกลิ่นอายของป๊อปอาร์ตและเซอร์เรียลิสม์ผสมผสานกันอยู่ในงานของเขา

เนื่องด้วยความที่เจ็งฟานจี้เกิดและเติบโตมาภายใต้ร่มเงาการปกครองของเหมาเจ๋อตง มีประสบการณ์เกี่ยวกับยุคสมัยแห่งการปฏิวัติวัฒนธรรม ผลงานจำนวนมากของเขา จึงมักเล่าเรื่องราวมุมมองในเชิงต่อต้านความเปลี่ยนแปลงของประเทศ ในฐานะที่ตัวเขาเองในบทบาทศิลปินมีความชื่นชมต่อศิลปะตะวันตก แต่กลับเป็นสิ่งต้องห้ามในยุคปฏิวัติวัฒนธรรม ซึ่งจะเห็นได้อย่างชัดเจนใน 40 ชิ้นงานที่จัดแสดงอยู่ในหอศิลปะร่วมสมัย กรุงปารีส ครั้งนี้ ที่เป็นการหยิบเอาผลงานในยุคแรกเริ่มของเขา ซึ่งสร้างสรรค์เอาไว้ขณะที่อาศัยอยู่ที่บ้านเกิดในเมืองหวู่ฮั่น ราวๆ ปี 1990 มาโชว์เสียเป็นส่วนใหญ่

ในนิทรรศการครั้งนี้ ใครที่ไม่เคยรู้จักมักจี่กับเจ็งฟานจี้มาก่อน ก็จะได้รู้จักตัวตนผ่านผลงานของเขาผ่านการแสดงงานครั้งนี้ ที่จัดเรียงเอาไว้แบบย้อนศร เริ่มจากผลงานล่าสุดจากปี 2012 ไล่ย้อนไปเรื่อยๆ จนถึงผลงานช่วงแรกๆ ในปี 1990 ไม่ว่าจะเป็น Pure Land กับ Untitled จากปี 2012, Portrait และ Tian’An Men ปี 2004, Mask Series ปี 1996, Hospital Triptych ปี 1992 รวมทั้งภาพเขียนชื่อดัง The Last Supper ปี 2001 ที่เพิ่งทุบสถิติการประมูลจากสถาบันซอเธอบีส์ ไปในราคา 23.3 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งนับว่าสูงที่สุดที่ศิลปินจีนเคยทำมา

นอกจากผลงานของเขาจะเต็มไปด้วยเทคนิคหลากหลายในการสร้างสรรค์งานศิลปะที่ยอดเยี่ยมแล้ว ผลงานของเจ็งฟานจี้ยังเต็มไปด้วยจิตวิญญาณในการวิพาษ์วิจารณ์ การแสดงออกถึงความคิดทางการเมือง สังคม โดยตีความออกมาเป็นภาพอย่างชาญฉลาด

สำหรับเจ็งฟานจี้ เป็นหนึ่งในศิลปินแถวหน้าของจีน โดยเริ่มมีผลงานอย่างโดดเด่นทางด้านทัศนศิลป์ และเข้าร่วมกับ Yuz Foundation ซึ่งเป็นองค์กรส่งเสริมศิลปะแบบที่ไม่หวังผลตอบแทนตั้งแต่ปี 2008 โดยร่วมแสดงผลงานกับศิลปินกลุ่มนี้ในกรุงจาการ์ตา อินโดนีเซีย หลายต่อหลายครั้ง โดยในปี 2011 เจ็งฟานจี้ถือเป็นศิลปินจีนคนแรกที่มีผลงานแสดงเดี่ยวในกาโกเซียน แกลเลอรี ฮ่องกง ด้วยการผลักดันของ Yuz Foundation

เช่นเดียวกับผลงานแสดงเดี่ยวที่หอศิลปะร่วมสมัย กรุงปารีส ครั้งนี้ ที่นับเป็นผลงานเดี่ยวของศิลปินจีนครั้งแรก แม้ว่าหอศิลป์ของเทศมนตรีกรุงปารีสจะออกแบบมาเพื่อจัดแสดงงานของศิลปินจากนานาชาติ และเปิดโอกาสให้ศิลปินร่วมสมัยหลากหลายกลุ่ม ทั้งกลุ่มสกูล ออฟ ปารีส และกลุ่มโฟวิสม์ โดยเฉพาะกลุ่มศิลปินรุ่นเยาว์ทั้งหลาย มาตั้งแต่ปี 1961 ทว่า ก่อนหน้านี้นักท่องเที่ยวและคนรักศิลปะที่มากรุงปารีส จะได้ชมกันก็แต่ผลงานของ แอนดี วอร์ฮอล ฟรานซิส เบคอน บัลธาซาร์ คลอสซอว์สกี้ หรือ แจ็กสัน พอลล็อก เท่านั้น เรียกว่า ยอดผลงานของเจ็งฟานจี้ นับว่าสุดจะเอกซ์คลูซีฟจริงๆ

สำหรับเจ็งฟานจี้ เกิดในปี 1964 ที่หวู่ฮั่น ประเทศจีน เขาสร้างสรรค์ผลงานส่วนใหญ่ในกรุงปักกิ่ง ซึ่งนับตั้งแต่เริ่มต้นอาชีพ ผลงานของเขามากมายไปด้วยอารมณ์แบบล้นเหลือ หน้าตาตัวละครที่อยู่ในภาพดูจิตไม่ปกติ องค์ประกอบของร่างกายหลายส่วนดูขนาดเกินจริง โดยเฉพาะชุด Mask Series ของเขาที่แสดงให้เห็นถึงชีวิตของชาวจีนร่วมสมัย ที่เต็มไปด้วยการซ่อนแอบความรู้สึกที่แท้เอาไว้ใต้หน้ากาก