‘Historic day of Buddhist in India’ เนื่องในวันวิสาขบูชา พ.ศ. ๒๕๕๖! (ตอนที่ ๙)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

เมื่อวิชชาเกิดขึ้น อวิชชาก็ดับไป

แสงสว่างย่อมเกิดขึ้น ความมืดย่อมดับไป

นั่นคือ วิถีที่นำจิตเข้าสู่อำนาจแห่งความรู้ที่เป็นตัวพุทธะที่แท้จริงในพระพุทธศาสนา

ดังนั้น การควบคุมจิตให้รู้อยู่ที่ลมหายใจเข้า หายใจออกจนมีสติที่เข้มแข็ง สามารถรวบรวมจิตให้ตั้งมั่นอยู่ที่ลมหายใจเข้า หายใจออก จนสามารถรวมรู้ลงที่พุทโธ และตั้งรู้อยู่ที่ฐานแห่งกาย เป็นการรวมรู้ลงภายใน เพื่อไม่ให้จิตนั้นส่งไปภายนอก อย่างที่เราถือประพฤติปฏิบัติในการอบรมจิตตภาวนาในวิธีการเจริญสติตามรูปของการเจริญอานาปานสติกัมมัฏฐาน

ดังที่ในเบื้องต้น ก่อนที่ทุกคนจะได้สดับตรับฟังพระธรรมเทศนา อาตมาได้ให้กัมมัฏฐานสั้นๆ เพื่อให้ทุกคนได้ปฏิบัติ นั่นคือ กระบวนการของอานาปานสติกัมมัฏฐานในเบื้องต้น ซึ่งทำให้จิตของท่านทั้งหลายหยุดซัดส่ายไปภายนอก รวมรู้ลงภายใน และตั้งอยู่ที่ลมหายใจเข้าออก จนเกิดสติปัญญาขึ้น สามารถที่จะสดับรับฟังพระธรรมเทศนาได้อย่างละเอียด และเมื่อพิจารณาลงไปในธรรมที่สดับตรับไปก็ย่อมรู้แจ้งในธรรมนั้น

จะเห็นได้ว่า การฟังธรรมอย่างมีสติปัญญานั้น จึงทำให้เกิดความรู้ความเข้าใจที่แท้จริง อันนำไปสู่การขจัดความไม่รู้ให้สิ้นไปได้ และนำไปสู่ความสิ้นทุกข์ได้ ดุจดังพระอรหันตสาวกทั้งหลายในพุทธกาลที่สำเร็จธรรมขั้นสูงสุดจากการสดับตรับฟังพระธรรมเทศนา ที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสแสดงสั่งสอน จึงควรอย่างยิ่งที่ท่านทั้งหลายจะรู้จักการฝึกสติให้เข้มแข็ง และควบคุมจิตรวมรู้ลงที่พุทโธทุกลมหายใจเข้าออก ด้วยการปฏิบัติที่มีความเพียรชอบ

ความเพียรชอบนั้น ก็คือ การรู้ทั่วตัวพร้อม ดำรงความรู้ตัวในการประกอบความเพียร การเจริญจิตตภาวนา ซึ่งจะต้องตั้งกายให้ตรง ให้ผ่อนตัว ไม่นั่งหลับ ไม่นั่งหลังคู้ หลังโก่ง ไม่นั่งพิง จนเสียการรู้ตัวทั่วพร้อม หรือสูญเสียการระลึกรู้ว่า เรากำลังทำงานทางจิตอยู่

การกำหนดสติและสัมปชัญญะควบคุมทั้งจิตและกายให้มีการทำงาน ตั้งตรงอย่างต่อเนื่อง เมื่อจิตตรง กายก็ตรงนั้น เพื่อการดำเนินไปตามวิถีแห่งการพัฒนาจิต ในที่สุดเพื่อออกจากความไม่รู้ ความลุ่มหลง จนเกิดการก่อร่างสร้างอำนาจแห่งความทะยานอยากอุปาทานความยึดถืออันนำไปสู่การสร้างอุปธิขึ้น

และเมื่ออุปธิเกิดขึ้น ความทุกข์ แดนทุกข์ย่อมเกิดขึ้น จึงต้องอาศัยการ ฝึกฝนให้มีสติที่เข้มแข็งเพื่อควบคุมจิตให้ตั้งมั่น และรวมรู้อยู่ที่พุทโธทุกลมหายใจเข้าออก ทั้งนี้ จะต้องประกอบด้วยการรู้การกระทำอันชอบ เรียกว่า รู้ทั่วตัวพร้อม ก็คือ การมีสัมปชัญญะควบคุมกายนั่นเอง

การอบรมสั่งสอนในพระพุทธศาสนาในเบื้องต้นอันเป็นวิชาเอกของการอบรมจิตตภาวนาในพระพุทธศาสนานั้น ก็คือ การกำหนดรู้ลมหายใจเข้า หายใจออก เมื่อตั้งกายตรง สติควบคุมจิตรู้อยู่ที่ลมหายใจเข้าหายใจออก และบริกรรม “พุทโธ พุทโธ พุทโธ” อย่างต่อเนื่อง จิตก็จะดำเนินเข้าแนวเดียว เพื่อนำไปสู่ความเป็นหนึ่งเดียวแห่งจิต

(อ่านต่อฉบับหน้า)