ปรากฏการณ์แห่งสำนึกของสัตว์ประเสริฐ...ที่ควร (ตอน ๕)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ปุจฉา : ขอกราบอาราธนาพระอาจารย์ได้กรุณาขยายความและยกตัวอย่างกรณีการออกแบบกฎหมายที่ต้องเป็นไปอย่างควบคู่กับศีลธรรม เพื่อให้กฎหมายนั้นสามารถรักษากลไกของสังคมให้ดำเนินไปอย่างสงบสุข ดำรงซึ่งสันติและให้โอกาสแก่ผู้กระทำผิดได้พัฒนาตนเป็นคนดีได้ ที่สำคัญจะได้เตือนผู้ออกแบบกฎหมาย ผู้ใช้กฎหมายทั้งหลาย ได้พึงตระหนักว่า ศีลธรรมและกฎหมายไม่อาจแยกจากกันได้โดยเด็ดขาด

จึงขอกราบอาราธนาพระอาจารย์ได้วิสัชนาให้สาธุชนทั้งหลายได้เรียนรู้ไปพร้อมกันด้วยค่ะ

ดร.นิธินันท์ วิศเวศวร

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

วิสัชนา : จริงๆ แล้ว นี่เป็นคำถามที่ไม่ต้องตอบ แต่เป็นคำถามที่ชวนให้คิดว่า เราให้คุณค่าความหมายนิยามระหว่าง “คนดี” กับ “คนที่ไม่ทำผิด” นี้อย่างไร และชวนให้คิดว่า เราต้องทำให้สังคมนี้เข้าใจความแตกต่างและความเหมือนในเรื่องดังกล่าวว่ามีลักษณะเป็นอย่างไรในแต่ละส่วน เพื่อความเข้าใจที่ชัดเจนตรงกัน

พระพุทธศาสนาเน้นความสำคัญของคุณสมบัติความเป็นคนดีไว้อย่างชัดเจนโดยธรรม ซึ่งหากพิจารณาแล้วจะเห็นความแตกต่างระหว่างคนดีกับคนที่กระทำผิดกฎหมายในหลายกรณี ซึ่งสามารถนำไปสู่การสรุปได้ว่า... “คนดี” ไม่ได้หมายความว่าคนดีจะไม่มีโอกาสทำผิด แต่คนดีอาจทำผิดตามกฎหมายได้ แต่ต้องไม่ผิดต่อกฎศีลธรรม ซึ่ง “คนดี” ในพระพุทธศาสนานั้นจึงต้องมี “คุณสมบัติของความสำนึก” ถูกต้องตรงหลักศีลธรรมอย่างชัดเจน พระพุทธศาสนามองความผิดพลาดความบกพร่องเป็นครู ฉะนั้นจึงต้องแยกให้ออกระหว่าง “คนทำผิด” กับ “คนดี”

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้