50ปีความสัมพันธ์

ย้อนความเป็นมาสนธิสัญญาความสัมพันธ์ญี่ปุ่น-สหรัฐ หลังสงครามโลก

50 ปีความสัมพันธ์ย้อนกลับไปเมื่อ 50 ปีก่อน อดีตนายกรัฐมนตรี โนบุสุเกะ กิชิ ของญี่ปุ่น ได้ลงนามร่วมกับอดีตประธานาธิบดี ดไวท์ไอเซนฮาวน์ ของสหรัฐ ที่ทำเนียบขาว ในสนธิสัญญาความมั่นคงญี่ปุ่นสหรัฐ ที่มีผลมาถึงปัจจุบัน ในโอกาสครบรอบ 50 ปีเมื่อวันที่ 19 ม.ค. บทบรรณาธิการของหนังสือพิมพ์อาซาฮี ได้เขียนย้อนความเป็นมาของสนธิสัญญาดังกล่าวให้เห็น

ผลของการลงนาม ได้นำไปสู่การลุกฮือต่อต้านของกลุ่มนักศึกษาในญี่ปุ่นเมื่อปี 1960 และในเดือนมิ.ย. ปีเดียวกัน สมาชิกของสหภาพนักศึกษาก็ได้บุกเข้ารัฐสภา ก่อนที่ มิจิโกะ คันบะ แกนนำนักศึกษาจะเสียชีวิตระหว่างการปะทะกับตำรวจ

ช่วงเวลานั้นยังเป็นเพียง 15 ปีหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 สหรัฐและอดีตสหภาพโซเวียตยังติดล็อกอยู่ในวงวันของสงครามเย็น ส่วนในเอเชีย มีการประกาศหยุดยิงในสงครามเกาหลีเมื่อปี 1953 ทว่าฝั่งของเวียดนามกลับระอุขึ้นแทน และสำหรับชาวญี่ปุ่นแล้ว คำว่าสงครามก็ไม่ใช่คำจำกัดความเดิมๆ เหมือนในช่วงสงครามโลกอีกต่อไป

ในครั้งนั้นอาซาฮีได้จัดทำผลสำรวจความเห็นซึ่งพบว่าชาวญี่ปุ่นที่ตอบแบบสำรวจ 38% มองว่าการทบทวนสนธิสัญญาความมั่นคงญี่ปุ่นสหรัฐ เสี่ยงต่อการนำไปสู่การเข้าพัวพันในสงคราม ขณะที่มีผู้สนับสนุนให้ญี่ปุ่นวางตัวเป็นกลางถึง 35% นอกจากนี้ยังพบว่ากระแสความไม่พอใจในตัวนายกรัฐมนตรีกิชิ ยังเพิ่มขึ้นด้วยจากการลงนามในสนธิสัญญากับสหรัฐ ท่าม กลางแนวโน้มที่คาดว่าจะนำไปสู่กระแสชาตินิยมทะลักล้น

อย่างไรก็ดี ช่วงครึ่งศตวรรษหลังนั้นดูเหมือนว่าชาวญี่ปุ่นจะหันมายอมรับในสนธิสัญญาดังกล่าวกันได้ และผลสำรวจก็ชี้ว่ามีผู้สนับสนุนถึงกว่า 70%

ภายหลังสิ้นสุดยุคสงครามเย็น บทบาทของความเป็นพันธมิตรระหว่างญี่ปุ่นสหรัฐ ก็มั่นคงขึ้น ท่ามกลางภัยคุกคามอย่างการพัฒนานิวเคลียร์ในเกาหลีเหนือ ไปพร้อมกับความกังวลของการเติบโตอย่างรวดเร็วบนเวทีโลกของจีน สนธิสัญญาความมั่นคงของญี่ปุ่น ก็ดูจะทำให้หลายฝ่ายในเอเชียเบาใจได้ยิ่งขึ้น

ญี่ปุ่นเสนอให้สหรัฐเข้ามาตั้งฐานทัพในประเทศ มีการฝึกทหารร่วมกัน ภายใต้รัฐธรรมนูญญี่ปุ่นที่ห้ามการทำสงคราม กองกำลังป้องกันประเทศจะมีบทบาทก็เพื่อการป้องกันประเทศจากการรุกรานเท่านั้น และห้ามญี่ปุ่นเข้าใช้กำลังนอกประเทศ

ส่วนทหารสหรัฐในญี่ปุ่นนั้น นอกจากจะช่วยปกป้องญี่ปุ่นแล้ว ก็ยังช่วยรักษาความสงบในเอเชียแปซิฟิกไปพร้อมกันด้วย และแม้แต่ประเทศพันธมิตรต่างๆ ในเอเชีย ก็ยอมรับว่าความเป็นพันธมิตรระหว่างญี่ปุ่นสหรัฐนั้น มีส่วนช่วยในการรักษาความสงบของภูมิภาคได้จริงๆ