ฟรั้นซ์ คาฟคา ในมุมมอง พาเวล ชมิดท์

ภาพสเกตช์สี 49 ชิ้น สร้างสรรค์เป็นเวลายาวนานถึง 4 ปี ผลงานของ พาเวล ชมิดท์ จิตรกร

โดย. อฐิณป ลภณวุษ

ภาพสเกตช์สี 49 ชิ้น สร้างสรรค์เป็นเวลายาวนานถึง 4 ปี ผลงานของ พาเวล ชมิดท์ จิตรกร นักวาดภาพประกอบและศิลปินศิลปะจัดวางชาวสวิสเชื้อสายเช็กโกสโลวาเกีย ซึ่งได้แรงบันดาลใจมาจากนักเขียนดัง ฟรั้นซ์ คาฟคา จัดแสดงในนิทรรศการ Pavel Schmidt : Franz Kafka—Verschrieben & Verzeichnet ณ เซิร์ต แกลเลอรี ในศูนย์ศิลปะคาร์เพนเทอร์ เมืองเคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเสตส์ สหรัฐอเมริกา ตั้งแต่วันนี้ไปจนถึงวันที่ 16 ต.ค.

นิทรรศการศิลปะที่เจ้าตัว พาเวล ตั้ง “นิกเนม” ว่าเป็น “วงจรคาฟคา” (The Kafka Cycle) บรรจุไปด้วยคาแรกเตอร์หลากหลายจากบทประพันธ์ของนักเขียนปรากสมัยอาณาจักรออสโตรฮังกาเรียน รวมทั้งบรรดาบุคคลที่นักเขียนดังรู้จักเป็นการส่วนตัวและได้บรรยายไว้ในงานเขียนของเขา จัดแสดงแบบ “วันออนวัน” คือ นำเนื้อหาจากหนังสือมาจัดวางเปรียบเทียบกับภาพวาดสเกตช์สีของเขาแบบชิ้นต่อชิ้น

ไม่เพียงเฉพาะผลงานชิ้นดังๆ สำคัญๆ หรือผลงานที่ได้รับการจัดพิมพ์ของ ฟรั้นซ์ คาฟคา เท่านั้น หากพาเวลได้ไปขุดเอาผลงานหายากของนักเขียนจากศตวรรษที่ 19 ที่ไม่เคยได้รับการตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน มาเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ศิลปะในชุดนี้ของเขาด้วย

ผลงานเขียนภาษาเยอรมันของ ฟรั้นซ์ คาฟคา ทุกชิ้นที่จัดแสดงคู่กับภาพสเกตช์สีของ พาเวล ชมิดท์ ยังได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษประดับเคียงข้างต้นฉบับภาษาเดิมเอาไว้ด้วย เพื่อความเข้าใจที่กระจ่างชัดของผู้เข้าชมนิทรรศการ

จึงไม่น่าแปลกที่งานนี้ ศูนย์ศิลปะคาร์เพนเทอร์ ต้องได้รับความร่วมมือจากคณะอักษรศาสตร์ แผนกภาษาเยอรมันและวรรณคดีเยอรมันของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดด้วย

อย่างไรก็ตาม เนื้อหาในวรรณกรรมและความเรียงของ ฟรั้นซ์ คาฟคา หาได้เป็นเครื่องมือบรรยายภาพเขียนของ พาเวล ชมิดท์ เช่นเดียวกัน ภาพเขียนทั้ง 49 ชิ้นก็หาได้ทำหน้าที่เพิ่มความกระจ่างให้ผลงานของนักเขียนดังให้เข้าถึงได้ง่ายขึ้นแต่อย่างใด...ทำนองว่า เป็นสิ่งที่เกี่ยวกันแต่ไม่ได้เกี่ยวกัน อะไรประมาณนั้น...

พาเวล ขยายความไว้ว่า คือภาวะที่สัมพันธ์กันระหว่าง 2 ศิลปิน – สำหรับ ฟรั้นซ์ คาฟคา การเขียนมาจากความจำเป็น หรือเกิดเพราะความเรียกร้องจากภายใน เขาสร้างสรรค์ ปลุกปั้นคาแรกเตอร์ต่างๆ พร้อมๆ กับประดิษฐ์กลั่นกรองถ้อยคำออกเป็นตัวอักษร ขณะที่ พาเวล ชมิดท์ พยายามค้นหาความหมายในผลงานของนักเขียนปรากอย่างละเอียดลออ ด้วยการกลั่นกรองออกมาเป็นภาพเขียนในสไตล์ของตัวเอง

ก่อนหน้านี้ นิทรรศการศิลปะ “วงจรคาฟคา” เคยจัดแสดงไปแล้วที่เมืองซูริก ก่อนจะย้ายไปจัดแสดงที่ กรุงเบอร์ลิน กรุงปราก กรุงนิวยอร์ก และพรินซ์ตัน ตามลำดับ ก่อนจะมาถึงเซิร์ต แกลเลอรี ในเมืองเคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเสตส์

สำหรับ พาเวล ชมิดท์ เกิดเมื่อปี ค.ศ. 1956 ในกรุงบราทิสลาวา เช็กโกสโลวาเกีย (ปัจจุบันเป็นเมืองหลวงของสโลวาเกีย) แรกเริ่มเดิมที เขาเป็นนักศึกษาวิชาเคมีของมหาวิทยาลัยเบิร์น ในสวิตเซอร์แลนด์ ก่อนที่จะเบนเข็มไปศึกษาด้านศิลปะเต็มตัวในมิวนิก เยอรมนี

ด้วยความที่ไม่ได้ฝึกฝนด้านศิลปะมาตั้งแต่เด็กๆ ทำให้ พาเวล มีความพยายามมากกว่าคนอื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสนใจที่หลากหลายของเขา ไม่ว่าจะเป็นทางด้านวรรณกรรมหรือศิลปะการแสดง ก็มีส่วนอย่างมากในการสร้างสรรค์งานที่ไม่เหมือนใคร ผลงานศิลปะของเขาได้รับการยอมรับและนำไปจัดแสดงหลายแห่งในยุโรป อเมริกา รวมทั้งในเกาหลีใต้

นอกจากเป็นจิตรกรวาดภาพแล้ว เขายังวาดภาพประกอบ (illustrations) และสร้างสรรค์ศิลปะจัดวาง (installation) โดยส่วนใหญ่มักจะชอบเล่นกับชิ้นงานที่มีแอ็กชันความเคลื่อนไหว การสร้างและการทำลาย รวมทั้งเล่นเสียงต่างๆ ตั้งแต่เสียงระเบิด ไปจนถึงเสียงดนตรี ฯลฯ