การค้าชายแดนข้ามประเทศ

คอลัมน์ ขุมทรัพย์ชายแดนไทย

โดย กริช อื้งวิฑูรย์สถิตย์

ท่านอาจจะงงๆว่าการค้าชายแดนข้ามประเทศมีด้วยหรือ? หรือไม่เข้าใจความหมาย ต้องเรียนให้ท่านทราบว่า มีจริงๆครับ เช่นการค้าระหว่างไทยกับจีนสิบสองปันนา โดยข้ามมาทางประเทศลาว หรือมาทางประเทศเมียนมา อีกที่หนึ่งคือการค้าชายแดนไทยกับจีน โดยข้ามมาทางลาวเข้าสู่เวียดนาม และส่งเข้าไปในประเทศจีน เป็นการกระทบชิ่งไปอีกสองประเทศเลยครับ ซึ่งผมทำการค้าประเภทนี้อยู่เป็นประจำตลอดสามสิบปีมาแล้วครับ จะขอนำมาเล่าให้ท่านได้อ่านเล่นๆครับ

การค้าชายแดนข้ามประเทศเช่นนี้ ต้องอาศัยความสามารถพิเศษจริงๆ และยังต้องมีทักษะด้านภาษา ความกล้า บ้าบิ่น อีกทั้งความชำนาญพื้นที่ด้วย ผมยกตัวอย่างเอาสองชิ่งข้ามประเทศก่อนนะครับ คือจากไทยไปลาวแล้วข้ามแดนต่อไปที่จีน สิบสองปันนา โดยทั่วไปจะเข้าได้สองเส้นทาง คือด่านเชียงของและด่านเชียงแสน ถ้าเป็นด่านเชียงของ ก็จะไปทางรถยนต์บรรทุก จากนั้นวิ่งรถจากเชียงของข้ามไปแขวงบ่อแก้ว ที่เมืองห้วยทราย จากนั้นก็จะวิ่งขึ้นเหนือเข้าไปยังแขวงหลวงน้ำทา เข้าสู่เมืองบ่อเต็น ทำพิธีการนำเข้า-ส่งออกเข้าสู่ประเทศจีน ที่เขตปกครองตนเองสิบสองปันนา ที่นี้พอข้ามแดนก็จะพบเมืองหน้าด่านคือเมืองบ่อหาน หรือโม่ห้าน จากนั้นก็จะเดินทางไปยังเมืองจิ่งหงหรือเชียงรุ้ง โดยผ่านเมืองลา เมืองหลุน แล้วจึงเข้าสู่ศูนย์กลางตลาดของเขตปกครองพิเศษสิบสองปันนาในเมืองจิ่งหงหรือเชียงรุ้ง นี่เป็นเส้นทางหนึ่งที่ผมใช้ในการทำมาหากินอยู่ร่วมสามสิบปี

อีกเส้นทางหนึ่งที่เข้าสู่เขตปกครองสิบสองปันนา ที่ผมก็มีลูกค้า โดยขายผ่านมาทางน้องรักของผมสองคนที่อำเภอแม่สาย คือคุณณรงค์ และคุณสมจิต คือเส้นทางกระทบชิ่งจากทางท่าเรือด่านเชียงแสนโดยลงเรือแม่น้ำโขงที่เชียงแสน แล้วตรงไปที่ท่าเรือกวนหลุ้ย แล้วจึงทำพิธีการนำเข้า-ส่งออกที่ด่านท่าเรือกวนหลุ้ย จากนั้นก็บรรทุกสินค้าตรงไปยังเมืองจิ่งหงที่เป็นศูนย์กลางอย่างที่เล่าให้ฟังนั่นแหละครับ

หากเราต้องการทำการค้าชายแดนข้ามประเทศจากเมียนมาเช้าสู่จีน ก็ทำได้เช่นกันครับ โดยผ่านมาทางแม่สาย ส่งเข้าสู่เมืองท่าขี้เหล็ก จากนั้นก็จะส่งต่อไปยังเมืองเชียงตุง เลี้ยวขวาตรงไปยังเมืองยาง หรือไปยังเมืองลา(เมียนมา) แล้วดูว่าจะข้ามไปยังจีนที่ท่าด่านเมืองต้าหมงหลง หรือด่านเมืองต้าล่อ แล้วแต่สถาณการณ์ ว่าจังหวะที่ด่านใหนโล่ง ก็จะข้ามที่นั่น ซึ่งถ้าข้ามไปยังเมืองต้าล่อ ก็จะมาจากทางเมืองลา ซึ่งเส้นทางนี้จะสะดวกมาก เพราะมีด่านใหญ่ที่เมืองต้าล่อที่เป็นด่านชายแดนถาวรอยู่ แต่การหลบเลี่ยงภาษีก็จะยากกว่าอีกด่าน ถ้าคนชำนาญเส้นทาง เขาก็มีความสามารถเดินเองได้ไม่ยากครับ

ส่วนอีกด่านคือด่านต้าหมงหลง ด่านนี้ค่อนข้างจะโหด เพราะจากฝั่งจีน รถจะต้องไต่เขาขึ้นไป ประมาณเวลาเดินทางสักชั่วโมงเศษๆ จากพื้นราบขึ้นสู่ยอดเขา จะมีด่านชั่วคราวฝั่งจีน เรียกว่าด่านเอ้อซื่อหลิง (204) ชื่อนี้เขาได้มาจากหลักเขตชายแดนที่สองร้อยสี่ เพราะชายแดนจีนเขาจะใช้วิธีการนับหลักกิโลเมตรเป็นเกณฑ์ ที่นี่หากข้ามฝั่งไปยังประเทศเมียนมา ก็จะเข้าสู่หมู่บ้านสบหลุย ที่หมู่บ้านนี้ติดกับแม่น้ำโขง ชาวบ้านบางส่วนก็จะทำมาหากินด้วยการขนสินค้าไทยเข้าไปขายในฝั่งจีนที่เอ้อซื่อหลิงนี่แหละครับ ลูกค้าที่ฝั่งเมียนมาจะเป็นผู้ที่มีความสามารถพิเศษในการหลบเลี่ยงด่านศุลกากรจีนเป็นอย่างสูง แต่หนทางไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบหรอกครับ ยากเย็นแสนเข็ญที่เดียวครับ

เรามาดูอีกเส้นทางหนึ่งที่การค้าชายแดนข้ามประเทศเช่นกัน แต่เป็นการกระทบชิ่งสามสี่ชิ่งเลยครับ คือจากไทยไปสู่ลาว แล้วข้ามไปเวียดนาม เข้าสู่ประเทศจีน ที่นี่มีช่องทางเยอะมาก ต้องบอกว่าคนธรรมดานึกภาพไม่ออกเลยครับ ผมทำการค้าเส้นทางนี้มานาน จนได้น้องรักที่นี่กันหลายคนเลยครับ เส้นนี้เริ่มจากส่งสินค้าไปยังด่านนครพนม ข้ามไปเมืองท่าแขก แล้วต่อไปยังเมืองหลักซาว จากนั้นจึงข้ามไปที่ด่านลาว-เวียดนามที่ด่านจ่อหลอ หรืออีกด่านหนึ่งคือด่านจุงตรัม จากนั้นจึงข้ามไปสู่เวียดนามเหนือที่เมืองหลั่งเซิง ทำการดำเนินพิธีการนำเข้า-ส่งออกที่ด่านหยิวหยีกวน แต่ที่นี่มีด่านเล็กด่านน้อยอีกเป็นสิบด่าน แล้วแต่ใครจะถนัดด่านไหน จากนั้นจึงเข้าสู่เมืองผิงเฉียง มณฑลกว่างสี ประเทศจีนครับ จากนั้นจึงกระจายเข้าสู่มณฑลต่างๆในประเทศจีนต่อไปครับ

อีกด่านหนึ่งถ้าเข้ามาถึงเวียดนามเหนือแล้ว ก็ส่งไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ไปที่เมืองเลาก๋าย ดำเนินพิธีการศุลกากรที่นี่ แล้วข้ามเข้าสู่เมืองเฮอเค่อ Hekou ซี่งเป็นเขตปกครองพิเศษเย้าจู๋ มณฑลยูนาน ประเทศจีน แล้วเข้าสู่ตลาดคุนหมิง จากนั้นก็กระจายเข้าสู่ประเทศจีนต่อไป

นี่คือคร่าวๆของเส้นทางการค้าชายแดนข้ามประเทศ ที่ผมจะนำเข้าสู่ปัญหาที่เกิดขึ้นกับสินค้าของไทยเราโดยตรงครับ อาทิตย์ต่อไปผมจะเล่าถึงกลยุทธที่พ่อค้าคนไทยเราไม่สามารถคาดการณ์และเข้าไม่ถึงให้อ่านเล่นครับ โปรดติดตามอ่านนะครับ