แอปเปิ้ลปัญหารุมเร้า ดับฝันบุกตลาดจีน-อินเดีย

โดย...อักษราภัค ลาภานันต์

แอปเปิ้ล อิงค์ บริษัทผู้ผลิตโทรศัพท์ไอโฟน เผชิญปัญหาอย่างหนักจากนโยบายของทั้งรัฐบาลจีน อินเดีย และแม้แต่ในสหรัฐเอง ท่ามกลางความพยายามขยายตลาด โดยยอดขายของบริษัทที่ลดลงครั้งแรกตั้งแต่ที่ก่อตั้งบริษัทมา หลังยอดขายในจีนลดลงอย่างหนักถึง 26% ในไตรมาสแรกของปี 2016 ซึ่งเป็นผลส่วนหนึ่งมาจากนโยบายของรัฐบาลจีนที่กีดกันการขยายธุรกิจ

บรรดานักวิเคราะห์ทั้งหลายแสดงความกังวลในทิศทางเดียวกันถึงความเสี่ยงที่คาดว่าแอปเปิ้ลจะต้องเผชิญมากยิ่งขึ้นในอนาคต เนื่องจากความเอาแน่นอนไม่ได้ของรัฐบาลจีน โดยก่อนหน้านี้ จีนได้สั่งระงับการดำเนินการให้บริการภาพยนตร์ออนไลน์และหนังสือออนไลน์ของแอปเปิ้ล หลังจากที่แอปเปิ้ลเปิดให้บริการดังกล่าวได้เพียงแค่ 6 เดือน

คาร์ล อิคาห์น นักลงทุนชื่อดังในสหรัฐ ระบุว่า ได้ขายหุ้นของแอปเปิ้ลไปจำนวนมาก เนื่องจากความกังวลเกี่ยวกับสถานการณ์และกฎระเบียบของรัฐบาลจีนที่ส่งผลกระทบต่อ
ยอดขายและกำไรของบริษัท

ด้านนักวิเคราะห์ของธนาคารยูบีเอส และ โกลด์แมน แซคส์ เปิดเผยว่า มีความเป็นไปได้ที่จีนจะใช้อำนาจขัดขวางการขยายตัวของแอปเปิ้ลในอนาคต เช่นเดียวกับ เอียน เบรมเมอร์ ผู้ก่อตั้ง ยูเรเชีย กรุ๊ป บริษัทที่ปรึกษาด้านความเสี่ยงในนิวยอร์ก ก็เคยระบุไว้ว่า จีนมีแนวโน้มที่จะจำกัดการขยายฐานลูกค้าใหม่ของแอปเปิ้ลในจีน

ทั้งนี้ เมื่อมองย้อนกลับไปถึงการแข่งขันในตลาดจีน พบว่า กูเกิล เฟซบุ๊ก และทวิตเตอร์ เสิร์ชเอนจิน และสื่อสังคมออนไลน์รายใหญ่จากสหรัฐ ก็ถูกปิดกั้นไม่ให้เข้าตลาดจีนเช่นกัน ในทำนองเดียวกับผู้ผลิตคอมพิวเตอร์รายใหญ่ทั้ง ไอบีเอ็ม ซิสโก้ ซีสเต็มส์ และฮิวเลตต์-แพคการ์ด (เอชพี) ต่างเผชิญความยากลำบากในการรักษาหน่วยธุรกิจในจีน เพราะรัฐบาลมี
นโยบายที่เอื้อต่ออุตสาหกรรมในประเทศ

จากเหตุผลเหล่านี้ทำให้แอปเปิ้ลอาจต้องดับฝันแผนการขยายตลาดในจีน ประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลก โดยในปัจจุบันตลาดในจีนและไต้หวันคิดเป็นสัดส่วนถึง 25% ของรายรับ และเป็นส่วนสำคัญในการขยายตัวของธุรกิจ ซึ่งเป็นผลมาจากการขยายตัวของชนชั้นกลางในจีน

ไซมอนนา จันกาวสกี นักวิเคราะห์จากโกลด์แมน แซคส์ ระบุว่า รัฐบาลจีนอาจจะสั่งห้ามการให้บริการอย่างอื่นของแอปเปิ้ลในอนาคต นอกเหนือจากหน่วยบริการสตรีมมิ่งเพลง ภาพยนตร์ และหนังสือ

อย่างไรก็ตาม จันกาวสกี แนะนำว่าหุ้นของแอปเปิ้ลยังมีความน่าสนใจ เนื่องจากรายรับสุทธิของแอปเปิ้ลขยายตัวต่อเนื่องเป็นไตรมาสที่ 5 ติดต่อกัน แม้ยอดขายในจีนไตรมาสที่ผ่านมาจะลดลงก็ตาม

ด้าน ทิม คุก ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของแอปเปิ้ล ระบุว่า ยอดรายรับในจีนเมื่อหักผลกระทบจากความผันผวนของค่าเงินแล้วลดลง 7% ซึ่งการลดลงดังกล่าวเมื่อเทียบกับรายรับจากการขายไอโฟนและแมคบุ๊กในจีนที่เพิ่มขึ้นถึง 81% เมื่อปีที่แล้ว สะท้อนว่าการลดลงของยอดขายในตลาดจีนครั้งนี้ก็ไม่ได้ถือว่าแย่มาก

“แอปเปิ้ลอาจจะไม่ได้มีแรงสนับสนุนที่กระตุ้นยอดขายในจีนได้มากเท่ากับแต่ก่อน แต่ตลาดก็มีเสถียรภาพมากกว่าที่หลายฝ่ายคิด ทำให้ทางบริษัทยังมีทัศนคติด้านบวกต่อการเติบโตของตลาดในจีน” คุก กล่าว

อย่างไรก็ดี แอปเปิ้ลไม่ได้กล่าวถึงความเสี่ยงของนโยบายจากรัฐบาล ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่แอปเปิ้ลเผชิญ โดยก่อนหน้านี้ แอปเปิ้ล มีข้อโต้แย้งที่เรื้อรังกับเจ้าหน้าที่ ในเรื่องการปกป้องข้อมูลของลูกค้า หลังแอปเปิ้ลออกรายงานระบุว่า รัฐบาลจีนได้ขอข้อมูลผู้ใช้ไอโฟนจำนวนมาก ซึ่งแอปเปิ้ลก็ได้ให้ความช่วยเหลือมากถึง 74% ของคำร้องจากจีนทั้งหมดในช่วงครึ่งแรกของปี 2015 สะท้อนความพยายามประนีประนอมอย่างมากของบริษัท แต่การสั่งปิดหน่วยการให้บริการทั้งสองของแอปเปิ้ล กระตุ้นความกังวลว่า รัฐบาลจีนจะกดดันบริษัทไปจนถึงระดับไหนต่อไป และแอปเปิ้ลจะร่วมมือกับทางการจีนได้อีกถึงระดับไหน

อินเดียสกัดแผนเจาะตลาด

ขณะที่ทางการอินเดียก็ได้ปฏิเสธแผนการขยายตลาดไอโฟนของแอปเปิ้ล เมื่อไม่นานมานี้เช่นกัน หลังแอปเปิ้ลเสนอแผนวางขายไอโฟนมือสองที่บริษัทรับมาปรับปรุงพัฒนาแล้วในราคาที่ถูกกว่า ที่บางประเทศซึ่งรวมถึงในสหรัฐด้วย โดยแอปเปิ้ลหวังว่าอินเดียจะเป็นตลาดที่ช่วยพยุงยอดขายขึ้นมาได้เนื่องจากมีประชากรขยายตัวอย่างรวดเร็ว ทำให้ตลาดสมาร์ทโฟนขยายตัวเร็วตาม และคาดว่าการขายในราคาถูกจะจูงใจชาวอินเดียได้มาก

อย่างไรก็ตาม นโยบายส่งเสริมสินค้าที่ผลิตในประเทศของรัฐบาลอินเดีย เพื่อกระตุ้นภาคการผลิตในประเทศ ทำให้แผนการของแอปเปิ้ลต้องเป็นหมัน โดยกระทรวงการสื่อสารและโทรคมนาคมของอินเดีย อ้างกฎการห้ามนำเข้าสินค้าอิเล็กทรอนิกส์มือสอง

ในปัจจุบัน แอปเปิ้ลครอบครองส่วนแบ่งตลาดในอินเดียอยู่เพียงแค่ 2% แต่กลับทำยอดขายได้เพิ่ม 56% ในช่วงไตรมาสที่ผ่านมา ส่วนใหญ่มาจากสินค้าและอุปกรณ์รุ่นเก่าที่มีราคาถูกกว่า เช่น ไอโฟน 5 ส่วนความต้องการสำหรับไอโฟนเอสอี รุ่นใหม่ออกมาต่ำกว่าคาด

นักวิเคราะห์มองว่า การที่แอปเปิ้ลจะขยายตลาดในอินเดียได้สำเร็จตามเป้าหมายยอดขายเติบโต 25% ในปีนี้นั้น แอปเปิ้ลจำเป็นต้องก่อตั้งร้านค้าปลีกของตัวเอง รวมทั้งมีสินค้าที่ราคาถูกกว่าทั่วไปรองรับตลาด โดยในขณะนี้แอปเปิ้ลยังขายสินค้าผ่านร้านค้าท้องถิ่น

ล่าสุด แอปเปิ้ลร่วมมือกับเฟซบุ๊ก และ อเมซอน ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มอี-คอมเมิร์ซ เตรียมล็อบบี้นักการเมืองที่จะกลายมาเป็นประธานาธิบดีสหรัฐคนต่อไป เพื่อให้รัฐบาลช่วยออกนโยบายด้านการอพยพแรงงานฝีมือจากต่างชาติ และการสนับสนุนข้อตกลงการค้าเสรี รวมถึงการแก้ระเบียบเกี่ยวกับการขอข้อมูลส่วนตัวลูกค้าจากรัฐ หลังมีปัญหากับเจ้าหน้าที่สืบสวนกลางสหรัฐ (เอฟบีไอ) ในกรณีที่เอฟบีไอต้องการให้ไอโฟนปลดล็อกโทรศัพท์ไอโฟนของมือระเบิดที่กราดยิงในเมืองซาน เบอร์นาดิโน

ทั้งนี้ ในข้อเรียกร้องของบริษัทเทคโนโลยีเหล่านี้ รวมถึงการสนับสนุนหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เอเชีย-แปซิฟิก (ทีพีพี) และเรียกร้องให้รัฐบาลจำกัดการขอข้อมูลผู้ใช้บริการของบริษัทเทคโนโลยี รวมทั้งการยอมรับว่าการเข้ารหัสเป็นเครื่องมือด้านความมั่นคงที่สำคัญของบุคคล