ห่วงกลไกWTOชะงัก

โพสต์ทูเดย์ - อาเซียนกังวลกลไกระงับข้อพิพาทการค้า WTO ไม่ทำงาน เหตุองค์กรอุทธรณ์จะหมดวาระเหลือ 1 ตำแหน่ง เล็งผ่าทางตันในเวทีซีออม

นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ เปิดเผยว่า เมื่อเร็วๆ นี้ ไทยในฐานะประธานอาเซียนได้หารือร่วมกับสำนักเลขาธิการอาเซียน และองค์การการค้าโลก (WTO) เกี่ยวกับจัดสัมมนาเชิงวิชาการเรื่องการปฏิรูป WTO มุมมองของอาเซียน โดยขณะนี้อาเซียนมีความเป็นห่วงกลไกการระงับข้อพิพาทของ WTO ในอนาคตว่าจะดำเนินไปในทิศทางใด หลังจากที่ WTO ยังไม่สามารถเลือกสมาชิกองค์กรอุทธรณ์ (Appellate Body) ที่จะมีตำแหน่งว่างลงถึง 6 ตำแหน่ง จาก 7 ตำแหน่ง ภายในเดือน ธ.ค.นี้

“ถือเป็นเรื่องน่ากังวล เพราะจากความตึงเครียดทางการค้าระหว่างประเทศในปัจจุบัน ที่แต่ละประเทศมีการใช้มาตรการกีดกันทางการค้า (เอ็นทีบี) และมาตรการทางการค้า (เอ็นทีเอ็ม) เกิดขึ้นมากมาย ซึ่งกลไกระงับข้อพิพาททางการค้าถือเป็นหัวใจสำคัญของ WTO กำลังจะหยุดทำงาน เนื่องจากตำแหน่งสมาชิกองค์กรอุทธรณ์ 7 ตำแหน่ง ได้หมดระยะการทำงานแล้ว 4 ตำแหน่ง และอีก 2 ตำแหน่งจะหมดระยะการทำงานเดือน ธ.ค. 2562 ทำให้เหลือ 1 ตำแหน่ง ดังนั้นหากไม่สามารถคัดเลือกผู้ที่มาเป็นต่อได้ จะทำให้ WTO ไม่สามารถพิจารณาคดีร้องเรียนอะไรได้ เพราะองค์ประกอบไม่เพียงพอ” นางอรมน กล่าว

อย่างไรก็ตาม ในฐานะที่สมาชิกอาเซียนทั้ง 10 ประเทศ เป็นสมาชิก WTO เช่นกัน จึงเห็นพ้องให้หยิบยกเรื่องนี้หารือกันต่อในการประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสเศรษฐกิจอาเซียน (ซีออม) ที่จะจัดขึ้นในช่วงต้นเดือน เม.ย. 2562 เพื่อหาท่าทีร่วมอาเซียนเรื่องการปฏิรูป WTO และร่วมแสดงบทบาทของอาเซียนในการกู้วิกฤตขององค์กร และคงไว้ซึ่งความสำคัญของระบบการค้าพหุภาคี หลักการค้าเสรีที่เป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติของ WTO

สำหรับสาเหตุที่ยังไม่มีการเลือกสมาชิกองค์กรอุทธรณ์ เพราะสมาชิกบางประเทศต้องการให้มีการปฏิรูป WTO ทั้งระบบก่อน เนื่องจากที่ผ่านมาการทำงานขององค์กรอุทธรณ์ปฏิบัติเกินขอบข่ายหน้าที่กำหนดไว้ เช่น พิจารณาคดีอุทธรณ์เกิน 90 วัน หรือบางคดีมีการวินิจฉัยเกินความจำเป็น ทำให้กลายเป็นออกกฎหมายใหม่ที่กระทบต่อสมาชิก WTO เป็นต้น แต่ในส่วนของอาเซียนมองว่าหากล่าช้า จะกระทบต่อการระงับข้อพิพาทเช่นกัน เพราะปัจจุบันสถานการณ์การค้าได้เปลี่ยนแปลงไป มีการใช้มาตรการทางการค้า เช่น สงครามการค้าระหว่างสหรัฐและจีน
(เทรดวอร์) จึงต้องมีกลไกระงับข้อพิพาท หรือมีอนุญาโตตุลาการขึ้นมาในการดูแล

ด้านคดีที่ค้างอยู่ใน WTO พบว่ามีคดีที่ไทยถูกฟ้องหรือขอหารือ 4 เรื่อง ได้แก่ คดีน้ำตาล บราซิลขอหารือไทยคดีบุหรี่นำเข้าบุหรี่ ฟิลิปปินส์ฟ้องไทยโดยพิจารณาจบแล้วคือไทยถูกตัดสินแพ้ คดีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สหภาพยุโรปของหารือไทย และมาตรการเอดีเหล็ก โปแลนด์ฟ้องไทย และเรื่องยุติแล้ว ซึ่งไทยปรับระเบียบแก้ไข และไทยฟ้องประเทศต่างๆ ต่อ WTO ทั้งหมด 14 คดี เช่น ฟ้องสหรัฐ 5 คดี สหภาพยุโรป 4 คดี ที่เหลือฟ้องประเทศกำลังพัฒนา และไทยเป็นผู้สังเกตการณ์ 92 คดี