การศึกษาเชิงเศรษฐศาสตร์ในเชิงวิถีพุทธ (ตอน ๑๑)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ปุจฉา : จะทำอย่างไรจึงจะสังเคราะห์เศรษฐศาสตร์ในเชิงวิถีพุทธ ว่าพระพุทธศาสนามีโครงสร้างหลักธรรมอย่างไร และจะชี้ให้เห็นโครงสร้างความสัมพันธ์ของพุทธศาสนากับปรัชญาการดำเนินชีวิต เพื่อความพรั่งพร้อมแห่งสุขภาวะของมนุษย์ได้อย่างไร เพื่อให้เราสามารถนำเศรษฐศาสตร์ไปสู่เศรษฐธรรม สำหรับสรรค์สร้างสังคมให้มีความสุขอย่างยั่งยืน

ขออาราธนาหลวงพ่อได้วิสัชนาให้สาธุชนทั้งหลายได้เรียนรู้ไปพร้อมๆ กันด้วยค่ะ

ดร.นิธินันท์ วิศเวศวร

รองอธิการบดีฝ่ายวิเทศสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

วิสัชนา : นี่คือการสร้างดุลยภาพของสังคมอารยธรรมเกิดขึ้นในพระพุทธศาสนา นั่นคือ เมื่อภาวะสังคมมีความสุข ภาวะความสุขโดยรวมของสังคมต้องมี และต้องเป็นตัวชี้วัดของสังคมในพระพุทธศาสนาด้วย นั่นคือ ค่าของความสุขที่เกิดจากความพึงใจ ความอิ่มใจ และเกิดจากความอิ่มกาย อันบริหารจัดการโดยหลักธรรม ซึ่งเราจะเห็นมีทฤษฎีที่สอดคล้องในเชิงของสามเหลี่ยมการขับเคลื่อนไปสู่ความสัมฤทธิ์ความสำเร็จของการพัฒนาการก้าวไปสู่ความสัมฤทธิผลก็คือ ความสัมฤทธิผลที่เกิดจากการจัดการ

ธรรมะที่ใช้บริหารคน บริหารตน และบริหารงานนี้ จึงกล่าวได้ว่า บริหารตน คือ การพัฒนาตัวบุคคลให้มีคุณภาพ บริหารคน คือสร้างสรรค์บุคคลกับชุมชน เพื่อมุ่งหน้าไปในทิศทางอันเดียวกัน และเพื่อนำมาสู่ความสัมฤทธิผลในการทำงานร่วมกันของภาคสังคม จึงมีการกล่าวถึงหลักธรรมที่ใช้ในการบริหารตน บริหารคน บริหารงานเกิดขึ้น ในลักษณะทฤษฎีสามเหลี่ยมนำไปสู่ความสำเร็จ ในการบริหารตน พัฒนาสร้างคุณภาพศักยภาพของตน พระพุทธศาสนาวางหลักปฏิบัติไว้ที่ “พรหมวิหาร ๔” ส่วนการบริหารคน หรือการบริหารชุมชนเพื่อความเป็นเอกภาพ ให้เกิดความสามัคคีต่อกัน ใช้หลัก “สังคหวัตถุ ๔” และการบริหารงานใช้หลัก “อิทธิบาท ๔” จากพระธรรม ๓ บทนี้ แสดงถึงความสัมพันธ์ของการขับเคลื่อนในทฤษฎีของการสร้างความสัมฤทธิผลของการทำงานซึ่งจะต้องอิงกันสามส่วน

บริหารตน

ในการบริหารตนให้มีผลสัมฤทธิ์ของการบริหารตน คือ สติปัญญา มีกระบวนการก้าวสู่ความเป็นผู้มีสติปัญญา คือ กระบวนการเจริญสติปัฏฐาน โดยพึ่งกระบวนการ ๗ รู้ สัตตปุริสธรรม ๗ เป็นกระบวนการเคลื่อนไหวความสัมพันธ์บุคคลกับชุมชนและสังคม

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้