การศึกษาเศรษฐศาสตร์ในเชิงวิถีพุทธ (ตอน๘)

ปุจฉา : จะทำอย่างไรจึงจะสังเคราะห์เศรษฐศาสตร์ในเชิงวิถีพุทธ

โดย..พระอาจารย์อารยะวังโส 

ว่าพระพุทธศาสนามีโครงสร้างหลักธรรมอย่างไร และจะชี้ให้เห็นโครงสร้างความสัมพันธ์ของพุทธศาสน์กับปรัชญาการดำเนินชีวิต เพื่อความพรั่งพร้อมแห่งสุขภาวะของมนุษย์ได้อย่างไร

ขออาราธนาหลวงพ่อได้วิสัชนาให้สาธุชนทั้งหลายได้เรียนรู้ไปพร้อมๆ กันด้วยค่ะ

ดร.นิธินันท์ วิศเวศวร

รองอธิการบดีฝ่ายวิเทศสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

วิสัชนา : “อิ่ม” คือ การเติมเต็มความต้องการ เช่น หิวก็ต้องกิน ส่วนอิ่มจิตนั้นเป็นนามธรรม เป็นความ “ต้องใจ” ตามความต้องการ แต่ความต้องการ (Greed) คือตัณหา เป็นภาวะของความต้องการที่เติบโตมาจากความกำหนัด ความยินดี จากกิเลส ฉะนั้น กิเลส ราคะ โทสะ โมหะ อกุศลกิเลสทั้งหลายนี้เป็นรากเหง้าของอวิชชาที่เป็นความไม่รู้ จึงยึดถือและเข้าใจว่าสุขภาวะเกิดขึ้นได้เพราะมีสิ่งที่สนอง Need ได้

มนุษย์ยังปฏิเสธไม่ได้ว่าต้องการกามคุณ แต่ในวัตถุทั้งหลายนั้น นอกเหนือจากการใช้สอยแล้ว ยังมีความต้องการด้านสีสันด้วย ความต้องการของมนุษย์จึงไม่มีคำว่า “เพียงพอ” บนข้อจำกัดที่มีวัตถุดิบจำกัด หลักเศรษฐศาสตร์จึงเกิดปัญหามาโดยตลอด

ความอิ่มกายเติมได้ด้วยอาหาร และเมื่อรับประทานเสร็จแล้วจึงมาฟังธรรม เมื่อกายอิ่ม จิตอิ่มด้วยธรรม ค่านิยามของ “อิ่มจิต” อันหนึ่ง คือ ความถูกใจ ...อีกหนึ่งคือ ถ้าเข้าใจก็อิ่มจิตได้ แต่ค่าของความอิ่มใจจากความถูกใจเป็นอกุศลกิเลส

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้