รำลึก13ปีสงครามอิรัก (2)

สงครามอิรักปี 2003 ที่สหรัฐเข้าบุกโค่นระบอบซัดดัมนำมาซึ่งผลกระทบมากมายต่อภูมิภาคตะวันออกกลาง หนึ่งในนั้นคือสิ่งที่เรียกว่าปรากฏการณ์ “อาหรับอิรัก” (Iraqi Arabs)

ทั้งนี้ การเข้ามารุกรานและยึดครองอิรักของสหรัฐและชาติพันธมิตร ทำให้ชาวอาหรับทั่วไป โดยเฉพาะชายวัยฉกรรจ์เกิดความรู้สึกว่าชาติพันธุ์และศาสนาของตนกำลังถูกดูหมิ่นเหยียดหยามอย่างหนัก นักการศาสนาหรือแม้แต่ผู้นำประเทศบางคนถึงกับลงความเห็นว่า การต่อต้านกองกำลังต่างชาติที่เข้ามายึดครองถือเป็นหน้าที่ทางศาสนาและมีความชอบธรรม

ดังนั้น จึงก่อให้เกิดแรงจูงใจให้ชาวอาหรับจากประเทศต่างๆ โดยเฉพาะจากเพื่อนบ้านของอิรัก ตัดสินใจเข้ามาในอิรักเพื่อต่อสู้กับกองกำลังยึดครอง แม้ว่าการเดินทางข้ามมายังอิรักจะยากเย็นแสนเข็ญปานใดก็ตาม

ปัญหาคือ “นักรบอาหรับอิรัก” เหล่านี้ เมื่อกลับไปยังบ้านเกิดของตนเอง มักเข้าไปร่วมกับกลุ่มต่อต้านที่เคลื่อนไหวโดยใช้กำลังเพื่อโค่นล้มรัฐบาลเผด็จการภายในประเทศของตน กลายเป็นภัยคุกคามความมั่นคงของภูมิภาคตะวันออกกลางที่ส่งผลสะเทือนในช่วงเวลาต่อมา

ปรากฏการณ์เช่นนี้เคยเกิดขึ้นมาแล้วในอัฟกานิสถานที่นักรบมุญาฮิดีนชาวอาหรับจำนวนมากเข้าไปต่อสู้กับสหภาพโซเวียต แต่พอสงครามยุติลงนักรบ “อาหรับอัฟกัน” เหล่านี้พบว่าทั้งรัฐบาลเผด็จการ รัฐบาลนิยมทางโลกย์ และรัฐบาลภายใต้ราชวงศ์กษัตริย์ของพวกเขา ไม่ยินดีที่จะให้กลับคืนสู่บ้านเกิด เนื่องจากชนชั้นปกครองเหล่านี้เกรงว่านักรบอาหรับอัฟกันจะเข้ามาเคลื่อนไหวต่อต้านระบบการปกครองของประเทศเสียเอง

ส่วนนักรบจำนวนมากที่สามารถกลับเข้าประเทศของตนก็ถูกจับขังคุก แต่บางส่วนที่เล็ดลอดการจับกุมก็จะตั้งกลุ่มขบวนการต่อต้านรัฐขึ้นมา

ดังนั้น การรุกรานอิรักของสหรัฐ จึงเท่ากับเป็นการขยายแนวร่วมและเสริมความเข้มแข็งให้แก่กลุ่มต่อต้านรัฐเหล่านี้ในทางอ้อม ประเด็นนี้จึงส่งผลกระทบต่อความมั่นคงภายในของประเทศเพื่อนบ้านอิรักเกือบทั้งหมด

ขณะเดียวกันตั้งแต่หลังสงครามอ่าวเปอร์เซียในปี 1990 ขบวนการอัลกออิดะห์ ภายใต้การนำของอุสซามา บินลาเดน ก็ได้ประกาศสงครามกับสหรัฐและเข้าไปทำลายทุกๆ ดินแดนที่สหรัฐมีผลประโยชน์อยู่ การยึดครองอิรักทำให้นักรบมุญาฮิดีนเข้ามาใช้อิรักเป็นสมรภูมิรบกับสหรัฐ

จากจุดนี้เองที่นักรบ “อาหรับอิรัก” บางส่วนได้แยกออกจากองค์กรอัลกออิดะห์ไปตั้งกลุ่มใหม่ที่โหดเหี้ยมกว่า มีการใช้อาวุธหนักที่อันตรายกว่า มีการบริหารจัดการทางการเงินที่ดีกว่า มีการใช้เทคโนโลยีการสื่อสารที่ทันสมัยและเชี่ยวชาญกว่า และมีการควบรวมยึดครองดินแดนบางส่วนของอิรักและซีเรีย แล้วสถาปนาความเป็นรัฐอย่างที่อัลกออิดะห์ไม่เคยทำ

กลุ่มที่ว่านั้นคือ “กลุ่มรัฐอิสลามแห่งอิรักและซีเรีย” (ISIS) หรือ “กลุ่มรัฐอิสลามแห่งอิรักและอัชซาม” (ISIL) ซึ่งตอนหลังได้เปลี่ยนไปเรียกตนเองสั้นๆ ว่า “รัฐอิสลาม” หรือ IS อันถือเป็นกลุ่มที่สร้างปัญหาใหญ่หลวงต่อสันติภาพโลกโดยรวมในปัจจุบันครับ