ที่ประชุม IMF-World Bank ชี้โลกเปราะบาง พึ่งสหรัฐได้ลดลง วิกฤตถี่ขึ้น

การประชุมฤดูใบไม้ผลิของ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ และ ธนาคารโลก ณ กรุงวอชิงตัน สหรัฐอเมริกา สะท้อนความกังวลของผู้นำเศรษฐกิจโลกต่อความเปราะบางของระบบเศรษฐกิจที่เผชิญแรงกระแทกจากปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์ถี่ขึ้น ขณะความสามารถในการบรรเทาผลกระทบมีจำกัด และการพึ่งพาบทบาทของสหรัฐในการคลี่คลายวิกฤตเริ่มไม่แน่นอนเช่นในอดีต

 

บรรยากาศการหารือแกว่งตัวระหว่างความวิตกต่อแนวโน้มเศรษฐกิจโลกที่ถดถอย จากผลกระทบด้านพลังงานและห่วงโซ่อุปทาน กับความหวังเชิงบวกชั่วคราว หลังมีสัญญาณว่า ช่องแคบฮอร์มุซ อาจกลับมาเปิดให้การขนส่งน้ำมัน ก๊าซ และสินค้าโภคภัณฑ์ดำเนินได้อีกครั้ง อย่างไรก็ตาม ความหวังดังกล่าวลดลงอย่างรวดเร็วภายหลังเกิดเหตุโจมตีเรือขนส่งเพิ่มเติม

 

IMF และธนาคารโลกประกาศจัดสรรเงินช่วยเหลือรวมสูงสุด 150,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อสนับสนุนประเทศกำลังพัฒนาที่ได้รับผลกระทบหนักจากราคาพลังงานที่พุ่งสูง พร้อมเตือนรัฐบาลทั่วโลกหลีกเลี่ยงการกักตุนพลังงาน และใช้นโยบายอุดหนุนราคาที่มีเป้าหมายชัดเจน

 

แม้มาตรการช่วยเหลือจะถูกประกาศออกมา แต่ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่าปัจจัยชี้ขาดเศรษฐกิจโลกกลับอยู่นอกเวทีการประชุม โดยเฉพาะความตึงเครียดระหว่าง สหรัฐอเมริกา และ อิหร่าน ซึ่งมีผลโดยตรงต่อเสถียรภาพด้านพลังงานและการค้าโลก

 

IMF ยังปรับลดคาดการณ์การเติบโตของเศรษฐกิจโลกปี 2026 ลงเหลือ 3.1% ในกรณีดีที่สุด พร้อมเตือนว่าเศรษฐกิจโลกอาจชะลอลงเหลือเพียง 2.5% และมีความเสี่ยงเข้าสู่ภาวะถดถอย หากความขัดแย้งยืดเยื้อ

 

สถานการณ์ปัจจุบันสะท้อน “แรงกระแทกซ้ำซ้อน” ต่อเศรษฐกิจโลก ตั้งแต่การระบาดของโควิด-19 ในปี 2020 สงคราม การรุกรานยูเครนของรัสเซีย ไปจนถึงความตึงเครียดล่าสุดในตะวันออกกลาง ซึ่งทำให้หลายประเทศเริ่มตระหนักว่าสหรัฐอาจไม่สามารถทำหน้าที่เป็น “ผู้นำหลัก” ในการจัดระเบียบเศรษฐกิจโลกได้เหมือนเดิม

 

ด้านประเทศกำลังพัฒนา โดยเฉพาะในแอฟริกา เริ่มเร่งปรับยุทธศาสตร์เศรษฐกิจ หันไปส่งเสริมการค้าภายในภูมิภาค พัฒนาแหล่งพลังงานทางเลือก และเพิ่มฐานรายได้ภายในประเทศ เพื่อลดความเปราะบางจากปัจจัยภายนอก

 

ขณะที่เจ้าหน้าที่หลายประเทศ โดยเฉพาะในยุโรป แสดงความคาดหวังให้สหรัฐเร่งดำเนินการเพื่อเปิดเส้นทางเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง เนื่องจากถือเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญของพลังงานโลก

 

สำหรับประเทศไทย ซึ่งเป็นผู้นำเข้าพลังงานสุทธิและเตรียมเป็นเจ้าภาพการประชุม IMF-World Bank ประจำปีในเดือนตุลาคม ได้รับผลกระทบจากราคาพลังงานที่มีแนวโน้มสูงต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม รัฐบาลมองว่าวิกฤตครั้งนี้เป็นโอกาสในการเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานหมุนเวียน เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ เพื่อลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในระยะยาว

 

ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญเห็นพ้องว่า ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์จะกลายเป็น “ความปกติใหม่” ของเศรษฐกิจโลก และบังคับให้ประเทศต่าง ๆ ต้องปรับนโยบายเศรษฐกิจและการเงินให้ยืดหยุ่นและหลากหลายมากยิ่งขึ้นในอนาคต