กลยุทธ์มังกร

กลยุทธ์อย่างหนึ่งที่จีนใช้ในการต่อกรกับสมาชิกแห่งสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ในประเด็นขัดแย้งกรณีทะเลจีนใต้ คือการทำให้อาเซียนไม่สามารถแสดงจุดยืนร่วมกันเพื่อตอบโต้ต่อกรณีดังกล่าวได้ ผ่านการเข้าไปผูกสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจอย่างหนักกับประเทศในอาเซียนที่ยังต้องการการพัฒนาอย่างลาวและกัมพูชา

กลยุทธ์ดังกล่าวของจีนถือว่าประสบความสำเร็จไม่น้อย โดยการประชุมสุดยอดอาเซียน+3 เมื่อปี 2012 ที่จัดขึ้นที่กรุงพนมเปญ เจ้าภาพกัมพูชาที่จีนเข้าไปลงทุนอย่างต่อเนื่อง ได้คัดค้านข้อเรียกร้องของฟิลิปปินส์ ที่มีปัญหาด้านอาณาเขตกับจีนในทะเลจีนใต้ ในการออกแถลงการณ์การกดดันให้จีนยอมรับกฎหมายระหว่างประเทศทางทะเลในนามอาเซียน และร่วมกันประณามต่อกรณีการเผชิญหน้าระหว่างเรือฟิลิปปินส์กับจีน บริเวณสันดอน สการ์โบโรห์ ที่อุดมไปด้วยทรัพยากรทางทะเล

ทั้งนี้ เนื่องจากอาเซียนมีกฎสำคัญของข้อหนึ่ง คือ การแถลงการณ์ร่วมแสดงท่าทีใดๆ ต้องได้รับความเห็นชอบจากทุกประเทศสมาชิกเสียก่อน หรือเรียกว่าได้รับ “ฉันทามติ” ซึ่งเป็นกฎเหล็กตั้งแต่มีการก่อตั้งองค์กรในปี 1967

กรณีดังกล่าว นับเป็นการฉายภาพให้เห็นถึงสถานการณ์ความไม่เป็นปึกแผ่นของประเทศสมาชิกในอาเซียนเลยทีเดียว จนถึงเดี๋ยวนี้ อาเซียนก็ยังคงไม่มีท่าทีที่ชัดเจนต่อความขัดแย้งในทะเลจีนใต้ ซึ่งนับเป็นการท้าทายศักยภาพในการจัดการปัญหาความขัดแย้งของอาเซียนเลยทีเดียว