เปิดใจสถาปนิกอาเซียนคนแรก

เปิดใจสถาปนิกอาเซียนคนแรก
ตะวัน หวังเจริญวงศ์

“ประธานเครือของเราบอกว่า โชคน่ะไม่มีหรอก มีแต่การเตรียมความพร้อมถึงจะทำให้ประสบความสำเร็จ เราจึงต้องเตรียมความพร้อมให้ตัวเองตั้งแต่ตอนนี้ด้วยการขึ้นทะเบียนระดับอาเซียน”

นี่คือคำอธิบายของวิจิตร ศิลาวิเศษฤทธิ์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท เอสคิว อาร์คีเต็ค แอนด์ แปลนเนอร์ ในเครือทีมกรุ๊ป และ 1 ใน 3 คนแรกของไทยที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสถาปนิกอาเซียน

เขาย้ำว่า เมื่อเริ่มต้นทำงาน เขามองไปถึงความก้าวหน้า การตัดสินใจขึ้นทะเบียนเป็นสถาปนิกอาเซียนจึงไม่ใช่เรื่อง “อยู่ดีๆ ทำ” หรือทำเพราะ “ตื่นตูม” แต่เป็นเรื่องที่เกิดจากการตรึกตรองถึงโอกาสในอนาคตเป็นอย่างดีแล้ว ว่าจะเป็นบันไดให้ก้าวสู่ “งานเบื้องหน้า” และก้าวไปข้างหน้าอย่างเต็มตัว ภายใต้ยุคที่กติกาเปลี่ยนไป

สำหรับจุดเด่นที่เขาเชื่อว่าจะทำให้เขาได้ “ลูกค้า” ในอาเซียน คือการดูแลอย่างครบวงจร มองความต้องการของลูกค้า แล้วคิดเป็นองค์รวม เช่น หน้าตางานสถาปัตยกรรม เหตุผลที่หน้าตาแบบนั้น พื้นที่ใช้สอย ความปลอดภัย วิธีก่อสร้าง วัสดุที่ใช้ ความประหยัด ตลอดจนการบำรุงรักษาอาคารนั้นๆ ต่างจากที่อื่นที่อาจมองให้แค่หน้าตาของงาน แต่ไม่ได้คำนึงถึงการดูแลหลังจากนั้นเลย

ก่อนหน้านี้ วิจิตรเคยมีประสบการณ์ด้านสถาปัตยกรรมกับบริษัทร่วมทุนในลาว กัมพูชา พม่า และเวียดนามมาบ้างแล้ว ภายใต้แนวทางของสหภาพสถาปนิกโลก (ยูไอเอ) เขาฉายภาพว่า งานสถาปัตยกรรมในอาเซียนส่วนใหญ่คล้ายคลึงกัน เพราะภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ตลอดจนวัฒนธรรมของคนในภูมิภาคไม่แตกต่างกันมากนัก การเข้าไปทำงานจึงไม่ใช่เรื่องยาก

“แม้กฎหมายเกี่ยวกับอาคาร และกฎหมายผังเมืองจะแตกต่างกันบ้าง แต่ก็อิงกฎหมายสากลเป็นพื้นฐาน ปัญหาอย่างหนึ่งคือบางประเทศหาข้อมูลกฎหมายยาก เราก็ต้องอาศัยจำจากบริษัทที่ร่วมทุนหรือทำงานกับเราเอา แต่ภาพรวมด้านกฎหมายไม่มีอะไรน่าหนักใจ เผลอๆ กฎหมายผังเมืองบางประเทศซับซ้อนน้อยกว่าประเทศไทยอีก” วิจิตร เล่าเปื้อนยิ้ม

เรื่องหนึ่งที่เขาต้องทำการบ้านค่อนข้างหนัก คือเรื่อง “พาร์ทเนอร์” การจะหาบริษัทที่ดีมาร่วมทำธุรกิจด้วยไม่ใช่เรื่องง่ายนัก เขาเคยเหนื่อยกับการได้บริษัทพาร์ทเนอร์ท้องถิ่นที่ไม่ค่อยดีมาบ้างแล้ว หากจะขยายธุรกิจไปยังประเทศใหม่ๆ ที่ไม่เคยเข้าไป คงต้องพิจารณาประสบการณ์และความสัมพันธ์กับองค์กรต่างๆ ภายในประเทศของบริษัทนั้นอย่างละเอียด เพราะหากไม่ดูให้ดี กว่าจะรู้ธาตุแท้จริงๆ ก็คงต้องเสียเวลาไปแล้วราว 2 ปี

แม้จะมีประสบการณ์คร่ำหวอดในแวดวงสถาปนิกมากว่า 40 ปี รวมถึงมีประสบการณ์ในอาเซียนมาบ้าง แต่วิจิตรยืนยันว่า ถึงจะได้เป็นสถาปนิกอาเซียนแล้ว แต่เขาเองจะ “อยู่เฉยๆ” ไม่ได้ ยังมีอีกหลายเรื่องที่ต้องพัฒนา โดยเฉพาะภาษาอังกฤษ

“ผมเคยไปศึกษาต่อที่สหรัฐอเมริกา ก็ต้องใช้ภาษาอังกฤษ แต่ภาษาที่เรียนตอนนั้นก็เป็นพวกศัพท์เทคนิค ไม่ใช่ศัพท์ที่ใช้จริงในชีวิตประจำวัน พอได้ลองไปทำงาน ไปเจอสถานการณ์จริง ก็เป็นปัญหา”

เขาเน้นว่าการที่ภาษาไม่แข็งแรง ยังทำให้ไม่สามารถทำงานในต่างประเทศแบบ “เข้าเนื้อ” ไม่สามารถเจรจา ไม่รู้ข้อมูลเชิงลึก กำไรหรือมาร์จิ้นที่ควรจะได้จึงยังไม่มากนัก มาร์จิ้นที่ได้ในอาเซียนขณะนี้จึงยังไม่สูงกว่าที่ไทย

นอกจากนี้ เขายังต้องใส่ใจ “เรื่องใหม่ๆ” ในทุกด้าน ควบคู่ไปกับการฝึกภาษาด้วย เพื่อให้ตัวเองยังคงก้าวทันความเปลี่ยนแปลงของโลก

“ตอนนี้โลกเราเข้าสู่ยุคโลกาภิวัตน์ ทุกอย่างมันเปลี่ยนตลอดเวลา แฟชั่นเปลี่ยน วัสดุเปลี่ยน ความคิดของคนเปลี่ยน ลีลา ไลฟ์สไตล์ต่างๆ ก็เปลี่ยน เรื่องเหล่านี้ล้วนกลับมาส่งผลถึงการออกแบบงานสถาปัตยกรรม เราเองจึงต้องเรียนรู้ไปเรื่อยๆ ให้งานของเรามีทั้งคุณภาพ ความปลอดภัย และความแปลกใหม่”

เมื่อถามถึงกรณีที่ยังไม่ค่อยมีสถาปนิกมาขึ้นทะเบียนระดับอาเซียน วิจิตร วิเคราะห์ว่า ส่วนหนึ่งมาจากเกณฑ์คุณสมบัติการพัฒนาวิชาชีพต่อเนื่อง (พวต. หรือ CPD) ผู้ที่จะขึ้นทะเบียนได้ต้องมีหน่วย พวต.อายุไม่เกิน 5 ปี จำนวนไม่น้อยกว่า 24 หน่วย เรื่องดังกล่าวประสบปัญหาตั้งแต่ตอนสภาสถาปนิกประชุมวางเกณฑ์ จนทำให้มีสถาปนิกกลุ่มหนึ่งรวมตัวกันมาประท้วงล้มเกณฑ์ แม้ขณะนี้จะประกาศใช้ออกมาแล้ว แต่สถาปนิกจำนวนหนึ่งยังไม่ค่อยให้ความสำคัญกับการพัฒนาตัวเองตามเกณฑ์ดังกล่าว

"ผมอยากให้ทุกคนลองปรับตัว แล้วมาขึ้นทะเบียนสถาปนิกอาเซียนกันเยอะๆ ถ้างานหรือโอกาสมาจริงๆ เมื่อไหร่ ผมคนเดียวหรือ 3 คนที่ได้รับการขึ้นทะเบียนไปแล้ว ทำเองก็คงไม่หมด มาร่วมเตรียมพร้อมกันก่อน จะไปหรือไม่ไปก็อีกเรื่องหนึ่ง แต่ถ้าไป เราก็จะได้สร้างชื่อสถาปนิกไทยในเวทีอาเซียน”