พ่อแม่เริ่มแก่เฒ่า ทำไงดี

โดย...คุณนายแจ็ดแจ๊

หากผู้ใหญ่ภายในบ้านมีสุขภาพที่ทรุดโทรมลง เนื่องจากอายุที่เพิ่มมากขึ้น เช่น คุณพ่อเริ่มเป็นอัลไซเมอร์ ย้ำคิดย้ำทำ ลูกๆ หลานๆ ก็มีเวลาดูแลระดับหนึ่งแต่ไม่ตลอดเวลา นำความเครียดมาสู่สมาชิกภายในบ้าน หากเกิดภาวะเช่นนี้ ลูกๆ หลานๆ ควรปฏิบัติตนอย่างไรเพื่อรับมือกับปัญหาภายในครอบครัวที่เกิดขึ้น เพื่อให้คุณพ่อคุณแม่มีความสุข สุขภาพดี และอยู่กับลูกๆ หลานๆ ไปนานๆ

สถานการณ์ : ปกติคุณพ่อจะเป็นคนที่ไม่ค่อยพูดค่อยจา จะพูดกับลูกหรือภรรยาแต่ละวันนับคำได้ แต่ก็เป็นบุคคลที่ใจดี รักลูกรักหลาน เมื่ออายุมากขึ้นเข้าเลข 7 รู้สึกพฤติกรรมเริ่มเปลี่ยนไป ย้ำคิดย้ำทำ แม้เห็นประตูบ้านที่ปิดอยู่แล้ว ก็ยังต้องเดินไปย้ำปิดซ้ำ บางครั้งใครเปิดประตูภายในบ้านค้างไว้ก็จะโวยวายว่า ทำไมไม่ปิดประตู ซึ่งสร้างความงุนงงและรำคาญแก่ลูกหลานได้

รับมือ : ต้องให้ความรู้แก่สมาชิกภายในบ้านเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงอาการของผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมหรืออัลไซเมอร์ ซึ่งเป็นโรคที่ผู้สูงอายุมีแนวโน้มว่าจะเป็นกันเยอะ เพื่อให้สมาชิกทุกคนภายในบ้านรู้ว่าผู้ป่วยอัลไซเมอร์จะมีอาการอย่างไรเกิดขึ้นบ้าง พอสมาชิกรู้ว่าอาการของผู้สูงอายุภายในบ้านจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร ก็จะสามารถรับรู้ รับมือและดูแลได้ถูกต้อง เพื่อการประคับประคองอาการของโรคและท่านจะได้อยู่อย่างมีความสุขกับลูกๆ หลานๆ ไปได้นานๆ สมาชิกผู้ดูแลก็จะเกิดความสุขได้ หัวใจหลักของการดูแลผู้ป่วยที่เริ่มเป็นอัลไซเมอร์คือความเข้าใจซึ่งกันและกัน แต่ส่วนใหญ่คนดูแลต้องเข้าใจก่อนเป็นอันดับแรก

หากพบว่าผู้สูงอายุภายในบ้านเริ่มเป็นอัลไซเมอร์ระยะแรกๆ ควรรีบปรึกษาแพทย์ถึงเรื่องการรักษา แม้โรคความจำเสื่อมจะรักษาให้หายขาดไม่ได้ แต่สามารถชะลออาการได้ด้วยการใช้ยาช่วย ก็จะช่วยยืดอาการของโรคไปได้ จากจะเสื่อมภายใน 3 ปี อาจยืดไปได้ถึง 10 ปี ที่สำคัญเลยคือ ควรให้การดูแลอย่างใกล้ชิด เพราะผู้สูงอายุอาจเกิดการเปลี่ยนแปลงในระยะขับถ่ายไม่เป็นที่ หรือออกไปเดินเล่นใกล้ๆ บ้านแต่จำทางกลับบ้านไม่ได้ก็อาจหายไปเลย จึงต้องให้การดูแลอย่างใกล้ชิด โดยที่ไม่ควรจำกัดบริเวณหรือขังไว้ให้อยู่แต่ภายในห้อง ควรดูแลเขาเป็นอย่างดี ส่วนในเรื่องสุขอนามัย เรื่องความสะอาดภายในบ้านต้องดูแลให้สะอาดสะอ้าน ไม่ควรเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมของคนไข้ เพราะอาการคือหลงอยู่แล้ว หากเปลี่ยนแม้เพียงผ้าม่าน เฟอร์นิเจอร์ หรือทาสีบ้านใหม่ก็ไม่ควรเปลี่ยน เพราะผู้สูงอายุมีอาการหลงอยู่แล้ว อาจคิดว่านี่ไม่ใช่บ้านที่ตัวเองเคยอยู่ และอย่าลืมเรื่องการให้รับประทานยาตามเวลาที่หมอสั่งด้วย

สถานการณ์ : คุณแม่เป็นแม่บ้าน มีหน้าที่ดูแลเรื่องอาหารการกินของสมาชิกทุกคนภายในบ้านตั้งแต่สาวจนอายุมากขึ้น แต่ด้วยลูกหลานอยู่ในวัยที่ต้องเรียน ต้องทำงาน เช้าๆ ก็ต้องรีบออกไปเรียนและทำงาน ตอนเย็นก็กลับบ้านดึกๆ ช่วง 3 ปีหลัง คุณแม่เริ่มมีอาการขี้ใจน้อย บางครั้งงอนไม่พูดไม่จากับลูก เพราะพูดไปแล้วลูกก็ไม่ฟัง อีกทั้งชอบเรียกร้องความสนใจ เช่น เวลามีบาดแผลมักแกล้งร้องโอดโอยเสียงดัง บางครั้งถึงกับแกล้งป่วยเพื่อให้ลูกๆ หันมาสนใจ

รับมือ : บุตรหลานก็ต้องให้เวลากับคุณแม่บ้าง เช่น รับฟัง พูดคุยกับคุณแม่บ้าง เวลาแม่บอกเล่าข้อมูลอะไรก็ควรรับฟัง แม้จะเป็นข้อมูลหรือเรื่องเล่าที่ลูกคิดว่ารกสมอง หรือยุ่งแต่เรื่องของชาวบ้าน อีกทั้งหากเห็นแม่เหงาก็ควรพูดให้กำลังใจ อย่าออกอาการรำคาญ เดี๋ยวคุณแม่จะเสียใจ ลูกๆ ควรหาเวลาว่างพาคุณแม่ไปผ่อนคลายซะบ้าง เช่น ไปทำกิจกรรมนอกบ้านที่ท่านชอบ พาออกไปพบกับสิ่งแวดล้อมใหม่ๆ เพื่อให้คุณแม่รู้สึกผ่อนคลาย เพราะหากสามีของคุณแม่เป็นอัลไซเมอร์อยู่แล้ว ซึ่งคุณแม่ก็ต้องดูแลบางครั้งท่านก็อาจเกิดอาการเครียดได้ เรียกว่าสมาชิกทุกคนภายในบ้านต้องดูแลซึ่งกันและกัน ทั้งคุณพ่อและคุณแม่ เพราะก็อายุมากด้วยกันทั้งคู่ ในเคสของคุณแม่อาจเหงาและรู้สึกหดหู่ที่คู่ชีวิตเริ่มหลงลืม หากคุณพ่อคุณแม่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดัน ต้องพาไปหาหมอเป็นระยะ บางครั้งอาจหาของขวัญไปให้คุณแม่บ้าง เช่น ซื้อขนมให้ท่านกินบ้าง แต่ก็ต้องดูโรคที่คุณแม่เป็นด้วย เช่น หากเป็นเบาหวานก็ไม่ควรซื้อทุเรียน เค้กไปฝาก ควรซื้อจำพวกผลไม้ แต่ไม่ใช่เงาะหรือทุเรียนซึ่งมีน้ำตาลมากเป็นผลเสียต่อสุขภาพ

.Ask the Expert

Q. ใกล้วันเกิดหลานสาว คิดจะซื้อตุ๊กตาให้ คงถูกใจเด็ก แต่จะเป็นการส่งเสริมให้เด็กติดตุ๊กตาไปหรือเปล่าคะ เพราะเคยเห็นเด็กหลายคนติดตุ๊กตามาก?

A. พญ.ปราณี เมืองน้อย จิตแพทย์เด็ก สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี (รพ.เด็ก) กรมการแพทย์ แนะนำว่า จริงๆ แล้วตุ๊กตาก็มีประโยชน์หลากหลายต่อพัฒนาการเด็ก ด้านความคิด ทำให้เด็กเกิดจินตนาการ ฝึกความคิดสร้างสรรค์ เช่น การได้เล่นแต่งตัวตุ๊กตาหรือเล่าเรื่องสมมติ เกิดการเรียนรู้การพัฒนาบุคลิกภาพ เรียนรู้เรื่องเพศ สอนเรื่องสี ผิวสัมผัส อวัยวะ ฯลฯ ด้านอารมณ์ ช่วยทำให้เด็กได้จัดการข้อขัดแย้งต่างๆ ในใจ พัฒนาการควบคุมอารมณ์ การเลือกแสดงอารมณ์อย่างเหมาะสม ด้านสังคม ทำให้เด็กเรียนรู้การเล่นร่วมกับเพื่อน รวมถึงการจัดการปัญหาสัมพันธภาพระหว่างกัน เรียนรู้การแบ่งปัน กล้ามเนื้อจะได้พัฒนา หากเด็กฝึกตัดเย็บหรือแต่งตัวตุ๊กตา ด้านจิตวิทยา ตุ๊กตาเป็นสื่อทำให้เด็กได้รับรู้ถึงความอบอุ่นจากการกอด สัมผัส ได้เห็นความรักความผูกพันที่เป็นสายใยระหว่างตนเองกับพ่อแม่ชัดเจนขึ้น เหมือนที่ตนเองเคยได้รับการโอบกอดจากพ่อแม่ ลดความวิตกกังวล ความกลัว ในยามที่เด็กมีเรื่องคับแค้นใจ ตุ๊กตาเป็นแหล่งปลอบประโลมใจให้แก่เด็ก เสมือนเป็นตัวแทนคนที่เด็กรักและผูกพัน อาจช่วยให้เด็กกล้าแสดงอารมณ์ หรือจัดการกับอารมณ์ภายในผ่านการจินตนาการว่าได้จัดการคนที่ตัวเองโกรธอย่างสาสม ในขณะที่อาจไม่มีโอกาสทำเช่นนั้นในชีวิตจริง

(ใครมีปัญหาด้านความสัมพันธ์ ส่งอีเมลมาถามได้ที่ [email protected] เราอาสาจะไปหาคำตอบจากผู้เชี่ยวชาญมาให้ค่ะ)

He Said She Said

ตาร์ กราฟฟิกดีไซน์

“ผู้หญิงคือแรงบันดาลใจหลายๆ อย่าง มีผลงานของศิลปินหลายท่านที่ออกมาสะท้อนมุมมองของผู้หญิง และผมเชื่อว่าแม้เวลาผ่านไป ผลงานของผู้หญิงก็จะไม่มีวันจบสิ้น ยิ่งน่าดู ยิ่งน่ามอง และชวนให้สัมผัส เอาเป็นว่าผู้หญิงคือสิ่งสร้างโลกว่างั้นเลยดีกว่า”

ต่าง นักแปลภาษา

“ดิฉันอ่านหนังสือเยอะ โดยเฉพาะภาษาอังกฤษ ทำให้รู้จักผู้ชายมากยิ่งขึ้น ยิ่งอ่านตัวละครแล้วอยากรู้จักนักเขียน ดิฉันว่าเขามโนภาพชายหญิงเสียจนเราหลง และดิฉันก็เชื่อว่าหนุ่มๆ ที่เขาพูดถึงมีอยู่จริง ดิฉันกำลังค้นหาผู้ชายในแบบฉบับนั้น อบอุ่นและจริงใจคือผู้ชายในสเปกของผู้หญิงเกือบทุกคน (ยิ้ม)”

Quote

“อย่าปล่อยให้ตัวเองถูกคุกคามจนต้องสงบปากสงบคำ อย่ายอมให้ตัวเองกลายเป็นเหยื่อในเรื่องใดๆ ก็ตาม อย่าให้ใครมากำหนดกฎเกณฑ์ในชีวิตของเรา ชีวิตเรา เราต้องกำหนดเอง”

ฮาร์วีย์ เฟียร์สไตน์ นักแสดงและนักเขียนบทละครชาวอเมริกัน