วิถีของชาวซีเป่ย

เราจะเห็นได้ชัดว่าชีวิตความเป็นอยู่โดยภาพรวมของชาวจีนยุคนี้ พลิกจากหน้ามือเป็นหลังมือ ยิ่งคนในเมืองใหญ่ด้วยแล้วมักได้สัมผัสกับความศิวิไลซ์นานัปการ พวกเขาโลดแล่นอยู่ในโลกที่เต็มไปด้วยนานาสรรพสิ่งให้เลือกสรร ทว่าในอีกมุมหนึ่งของประเทศ ก็มีชาวจีนที่มีรูปแบบการดำเนินชีวิตอย่างเรียบง่าย ปรับเปลี่ยนไปตามตามสภาพแวดล้อม ไม่ค่อยรู้จักกับสิ่งอำนวยความสะดวก ไม่ค่อยได้สัมผัสกับเทคโนโลยี แต่ความเป็นอยู่ของคนกลุ่มนี้ก็มีความน่าสนใจอยู่หลายประการ

วันนี้เราลองไปสัมผัสรู้จักกับชาวซีเป่ย หรือชาวจีนในภาคตะวันตกเฉียงเหนือในบางแง่มุมกันว่ามีความแตกต่างจากผู้คนที่ใช้ชีวิตตามเมืองใหญ่อย่างไรบ้าง

 

ถ้าพูดถึงความกว้างใหญ่ของดินแดนภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศแล้วละก็ ไม่เป็นรองพื้นที่ภาคอื่น เพราะมีอาณาบริเวณเกินครึ่งหนึ่งของประเทศ เริ่มจากมหานครหลายยุคหลายสมัยอย่างซีอาน ลัดเลาะไปตามเส้นทางสายไหมทางด้านตะวันตกของประเทศ เรื่อยไปจนถึงแหล่งรวมนานาชนเผ่าอย่างเมืองอุรุมชี เขตปกครองตนเองซินเจียง อาจเป็นเพราะปัจจัยทางกายภาพอย่างภูมิประเทศ ภูมิอากาศ รวมถึงประวัติความเป็นมา ส่งผลให้เกิดเป็นภาพของความเป็นดินแดนแห่งความศักดิ์สิทธิ์และไกลโพ้นในสายตาของเพื่อนร่วมชาติ

 

ไร่นาทุ่งหญ้าทุ่งหญ้าทะเลทรายทะเลทรายที่ราบสูง ถือเป็นทัศนียภาพทางธรรมชาติที่ไล่เรียงจากทางด้านตะวันออกเรื่อยไปจนถึงด้านตะวันตก

 

ด้วยลักษณะทางภูมิประเทศที่เต็มไปด้วยที่ราบสูง ทะเลทรายและป่าเขา ส่งผลให้ผู้ที่ใช้ชีวิตพึ่งพาธรรมชาติอย่างชาวซีเป่ยมักประสบกับภาวะขาดแคลนน้ำกินน้ำใช้ ภาวะฝนแล้ง ภาวะขาดแคลนไฟฟ้าใช้ ฯลฯ สภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้ออำนวยเช่นนี้ส่งผลต่ออาหารการกินในชีวิตประจำวัน โดยมากชาวบ้านจะใช้วัตถุดิบที่ปลูกกันในครัวเรือน เน้นที่ทานแล้วอิ่มท้อง สร้างกำลังวังชาให้สามารถประกอบนานากิจกรรม ไม่ได้มีความพิถีพิถันในกรรมวิธีการทำ และไม่เน้นเรื่องการเลือกวัตถุดิบมากนัก

 

สำหรับอาหารเสฉวน อาหารซานตง อาหารกวางตุ้ง ฯลฯ ซึ่งคุ้นหูและคุ้นลิ้นกันเป็นอย่างดีในหมู่ชาวจีนอาจไม่ได้มีความแปลกใหม่ แต่หากเอ่ยถึงอาหารส่านซี อาหารกานซู หลายคนคงไม่ค่อยรู้จัก เพราะเป็นอาหารของชาวตะวันตกเฉียงเหนือที่รวมเอาอาหารของคนในมณฑลส่านซี มณฑลกานซู เขตปกครองตนเองหนิงเซี่ย มณฑลชิงไห่ เขตปกครองตนเองซินเจียง เขตปกครองตนเองมองโกเลียใน โดยมีอาหารทั้งสองชนิดที่เอ่ยมานี้เป็นตัวแทน

 

เมื่อเทียบกับอาหารถิ่นอื่นๆ ของจีนแล้ว อาหารในแบบฉบับของชาวตะวันตกเฉียงเหนือจัดเป็นอาหารที่เน้นความเป็นธรรมชาติ ไม่พิถีพิถัน เรียบง่าย โดยมีข้าวโพดและข้าวสาลีเป็นหลัก รวมถึงธัญพืชนานาชนิด ที่ขาดไม่ได้คือเนื้อวัวและเนื้อแพะที่ผ่านการปรุงด้วยเครื่องเทศหลากชนิดของคนถิ่นนี้ แม้จะมีวัตถุดิบให้เลือกสรรอย่างจำกัด แต่ชาวซีเป่ยก็สามารถดัดแปลงวัตถุดิบเหล่านี้ให้เป็นอาหารหลากหลายเมนู สร้างเสน่ห์ให้แก่อาหารถิ่นนี้ได้อย่างน่าทึ่ง

 

ว่าถึงกรรมวิธีการทำอาหารก็ไม่ซับซ้อนเท่ากับอาหารในพื้นที่อื่นๆ ทั้งยังมีความโดดเด่นอยู่ 3 ประการ คือ

โดดเด่นที่อาหารหลักมีเนื้อวัวและเนื้อแพะเป็นตัวชูโรง เพิ่มความอร่อยด้วยของป่านานาชนิด เรียกว่า “กินเนื้อต้องเห็นเนื้อเป็นชิ้นๆ กินปลาต้องเห็นปลาเป็นตัวๆ” ให้ความสำคัญกับการแยกอาหารร้อนกับอาหารเย็น ไม่ได้พิถีพิถันเรื่องการจัดจานนัก แต่เน้นที่ความสดใหม่ของวัตถุดิบจากธรรมชาติ

ต่อมาก็เป็นเรื่องความโดดเด่นของรสชาติที่มักมีรสชาติใดรสชาติหนึ่งนำ อาหารแต่ละจานแยกคาวแยกหวานอย่างชัดเจน และปิดท้ายด้วยความโดดเด่นเรื่องความหอม นอกจากผักชีแล้ว พริกแห้ง น้ำส้มสายชู ฮวาเจียว ฯลฯ มักเป็นเครื่องปรุงชั้นเลิศที่คนแถบนี้นิยมเลือกใช้กัน

การลิ้มลองรสชาติอาหารซีเป่ยที่มีความเรียบง่ายและราคาไม่แพง ถือเป็นกระแสการทานอาหารถิ่นที่ได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่ผู้คนที่อยากเปลี่ยนความจำเจจากการทานอาหารถิ่นอื่นๆ และดูเหมือนว่าภาพชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในดินแดนแถบนี้กำลังได้รับการตีแผ่และเป็นที่สนใจจากผู้คนที่ใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางแสง สี เสียง อย่างคนตามเมืองใหญ่ในขณะนี้