แบล็คเบอร์รี่ บนทางแพร่ง

เมื่อเทคโนโลยีแห่งการติดต่อสื่อสารถูกพัฒนาก้าวล้ำไปไกลเกินกว่าที่ใครหลายคนเคยจินตนาการ อิสรภาพในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของมนุษย์ที่เพิ่มมากขึ้นอย่างมหาศาล บางครั้งก็ถูกมองว่ามีมากเกินไป มากเกินกว่าความสามารถที่จะควบคุมดูแลได้ แม้แต่กระทั่งถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามต่อเสถียรภาพและความมั่นคงของประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสายตาของเจ้าหน้าที่รัฐ ผู้ซึ่งมีหน้าที่พื้นฐานในการรักษาความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง

โศกนาฏกรรมจากเหตุก่อการร้ายที่เกิดขึ้นเมื่อปี 2551 ในเมืองมุมไบ ประเทศอินเดีย อันเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตไปถึง 166 คน ยังคงเป็นสิ่งที่ตอกย้ำถึงด้านมืดของเทคโนโลยีการติดต่อสื่อสารซึ่งถูกใช้เป็นเครื่องมือในการก่อวินาศกรรม และสร้างความเสียหายให้กับชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนอย่างมหาศาล

ความกังวลเกี่ยวกับด้านมืดของเทคโนโลยีการติดต่อสื่อสารยังคงเป็นเรื่องสำคัญที่หลายประเทศยังค้างคาใจจนนำไปสู่ประเด็นปัญหาที่ร้อนแรงที่สุด และกลายเป็นประเด็นถกเถียงในระดับระหว่างประเทศในช่วงสองสัปดาห์ที่ผ่านมา ซึ่งได้แก่การที่หลายประเทศในเอเชียออกมาประกาศว่า จะห้ามการใช้บริการโทรศัพท์มือถือยี่ห้อแบล็คเบอร์รี่ โดยให้เหตุผลว่ากระทบต่อความมั่นคงของชาติ

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ถือเป็นประเทศแรกๆ ที่ออกมาขู่ว่าจะห้ามการให้บริการในส่วนของระบบการส่งข้อความ หรือบีบี เมสเซนเจอร์ การรับส่งอีเมล และการเข้าชมเว็บไซต์ผ่านโทรศัพท์มือถือแบล็คเบอร์รี่ หากทางบริษัท รีเสิร์ช อิน โมชั่น (อาร์ไอเอ็ม) ผู้ผลิตโทรศัพท์มือถือแบล็คเบอร์รี่ไม่อนุญาตให้ทางรัฐบาลสามารถเข้าถึง และตรวจสอบข้อมูลการส่งข้อความหรืออีเมลของผู้ใช้บริการได้

สาเหตุที่ทางรัฐบาล UAE มองว่าเทคโนโลยีการติดต่อสื่อสารของโทรศัพท์แบล็คเบอร์รี่อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศ ก็เนื่องมาจากเล็งเห็นว่าระบบรักษาความปลอดภัยที่มีการเข้ารหัสของการส่งข้อความ หรืออีเมลของโทรศัพท์มือถือแบล็คเบอร์รี่ ซึ่งรัฐบาลหรือแม้แต่อาร์ไอเอ็มผู้ผลิตเองก็ไม่สามารถเข้าถึงและตรวจสอบข้อมูลได้นั้น อาจจะเปิดโอกาสให้กลุ่มหัวรุนแรงใช้เป็นเครื่องมือหรือช่องทางในการติดต่อสื่อสารเพื่อใช้ก่อการร้าย หรือก่ออาชญากรรมขึ้นได้

ก่อนหน้านี้ ใน UAE โทรศัพท์แบล็คเบอร์รี่ถูกใช้เป็นหนึ่งในเครื่องมือของการส่งข้อความเชิญชวนให้ประชาชนร่วมกันคว่ำบาตรไม่ไปใช้บริการปั๊มน้ำมัน เนื่องจากไม่พอใจที่มีการประกาศขึ้นราคา การกระทำดังกล่าวถือว่าขัดต่อกฎหมายของ UAE ที่ห้ามการชุมนุมประท้วงโดยไม่ได้รับอนุญาต

ประเด็นปัญหาที่ว่าการให้บริการโทรศัพท์แบล็คเบอร์รี่อาจจะส่งผลกระทบและเป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติ ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ทว่ายังได้แพร่กระจายต่อไปในอีกหลายประเทศ ไม่ว่าจะเป็นซาอุดีอาระเบีย เลบานอน แอลจีเรีย อินโดนีเซีย และล่าสุดอินเดีย ซึ่งเตรียมจะห้ามการให้บริการระบบส่งข้อความของกูเกิลและสไกพ์ร่วมด้วย

อย่างไรก็ตาม ความกังวลเกี่ยวกับประเด็นทางด้านความมั่นคงก็ไม่ได้ทำให้ประเทศทุกประเทศในเอเชียเห็นพ้องต้องกันว่า สมควรว่าจะห้ามการให้บริการของโทรศัพท์แบล็คเบอร์รี่ คูเวต โอมาน และบาห์เรน เป็นสามประเทศที่ประกาศตัวอย่างชัดเจนว่า ไม่มีแผนที่จะห้ามการใช้บริการโทรศัพท์รุ่นดังกล่าว

สำนักงานควบคุมการโทรคมนาคมของโอมาน ระบุว่า การตัดสินใจไม่ห้ามการให้บริการโทรศัพท์มือถือแบล็คเบอร์รี่เป็นการกระทำตามหลักการของตลาดเสรี ซึ่งไม่สมควรที่จะห้ามการให้บริการของโทรศัพท์มือถือยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่ง

ด้าน ชีค คาเหล็ด บิน อาเหม็ด อัล คาลิฟา รัฐมนตรีต่างประเทศของบาห์เรน ยอมรับว่าโทรศัพท์แบล็คเบอร์รี่ก่อให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับประเด็นทางด้านความมั่นคงจริง แต่ทว่าบาห์เรนไม่เห็นว่าประเด็นเรื่องความมั่นคงจะมีความสำคัญเหนือผลประโยชน์ของประชาชน นอกจากนี้กลุ่มก่อการร้ายก็ยังมีวิธีติดต่อสื่อสารระหว่างกันในทางลับอีกหลายพันวิธี และเห็นว่าการตัดสินใจห้ามการให้บริการโทรศัพท์แบล็คเบอร์รี่ไม่ใช่วิธีการแก้ไขปัญหาที่ถูกต้อง

ทันทีที่กระแสความตื่นกลัวในประเด็นเรื่องความมั่นคงทำให้หลายประเทศประกาศว่าจะห้ามการให้บริการโทรศัพท์มือถือแบล็คเบอร์รี่ บรรดาผู้ที่ให้ความสำคัญกับอิสรภาพของการติดต่อสื่อสารต่างก็ออกมาแสดงความผิดหวังกับสิ่งที่เกิดขึ้น

ฟิลิป โครว์เลย์ โฆษกกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ กล่าวว่า รู้สึกผิดหวังกับสิ่งที่เกิดขึ้น สหรัฐก็สนับสนุนให้มีการไหลเวียนของข้อมูลข่าวสารอย่างเสรี เพราะนั่นหมายถึงโอกาสในการเข้าถึงเทคโนโลยี ที่จะช่วยสร้างความแข็งแกร่งให้กับประชาชนทุกคน

ฮิลลารี คลินตัน รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ กล่าวว่า รัฐบาลประเทศต่างๆ จะต้องหาจุดสมดุลระหว่างความกังวลเรื่องความมั่นคงกับเสรีภาพในการไหลเวียนของข้อมูลข่าวสาร

ด้านคริสโตเฟอร์ เดวิดสัน ผู้เชี่ยวชาญด้านอ่าวเปอร์เซีย แห่งมหาวิทยาลัยเดอร์แฮม ประเทศอังกฤษ กล่าวว่า สิ่งหนึ่งที่ต้องระวังเกี่ยวกับเรื่องนี้ก็คือการใช้ข้ออ้างในประเด็นเรื่องความมั่นคงของประเทศ หรือความกังวลเกี่ยวกับการก่อการร้ายมาใช้ในการเซ็นเซอร์ หรือควบคุมสื่อของรัฐ ซึ่งก่อนหน้านี้มีตัวอย่างให้เห็นอย่างชัดเจนในกรณีของจีนกับการควบคุมเว็บไซต์เสิร์ชเอนจินอย่างกูเกิล

ณ วันนี้ ประเด็นความขัดแย้งเรื่องแบล็คเบอร์รี่ยังอยู่ในขั้นตอนของการเจรจาหารือเพื่อหาทางออก ระหว่างอาร์ไอเอ็มผู้ผลิตโทรศัพท์แบล็คเบอร์รี่ กับรัฐบาลประเทศต่างๆ อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้มีรายงานว่าทางผู้ผลิตได้ยอมให้รัฐบาลซาอุดีอาระเบียเข้าถึงข้อมูลบางส่วนของผู้ใช้บริการเพื่อเป็นข้อแลกเปลี่ยนกับการไม่ถูกห้ามการให้บริการแล้ว ซึ่งทำให้นักวิเคราะห์หลายฝ่ายคาดการณ์ว่าอาร์ไอเอ็มอาจจะต้องยอมเปิดให้รัฐบาลประเทศอื่นๆ เข้าถึงข้อมูลดังกล่าวอีก

ดูเหมือนว่าตอนสุดท้ายของหมากกระดานนี้ คำขู่ของบรรดารัฐบาลต่างๆ จะได้ผล เมื่อผู้ผลิตโทรศัพท์มือถือแบล็คเบอร์รี่ตัดสินใจเลือกที่จะยืนอยู่เคียงข้างความมั่นคงของรัฐ เพื่อรักษาไว้ซึ่งผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจมหาศาลที่อาจจะถูกกระทบกระเทือนหากถูกห้ามการให้บริการ มากกว่าที่จะอยู่เคียงข้างสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารอย่างเสรี และความเป็นส่วนตัวของประชาชน