ช่องแคบฮอร์มุซเปิดสัญจรอีกครั้งหลังสหรัฐฯ-อิหร่านเริ่มพักรบ

กองเรือบรรทุกน้ำมันได้เริ่มกลับมาเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง หลังจากสหรัฐอเมริกาประกาศยกเลิกมาตรการปิดล้อมต่ออิหร่านเมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นไปตามข้อตกลงชั่วคราวเพื่อยุติสงครามที่มีผลบังคับใช้แล้ว อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญหลายประการระหว่างทั้งสองประเทศยังคงไม่ได้รับการแก้ไข

 

การเปิดเส้นทางยุทธศาสตร์ซึ่งรองรับการขนส่งน้ำมันราว 1 ใน 5 ของโลก ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบดิ่งลงสู่ระดับต่ำสุดนับตั้งแต่สงครามปะทุขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ โดยนักวิเคราะห์คาดการณ์ว่าการส่งออกน้ำมันผ่านช่องแคบดังกล่าวจะกลับเข้าสู่ภาวะปกติภายในไม่กี่เดือนข้างหน้า 

 

อย่างไรก็ตามสถานการณ์ยังคงมีความไม่แน่นอนสูงเนื่องจากอิสราเอลยังคงเดินหน้าปฏิบัติการทางทหารต่อกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของข้อตกลงฉบับนี้

 

ที่กรุงวอชิงตัน สมาชิกสภาคองเกรสจากพรรครีพับลิกันซึ่งเป็นพันธมิตรของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ บางส่วน เริ่มตั้งคำถามว่าทรัมป์ยอมอ่อนข้อให้อิหร่านมากเกินไปเพื่อยุติสงครามที่ไม่ได้รับความนิยมจากผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งในสหรัฐฯ หรือไม่

 

ด้านอยาตอลลาห์ มอจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ระบุว่า ทรัมป์ยอมลงนามในข้อตกลงนี้ด้วย "ความสิ้นหวัง" พร้อมส่งสัญญาณว่าการเจรจาเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านที่กำลังจะเกิดขึ้น ซึ่งเป็นเหตุผลหลักที่ทรัมป์ใช้ในการเปิดฉากสงคราม จะไม่ใช่นิติกรรมที่ราบรื่น โดยระบุในแถลงการณ์เป็นลายลักษณ์อักษรว่า "หากฝ่ายอเมริกามีข้อเรียกร้องที่มากเกินไป เราจะไม่ยอมรับ"

 

ข้อตกลงฉบับนี้กำหนดกรอบเวลาให้คณะผู้เจรจา 60 วันในการบรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับสถานะโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน โดยมีการจัดตั้งกองทุนฟื้นฟูอิหร่านมูลค่า 300,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ รวมถึงสิ่งจูงใจทางการเงินอื่น ๆ 

 

ขณะที่รองประธานาธิบดี เจดี แวนซ์ ในฐานะหัวหน้าคณะผู้แทนสหรัฐฯ เปิดเผยว่า สหรัฐฯ จะผลักดันให้มีการจำกัดขีดความสามารถด้านขีปนาวุธพิสัยไกลของเตหะรานเพิ่มเติมด้วย

 

ทั้งนี้ ตอนเริ่มสงครามเมื่อเกือบ 4 เดือนก่อน ทรัมป์ประกาศว่าจะทำลายโครงการอาวุธนิวเคลียร์ของอิหร่าน ยุติขีดความสามารถในการโจมตีประเทศเพื่อนบ้าน และสนับสนุนให้ประชาชนอิหร่านโค่นล้มผู้นำสายแข็ง 

 

แม้ในระยะแรกจะเรียกร้องให้อิหร่าน "ยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข" แต่ท้ายที่สุด ทรัมป์กลับลงนามในข้อตกลงโดยที่เป้าหมายเหล่านั้นยังไม่บรรลุผลสำเร็จเลยแม้แต่ข้อเดียว

 

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ยืนยันว่าการเจรจายังสามารถนำไปสู่ข้อตกลงนิวเคลียร์ที่รัดกุมได้ แต่กลุ่มผู้วิพากษ์วิจารณ์กลับมองว่า อิหร่านอยู่ในสถานะที่ได้เปรียบกว่าเดิม เนื่องจากสามารถต้านทานการโจมตีจากชาติมหาอำนาจ ควบคุมช่องแคบฮอร์มุซไว้ได้ และยังได้รับการยกเว้นมาตรการคว่ำบาตรทางการเงินอีกด้วย

 

อย่างไรก็ดี อิสราเอลซึ่งไม่ได้เข้าร่วมในการเจรจาครั้งนี้ แสดงท่าทีชัดเจนว่าไม่มีความตั้งใจที่จะถอนกำลังออกจากเลบานอน พร้อมทั้งเผยแพร่แผนที่ใหม่ที่แสดงถึงการขยายเขตยึดครองเพิ่มเติม 

 

ท่าทีดังกล่าวทำให้ทรัมป์เริ่มวิพากษ์วิจารณ์ปฏิบัติการของอิสราเอลอย่างเปิดเผย จนนำไปสู่รอยร้าวครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งระหว่างสองประเทศในรอบหลายทศวรรษ

 

ขณะที่ เจดี แวนซ์ ได้กล่าวเตือนอิสราเอลที่ทำเนียบขาวอย่างแข็งกร้าวว่า

"หากผมเป็นหนึ่งในคณะรัฐมนตรีของรัฐบาลอิสราเอล ผมคงจะไม่เลือกโจมตีพันธมิตรที่ทรงอำนาจเพียงหนึ่งเดียวที่เหลืออยู่บนโลกนี้"