อาหรับเตะฝุ่น แรงงานเอเชียยึดตะวันออกกลาง

ราสมี มาห์มูด คาอีร์ เป็นหัวเรือหลักของครอบครัวในจอร์แดนมานานถึงเกือบ 15 ปี โดยมีรายได้หลักจากการทำงานฟาร์มในซาอุดีอาระเบีย แต่ในวันนี้ที่ตำแหน่งงานหลุดลอยไป เขาและลูกชายกลับต้องใช้ความพยายามอย่างหนักมากกว่าเดิมหลายเท่า ที่จะหางานทำในประเทศแห่งนี้

โดย...ทีมข่าวต่างประเทศ

 

ราสมี มาห์มูด คาอีร์ เป็นหัวเรือหลักของครอบครัวในจอร์แดนมานานถึงเกือบ 15 ปี โดยมีรายได้หลักจากการทำงานฟาร์มในซาอุดีอาระเบีย แต่ในวันนี้ที่ตำแหน่งงานหลุดลอยไป เขาและลูกชายกลับต้องใช้ความพยายามอย่างหนักมากกว่าเดิมหลายเท่า ที่จะหางานทำในประเทศแห่งนี้

“พวกเขาจ้างคนอื่นกันหมดแล้ว อย่างพวกฟิลิปปินส์ พวกปากีสถาน” คาอีร์ กล่าวกับหนังสือพิมพ์วอลสตรีต เจอร์นัล

จากรายได้ที่เคยรับอยู่ที่ 700 ดินาร์ต่อเดือน (ราว 1,000 เหรียญสหรัฐ) ในตำแหน่งคนงานฟาร์มเลี้ยงไก่ มาวันนี้ตำแหน่งเดิมกลับให้รายได้ลดลงต่ำกว่าครึ่ง เหลือเพียง 200 ดินาร์ เท่านั้น แถมยังต้องเจอการกีดกันจากทางการซาอุดีอาระเบีย ที่กำหนดให้แรงงานจากจอร์แดนจะต้องได้รับใบรับรองในฐานะแรงงานมีฝีมือก่อน แม้จะเป็นตำแหน่งคนงานในฟาร์มเลี้ยงไก่ก็ตาม

กลุ่มประเทศในโลกอาหรับซึ่งเคยเป็นขุมงานสำหรับคนอาหรับด้วยกันได้เปลี่ยนแปลงไปแล้ว จากข้อมูลของธนาคารโลก (เวิลด์แบงก์) ปัจจุบันกลุ่มประเทศสภาความร่วมมืออ่าวอาหรับ (จีซีซี) ซึ่งประกอบไปด้วยสมาชิก อาทิ คูเวต ซาอุดีอาระเบีย บาห์เรน โอมาน กาตาร์ และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์นั้น ได้ว่าจ้าง “แรงงานต่างชาติ” มากถึงกว่า 15 ล้านคน ส่งผลให้แรงงานเชื้อสายอาหรับซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นหัวใจหลักขับเคลื่อนความมั่งคั่งในโลกอาหรับ กลับกลายมาเป็น “แรงงานชั้นสอง” ไปโดยปริยาย

ในจำนวนแรงงานต่างชาตินั้น คนงานส่วนใหญ่ราว 11 ล้านคน มาจากฝั่งตะวันออกของอ่าวเปอร์เซีย โดยเฉพาะอินเดียและปากีสถาน คนงานจำนวนไม่น้อยยังมาจากจีน ส่วนที่เหลืออีกราว 4 ล้านคน มาจากประเทศใกล้เคียง อาทิ จอร์แดน เยเมน ซูดาน ซีเรีย และอียิปต์

วอลสตรีต เจอร์นัล ระบุว่า การประท้วงในหลายประเทศทั่วภูมิภาคตะวันออกกลางในวันนี้ มีปัจจัยส่วนหนึ่งมาจากความไม่พอใจของประชาชนที่ขาดโอกาสเข้าไปทำงานในประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคเดียวกันได้อย่างเสรี แต่ไม่ว่าภาวะการว่างงานในโลกอาหรับจะเพิ่มสูงขึ้นเพียงไรก็ตาม “งาน” ก็จะยังคงไหลไปอยู่ในมือของแรงงานเอเชียเพิ่มขึ้นทุกวันๆ เช่นเดิม

องค์การแรงงานอาหรับ (เอแอลโอ) ในกรุงไคโร ประเทศอียิปต์ ได้รายงานตัวเลขการว่างงานในประเทศที่ใช้ภาษาอะราบิกเป็นภาษาในการสื่อสารว่า ตั้งแต่โมร็อกโกไปจนถึงกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับ จำนวนคนว่างงานได้พุ่งทะลุ 20 ล้านคนไปแล้ว พร้อมเตือนว่าหากไม่มีการสร้างงานใหม่กันอย่างจริงจัง จำนวนคนว่างงานอาจพุ่งทะลุไปเกิน 100 ล้านคน ภายในปี 2563

แรกเริ่มนั้นแรงงานเอเชียเข้าไปเจาะตลาดแรงงานประเทศอาหรับด้วยงานในภาคบริการและก่อสร้างก่อน แต่ปัจจุบันจำนวนของแรงงานเอเชียได้ก้าวแซงหน้าแรงงานอาหรับไปแล้วทุกๆ ด้าน โดยเฉพาะในสายงานด้านวิชาชีพอย่างด้านกฎหมายและเวชกรรม

ในมุมมองของนายจ้างตะวันออกกลาง การจ้างแรงงานเอเชียได้ประโยชน์มากกว่าในหลายด้านด้วยกัน ทั้งในด้านทักษะความสามารถและการพูดภาษาอังกฤษได้ อีกทั้งแรงงานเอเชียก็มักจะไปเดี่ยว ไม่มีครอบครัวพ่วงไปด้วยเหมือนกับแรงงานชาวปาเลสไตน์ เลบานอน หรือจอร์แดน และยังคาดหวังถึงค่าจ้างน้อยกว่าชาวอาหรับ ที่เคยได้เงินเป็นกอบเป็นกำช่วงการค้าขายน้ำมันที่เฟื่องฟู

แม้แต่ในยามที่เกิดปัญหาเกิดขึ้น นายจ้างก็สามารถไล่ออกและส่งแรงงานเอเชียกลับบ้านได้อย่างสะดวกใจมากกว่าแรงงานจากเพื่อนบ้านตะวันออกกลางด้วยกัน

ช่วงปลายทศวรรษที่ 1990s เป็นช่วงที่เริ่มเห็นได้อย่างชัดเจนว่านายจ้างอาหรับนิยมเลือกแรงงานเอเชียไปทำงานด้วย นอกจากนี้ส่วนหนึ่งยังเป็นเพราะปัจจัยทางการเมือง หลังจากซัดดัม ฮุสเซน อดีตผู้นำอิรักนำทัพบุกยึดคูเวตช่วงสงครามอ่าว คาดว่ามีแรงงานชาวเยเมนราว 1 ล้านคน ที่ถูกขับออกจากซาอุดีอาระเบียหลังจากนั้น เพราะรัฐบาลเยเมนไม่ได้ร่วมส่งกองกำลังเข้าต่อสู้กับอิรักเหมือนพันธมิตรประเทศอื่นๆ

รายได้จากการค้าน้ำมันในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ซึ่งเพิ่มจาก 9 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2545 ไปอยู่ที่ 3.55 แสนล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2551 ได้ช่วยให้ภาคการก่อสร้างเฟื่องฟูตามไปด้วย และทำให้กลุ่มประเทศจีซีซีเริ่มพึ่งพาแรงงานจากเอเชียมากขึ้นนับตั้งแต่นั้นมา และยังขยายไปยังงานในภาคอื่นๆ ด้วย

“แนวโน้มเรื่องนี้ค่อนข้างชัดเจน แรงงานราว 80% ที่ถูกจ้างมาในภาคบริการล้วนเป็นคนเอเชีย ขณะนี้โรงแรมหลายแห่งจ้างพนักงานชาวเอเชียมากกว่าอาหรับ เพราะต้องการความได้เปรียบทางภาษาที่มากกว่า” ทัมซิน โดมา ผู้จัดการฝ่ายทรัพยากรบุคคลของบริษัทจัดหางานแอพพอยต์เมนต์ในดูไบ กล่าว