เพราะหรู...จึงร้าง

โดย...จิรเมธ รุ่งเรือง ผู้เชี่ยวชาญสาขาจีนศึกษา คณะวิเทศศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาลัยเขตภูเก็ต

ในช่วงสิบกว่าปีที่ผ่านมา สถานะทางเศรษฐกิจของจีนดีขึ้นอย่างมาก หน่วยงานภาครัฐของจีนก็มักจะหาข้ออ้างในการปรับปรุง ก่อสร้างสำนักงานใหม่เพื่อจะทำงานได้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เป็นหน้าเป็นตาให้แก่รัฐบาลและประเทศ

แต่ผลที่ออกมาก็คือ หน่วยงานรัฐหลายแห่งสร้างอาคารสำนักงานให้มีขนาดและความสะดวกสบายมากเกินความจำเป็น บางแห่งตกแต่งอาคารหลายชั้นด้วยเครื่องใช้สำนักงานเกรดเอ ติดตั้งลิฟต์มากกว่า 10 ตัว บางชั้นทั้งชั้นมีห้องทำงานของหัวหน้าแผนกเพียงไม่กี่คน บางแห่งมีจำนวนห้องทำงานมากกว่าจำนวนพนักงานทั้งหมด ซ้ำร้ายสำนักงานที่หรูหราเหล่านี้ส่วนหนึ่งตั้งอยู่ในท้องที่ที่ประชาชนยังยากลำบาก ขาดสาธารณูปโภคที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต

สำนักงานของหน่วยงานรัฐเหล่านี้ จึงเป็นการทำลายความน่าเชื่อถือของประเทศและพรรคคอมมิวนิสต์จีน รัฐบาลจีนจึงต้องจัดระเบียบใหม่ โดยในเดือน ก.ค. 2013 ได้ออกมาตรฐานสั่งระงับการก่อสร้างหรือปรับปรุงอาคารสำนักงานของรัฐทุกแห่ง โดยไม่มีข้อยกเว้นเป็นเวลา 5 ปี ก่อนที่จะมีการปรับปรุงข้อกำหนดว่าด้วยการกำหนดมาตรฐานสำนักงานพรรคคอมมิวนิสต์และหน่วยงานรัฐขึ้นในปี 2014 หากพบว่าสำนักงานใดมีความหรูหราเกินมาตรฐานกำหนด ผู้อนุมัติโครงการก็จะต้องถูกลงโทษทางวินัย ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเกี่ยวข้องกันเป็นทอดๆ ตั้งแต่หัวหน้าส่วนราชการนั้นๆ ฝ่ายพิจารณาการใช้ที่ดินรัฐ จนไปถึงผู้อนุมัติปล่อยกู้เพื่อก่อสร้าง

ข้อกำหนดใหม่ที่ประกาศขึ้นเมื่อปี 2014 ปรับปรุงมาจากข้อกำหนดเดิม ซึ่งประกาศใช้ตั้งแต่ปี 1999 โดยมีการระบุขนาดพื้นที่สำนักงานต่อคนอย่างละเอียด เช่น ห้องทำงานของผู้ว่าการระดับมณฑลใช้พื้นที่ได้ไม่เกิน 54 ตร.ม. ในระดับที่ต่ำลงมาก็จะใช้พื้นที่น้อยลงตามลำดับ ทั้งยังมีการกำหนดราคาค่าตกแต่งที่ต้องไม่เกิน 30% ของมูลค่ารวมของอาคารสำนักงาน รวมทั้งไม่ให้ก่อสร้างอาคารที่เตี้ย กว้าง และสูงเกินความเหมาะสมด้วย

ผ่านมาปีกว่าๆ สำหรับข้อกำหนดดังกล่าว ซึ่งค่อนข้างจะได้ผลชะงัด ข่าวเรื่องการก่อสร้างสำนักงานหรูหราเกินมาตรฐานลดลงอย่างเห็นได้ชัดเจน แต่ผลที่ตามมาในทางลบคือ สำนักงานสุดหรูหราหลายแห่งที่ถูกสร้างขึ้นใหม่กลับไม่มีการใช้งาน หลายอาคารต้องปล่อยให้รกร้างหลายปี ไม่มีหน่วยงานใดกล้าเข้าไปใช้ เพราะกลัวว่าจะต้องถูกตรวจสอบ ทำให้ผู้ที่เคยอนุมัติให้ก่อสร้างโครงการเหล่านี้ต้องทนใช้อาคารเดิมต่อไปอย่างไม่มีกำหนด

วันนี้เราจึงมองเห็นอาคารสวยงามหลายแห่งถูกทิ้งร้าง แทบจะไม่มีคนดูแล สูญเสียงบประมาณก่อสร้างไปจำนวนมหาศาลโดยเปล่าประโยชน์ แม้ว่าจะแสนเสียดาย แต่ก็ต้องยอมรับว่าการเชือดไก่ให้ลิงดูแบบนี้ได้ผลค่อนข้างดีเลยทีเดียว