ตีแผ่ทีพีพี ‘ฉบับเต็ม’ ลดภาษีละเอียด-มาตรการเข้ม

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

หลังจากภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคประชาสังคมของไทย ต้องพึ่งพา “ข้อมูลหลุด” ของความตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (ทีพีพี) มาวิเคราะห์ไปพลางๆ ล่าสุด เมื่อปลายสัปดาห์ที่ผ่านมา ประเทศสมาชิกทีพีพีได้ทยอยอัพโหลดเอกสารข้อตกลงทีพีพีฉบับเต็มในเว็บไซต์ต่างๆ ของประเทศตัวเอง เป็นภาษาอังกฤษ ภาษาฝรั่งเศส และภาษาสเปนแล้ว เพื่อให้ประชาชนและนักลงทุนสามารถเข้าถึง และเห็นภาพว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับประเทศบ้างเมื่อเข้าร่วมอย่างเป็นทางการ

จากเอกสารที่เผยแพร่แล้ว พบว่า มีการเจรจากันทั้งสิ้น 30 หมวดหลัก มีข้อตกลงยิบย่อยภายใต้แต่ละหมวด รวมถึงมีภาคผนวกและข้อยกเว้นของแต่ละประเทศอีกเพียบ

แม้ภายใต้ข้อตกลงอาจไม่ได้แบ่งหมวดหมู่ของประเด็นการเจรจาไว้อย่างชัดเจน แต่ก็อาจแบ่งหมวดคร่าวๆ ได้ 3 หมวด ได้แก่ 1.หมวดที่เกี่ยวข้องกับการค้า 2.หมวดการอำนวยความสะดวก และ 3.หมวดมาตรฐาน

แน่นอนว่าหมวดที่เกี่ยวข้องกับการค้าถือเป็นกลุ่มที่ได้รับความสนใจมากที่สุดสำหรับนักธุรกิจ เพราะธุรกิจและอุตสาหกรรมดังกล่าวของไทยจะอยู่หรือจะไป จะต้องออกไปลงทุนในประเทศสมาชิกทีพีพีเพิ่มเติมหรือไม่ สิทธิประโยชน์เบื้องต้นแบบตรงไปตรงมาอยู่กับกลุ่มนี้

เช่น หมวดที่ 2 หลักปฏิบัติเยี่ยงคนในชาติและการนำสินค้าเข้าสู่ตลาด ที่มุ่งขจัดภาษีศุลกากรสำหรับสินค้าประเภทต่างๆ และหมวดที่ 3 กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้าและขั้นตอน ทั้งสองหมวดระบุรายละเอียดทั้งสินค้าที่ได้รับสิทธิประโยชน์แบบรายพิกัดศุลกากร ข้อยกเว้นสำหรับบางประเทศที่ยังไม่พร้อมจะเปิดบางตลาดสินค้าทันที

ทั้งนี้ สินค้าส่วนใหญ่ถูกระบุเงื่อนไขว่า หากจะได้สิทธิประโยชน์ส่งออกไปยังประเทศสมาชิกทีพีพีในอัตราภาษี 0% จะต้องมีสัดส่วนมูลค่าการผลิตภายในประเทศหรือภายในประเทศสมาชิก (Regional Value Content) ไม่ต่ำกว่า 40% ส่วนบางรายประเภทสินค้าต้องมีสัดส่วนการผลิตในประเทศสมาชิกอยู่ในช่วง 35-55%

ขณะที่สินค้ากลุ่มยานยนต์เป็นไปตามที่มีข้อมูลหลุดออกมาก่อนหน้านี้ คือต้องมีสัดส่วนการผลิตในประเทศสมาชิกไม่น้อยกว่า 45% กรณีคิดจากต้นทุนสุทธิ หรือไม่น้อยกว่า 55% กรณีนำมูลค่าของวัสดุที่ไม่เข้าเกณฑ์ถิ่นกำเนิดสินค้าหักออกจากมูลค่าของสินค้า

ในบรรดาหมวดที่เกี่ยวข้องกับการค้า มีสินค้าประเภทหนึ่งที่ได้รับการยกระดับออกมาเป็นหมวดหลัก นั่นคือหมวด 4 สินค้าสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม ซึ่งหมายถึงนี่เป็นหมวดที่มีความสำคัญและมีรายละเอียดมาก

ขณะที่หมวดมาตรการซึ่งเป็นที่หวาดหวั่นของภาคประชาสังคมอย่าง หมวด 7 มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช ยังคงปรากฏอยู่ในเอกสารฉบับเต็ม เช่นเดียวกับเรื่องยา ซึ่งไปปรากฏภายใต้หมวด 8 อุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า และหมวด 26 ความโปร่งใสและการต่อต้านคอร์รัปชั่น ก็มีภาคผนวกเกี่ยวข้องกับเรื่องยาอย่างละเอียด

โดยเฉพาะในหมวด 26 ที่มีสินค้าเกี่ยวข้องกับยาเท่านั้น ที่ปรากฏในภาคผนวกของหมวดนี้

สำหรับหมวดที่เกี่ยวข้องกับการอำนวยความสะดวกนั้น เช่น หมวด 12 การอำนวยความสะดวกแก่นักธุรกิจให้เข้าประเทศสมาชิกทีพีพีอื่นได้ชั่วคราว แต่ละประเทศสมาชิกจะมีแนวปฏิบัติสำหรับการอนุญาตให้นักธุรกิจในกลุ่มทีพีพีเข้าประเทศ หมวด 22 การอำนวยความสะดวกภาคธุรกิจและขีดแข่งขัน หมวดดังกล่าวพยายามมองทีพีพีเป็นหนึ่งเดียวและช่วยสร้างขีดการแข่งขันให้แก่ทุกระดับ รวมถึงการส่งเสริมซัพพลายเชนในกลุ่ม

นอกจากนี้ ยังมีหมวด 24 เอสเอ็มอี ที่มุ่งหวังจะช่วยธุรกิจรายย่อยให้แข่งขันได้มากขึ้นและได้รับสิทธิประโยชน์จากทีพีพีด้วย เช่น การเข้าถึงตลาด การอำนวยความสะดวกทางการค้า การลดขั้นตอนเอกสาร การเข้าถึงอินเทอร์เน็ต

เมื่อมีการเผยแพร่ข้อตกลงทีพีพีฉบับสมบูรณ์ออกมาแล้ว จึงเป็นเวลาอันสมควรที่หน่วยงานภาครัฐทั้งที่เกี่ยวข้องกับด้านการค้า การลงทุน การต่างประเทศ ตลอดจนด้านกฎหมาย ต้องเร่งศึกษาข้อตกลงฉบับเต็มพร้อมทั้งผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับไทย ไม่ว่าจะเข้าร่วมหรือไม่เข้าร่วมทีพีพีอย่างเร่งด่วน เพื่อเป็นแนวทางพิจารณาของไทยก่อนตัดสินใจอะไรอย่างจริงจัง