คิดถึง ‘โอชิน’

โดย...โจลิฟวิ่ง

ความคิดถึงได้มลายลง พลันที่รู้ข่าวว่า “โอชิน” กำลังจะคัมแบ็ก

ถ้าไม่มีอะไรผิดพลาด โอชินจะผงาดทางจอเงิน วันที่ 23 ต.ค.นี้ แต่ถ้ามีเหตุจำต้องเจอโรคเลื่อน เดี๋ยวเราจะรีบมาอัพเดตข่าวแก่แฟนๆ โอชินอย่างเร็วไว

ย้อนกลับไปเมื่อราว 29 ปีก่อน คนไทยมีโอกาสได้รู้จักกับ “โอชิน” ตัวละครเอกแห่งละครชุด “สงครามชีวิตโอชิน” ยุคโทรทัศน์สียังไม่มา คอละครต่างก็หอบลูกจูงหลานมานั่งรอหน้าจอโทรทัศน์ขาวดำ เสียงร่ำไห้ดังระงม ดวงตาบางคนแดงก่ำ เปล่า!!! ไม่มีญาติใครเสียหรอก แต่ทุกคนอินจัดเพราะฉากเศร้าสะเทือนใจที่โอชินต้องเผชิญ

กลายเป็นละครชุดฮอตฮิตที่สุด มีแฟนๆ ให้การต้อนรับมากที่สุด ถ้ามีการวัดเรตติ้งกัน รับรองโอชินกินขาดชัวร์ล้านเปอร์เซ็นต์ ไม่พอ บางรายก็โตมาพร้อมกับโอชิน ไหนมีใครบ้าง ขอมือหน่อยเร้ววววว (อิอิ)

โอชินสามารถมัดใจคอละครชุดได้อยู่หมัด คงหนีไม่พ้นเรื่องบท บทที่ถูกเขียนขึ้นด้วยอารมณ์เมโลดราม่า ชั้นเชิงและลีลาที่พร้อมจะกระชากความรู้สึกผู้ชมให้มาจดจ่อกับโอชิน พร้อมร่วมลุ้นว่าโอชินจะรอดพ้นจากวิบากกรรมได้หรือไม่

นอกจากนั้น การวางบุคลิกของโอชิน โดยนักเขียนบทที่ใช้นามแฝงว่า “ฮาชิดะ ซุงาโกะ” (ชื่อจริง อิวาซากิ ซุงาโกะ) ก็ค่อนข้างทำออกมาลงตัว โอชินในลุคผู้หญิงสู้ชีวิต ต้องเจอกับสถานการณ์เลวร้ายมากมาย ยอกย้อนไปมาระหว่างความสุขและรอยยิ้มที่แม้จะเกิดขึ้นช่วงสั้นๆ แต่นั่นก็ยิ่งเพิ่มดีกรีความเข้มข้น มิหนำซ้ำบางเรื่องราวยังนำไปสู่แรงบันดาลใจดีๆ ต่อผู้ชม

เช่นเดียวกับภาพสะท้อนในหลายๆ แง่มุม โอชินก็ไม่ปล่อยปละละเลย คุณค่าของโอชินเป็นมากกว่าละครชุดเรียกน้ำตา ด้วยว่าได้สอดแทรกเอามิติทางสังคมไว้อย่างเปี่ยมล้น ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ การเมือง เศรษฐกิจ เรื่อยถึงขนบธรรมเนียมประเพณี วิถีความเป็นอยู่ผู้คน

ที่สำคัญ โอชินคือตัวละครที่ผู้ชมเสียน้ำตาให้แบบไม่มีคำว่าเคอะเขิน ผู้หญิง ผู้ชาย หนุ่มสาว ผู้เฒ่า กระทั่งเด็กๆ เป็นความคุ้นชินที่ (แทบ) ทุกคนจะปาดน้ำตายามเมื่อโอชินปรากฏตัวต่อหน้า ไม่ว่าจะเจอเรื่องร้าย หรือเรื่องดี

ชีวิตต้องสู้ ถ้าไม่สู้ก็พ่าย โอชินบอกไว้เสมอ และเธอก็ทำให้เห็นเป็นตัวอย่าง แม้วันนั้นจะหนักหนาจนปางตาย หรือโดนชะตาฟ้าเล่นตลก แต่ตราบใดลมหายใจยังไม่สิ้น ก็ต้องดิ้นกันต่อไป และโอชินก็ผ่านมันมาได้ด้วยหัวใจที่แข็งแกร่ง เพราะเธอเชื่อมั่นว่า ชีวิตไม่ว่าจะล้มสักกี่ครั้ง ย่อมจะสามารถลุกขึ้นได้ทุกครา

ที่ไม่พูดถึงไม่ได้เลย คือ นักแสดงที่มารับบทโอชิน คน 3 ยุค 3 วัย ที่มาสวมวิญญาณเป็นโอชิน ได้แก่ “โคบายาชิ อะยาโกะ” (โอชิน อายุ 7-10 ขวบ) “ทานากะ ยูโกะ” (โอชิน อายุ 16-46 ปี) “โอตาวะ โนบุโกะ” (โอชิน อายุ 50-84 ปี) พวกเธอถ่ายทอดอารมณ์ บุคลิก ความรู้สึกได้อย่างนวลเนียน โดยพาผู้ชมไปอยู่ในยุคเมจิ (ปี 2441) ซึ่งเป็นปีแห่งการเริ่มต้นชีวิตของเด็กหญิงที่ชื่อ “ชิน ทาโนคุระ” ผ่านร้อนผ่านหนาวจนเข้าสู่วาระบั้นปลายในยุคโชวะ (ปี 2526) และก็ลาจอไปอย่างสมบูรณ์

นี่ไงจึงไม่สงสัยว่าทำให้ละครชุดที่มีความยาวถึง 297 ตอน (ตอนละ 15 นาที) ยังมีคนติดตาม มีคนคิดถึงอยู่จวบวันนี้ (ทั้งๆ ที่โอชินน่ะเป็นคนญี่ปุ่น)

ดัดแปลงจากชีวิตจริงของ “คัทสึ วะดะ” (แม่ของ คะซึโอะ วะดะ ผู้ก่อตั้งและประธานห้างสรรพสินค้าเยาฮัน) ที่ต้องเลี้ยงดูลูก 5 คนตามลำพัง หลังสามี (เรียวเฮ วาดะ) เสียชีวิต โดยเธอก่อร่างสร้างตัวด้วยการขายผักสด จนเป็นเจ้าของร้านขายของชำและขยายกิจการกลายเป็นเครือข่ายซูเปอร์มาร์เก็ตและห้างค้าปลีกยักษ์ใหญ่ยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

ถือเป็นละครชุดช่วงเช้า หรือ Asadora Drama ลำดับที่ 31 ของสถานีโทรทัศน์ NHK สร้างขึ้นในวาระครบรอบ 30 ปีของสถานี ออกอากาศตั้งแต่วันที่ 4 เม.ย. 2525 จนถึงวันที่ 31 มี.ค. 2526

ความเปรี้ยงของโอชินที่ญี่ปุ่นก็ได้ธรรมดาไม่ กระแสฟีเวอร์ (ยุคนั้นเรียก The Oshin Effects) เกิดตามมาอีกเป็นพรวน เช่น ที่เมืองยามางาตะ (บ้านเกิดของโอชินตามโครงเรื่อง) มีของดีเชิดหน้าชูตา นั่นคือ “ข้าวปั้นโอชิน” กับ “สาเกโอชิน” บริเวณท่าจอดเรือริมฝั่งแม่น้ำโมงามิ จู่ๆ ก็ผุดถนนสายที่ชื่อ Oshin Line ซะงั้น บางคนถึงขั้นเปลี่ยนชื่อตาม ยังไม่หมด โอชินยังถูกนำไปเผยแพร่ต่อยอดในรูปแบบต่างๆ อาทิ แอนิเมะ ละครเวที เพลง รวมถึงแนวความคิดทางเศรษฐกิจโดยอิงกับปรัชญาวิธีคิดแบบโอชิน

โอชินออกอากาศในประเทศไทยครั้งแรกทางช่อง 5 โดยรัชฟิล์มทีวี (ปี 2527-2528) ซึ่งความนิยมที่คนไทยมีต่อโอชิน รั้งแชมป์อันดับที่ 2 ในหมู่ประเทศที่ซื้อลิขสิทธิ์โอชินไปฉาย อันดับ 1 แถ่น แถน แถ้น ได้แก่ “อิหร่าน”

เวอร์ชั่นล่าสุดหนังจะเล่าแค่ชีวิตตอนเด็กของโอชิน ไม่ได้ลากยาวไปถึงวัยสาวและวัยชรา โดยผู้ที่มารับบทโอชิน คือ นักแสดงหน้าใหม่ “ฮามะดะ โคโคเนะ” ที่ชนะคู่แข่งกว่า 2,500 คน ที่เข้าร่วมออดิชันบทเด่นนี้