การค้าไทยสู่เออีซี ต้องเร่งสางอุปสรรค

โดย...ดวงใจ จิตต์มงคล

หลังจากเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) อย่างเป็นทางการไปเมื่อต้นปี 2559 กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ สำนักอาเซียน กระทรวงพาณิชย์ ระบุมูลค่าการส่งออกของไทยไปอาเซียนในช่วงเดือน ม.ค.-ก.พ. 2559 อยู่ที่ 8,965.6 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันในปีก่อน 3.5% ซึ่งมีมูลค่าอยู่ที่ 8,661.6 ล้านเหรียญสหรัฐ และมีอัตราการขยายตัวสูงกว่าการส่งออกรวมของไทยไปทุกประเทศอยู่ที่ 0.7%

ศิรินารถ ใจมั่น อธิบดีกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า ทันทีที่ไทยเข้าสู่เออีซีอย่างเต็มตัวไปเมื่อต้นปีที่ผ่านมานี้ เชื่อว่ามีหลายฝ่ายที่ได้ติดตามพร้อมตั้งคำถามถึงสิ่งที่จะ
เกิดขึ้นหลังจากเปิดประชาคมอาเซียน (อาเซียน คอมมูนิตี้) โดยเฉพาะในแง่มูลค่าการค้าว่าจะเพิ่มขึ้นมากน้อยเพียงใด ซึ่งประเด็นนี้คงต้องอธิบายในภาพรวมให้เข้าใจร่วมกันก่อนว่า ก่อนที่จะเข้าสู่เออีซีนั้น ในกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียนต่างมีการเตรียมความพร้อมด้านต่างๆ มาก่อนหน้านี้ไปบ้างแล้ว

เปรียบเสมือนน้ำในเขื่อนที่ค่อยๆ ปล่อยออกไป ไม่ได้เก็บกักไว้ทีเดียว ทำให้ไม่เกิดการล้นทะลักออกไปครั้งเดียวในปลายปี 2558 ที่เริ่มเข้าสู่เออีซีแล้ว ซึ่งทำให้ไม่เห็นการเปิดเป็นภาพแกรนด์
โอเพนนิ่ง ของเออีซีออกมา

สำหรับหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องจะทำอะไรต่อจากนี้หลังสมาชิกอาเซียนเกิดการรวมตัวกันแล้ว ทั้งจากอัตราภาษีสินค้าบางรายการที่ได้ปรับทยอยลดเหลือ 0% ในกลุ่มประเทศอาเซียนบวก 6 ไปตั้งแต่ปี 2553 ขณะที่สินค้าอ่อนไหวบางรายการอาจยังไม่ปรับลดภาษีลง และจากการเปิดอาเซียนรอบใหม่ก็ได้มีการปรับลดอัตราภาษีลดเหลือ 0% ไปแล้วอีกขยักหนึ่ง

“แม้จะไม่มีกำแพงภาษีสินค้านำเข้าบางรายการในประเทศสมาชิกอาเซียนที่เอื้อประโยชน์ต่อการค้า แต่ก็ยังมีเรื่องของอินเตอร์เนชั่นแนล สแตนดาร์ด มาตรฐานระหว่างประเทศในแต่ละกลุ่มสินค้าของในแต่ละประเทศที่คุ้มครองอยู่ ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งปัญหาอุปสรรคต่อการส่งออกสินค้าระหว่างชาติอาเซียนในปัจจุบัน” ศิรินารถ กล่าว

ขณะที่การนำเข้าของไทยไปอาเซียนในช่วงเดือน ม.ค.-ก.พ. 2559 มีมูลค่า 5,792.6 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลง 12.8% จากช่วงเดียวกันเมื่อปีก่อนมีมูลค่าการนำเข้าลดลงมากทำให้การค้ารวมของไทยกับอาเซียนลดลงจาก 15,303.1 ล้านเหรียญสหรัฐ เมื่อช่วงเดียวกันเมื่อปี 2558 คิดเป็นมูลค่า 14,758.3 ล้านเหรียญสหรัฐ ในปีนี้หรือลดลง 3.7%

ศิรินารถ กล่าวถึงอีกหนึ่งประเด็นสำคัญที่มีการหยิบขึ้นมาพิจารณาในการประชุมเชิงเศรษฐกิจอาเซียนที่ผ่านมาตามกรอบที่ สปป.ลาว ซึ่งเป็นเจ้าภาพในปี 2559 จัดทำขึ้นคือการกำหนดแนวทางนโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษ (SEZ) ของแต่ละประเทศสมาชิกชาติอาเซียน ที่พบว่าปัจจุบันมี SEZ อยู่ในภูมิภาคนี้ไม่ต่ำกว่า 80-100 แห่ง ซึ่งแต่ละประเทศต่างกำหนดนโยบายส่งเสริมการลงทุนของตัวเอง ซึ่งเห็นว่าเรื่องนี้ก็อาจเป็นหนึ่งอุปสรรคทางการแข่งขันการค้าการลงทุนเช่นกัน

รวมถึงอีกหนึ่งแผนงานของ สปป.ลาว “มาสเตอร์ แพลน ฟอร์ ซีแอลเอ็มวี ดีเวลอปเมนต์” (Master Plan for CLMV Development) แผนพัฒนากลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ซึ่งทางฝั่งตัวแทนรัฐบาลกัมพูชาได้มีการพูดถึงว่าหากจะต้องมีการพัฒนาเศรษฐกิจในกลุ่มประเทศนี้ด้วยกัน ก็ควรที่จะต้องมีตัวที (T) ซึ่งหมายถึงประเทศไทยเข้าไปมีส่วนร่วมด้วย ซึ่งสอดคล้องกับที่ สมคิด จาตรุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี ได้แสดงวิสัยทัศน์ในทิศทางเดียวกันนี้ไว้ก่อนหน้าต่อการนำประเทศไทย หรือตัว T เข้าร่วมในกลุ่ม CLMV ด้วย

แนวทางดังกล่าวในปีนี้เป็นเพียงแผนงานบางส่วนเพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของภูมิภาคอาเซียนในการดึงดูดการค้า และการลงทุนจากต่างประเทศร่วมกัน เพื่อทำให้อาเซียนเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่มูลค่าโลกได้