Healthy Spring

หลังจากวันหยุดยาวช่วงตรุษจีนผ่านพ้นไปไม่นาน บรรดาชาวจีนที่เพิ่งอิ่มหนำสำราญไปกับการดื่มกินและเพลิดเพลินไปกับการท่องเที่ยว ก็เริ่มกลับเข้าสู่วงจรชีวิตตามปกติ ทว่าพฤติกรรมการใช้ชีวิตในช่วง 2-3 สัปดาห์ที่ผ่านมา อาจส่งผลต่อสุขภาพและการดำเนินชีวิตประจำวันที่ต้องปรับตัวเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิที่กำลังมาเยือน

อาหารที่ดื่มกินกันในช่วงตรุษจีน มักเรียงรายไปด้วยอาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูงและโปรตีนสูง โดยเฉพาะอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ที่มีไขมันสูงนานาประเภท ซึ่งในยุคที่เศรษฐกิจยังไม่เฟื่องฟูเฉกเช่นทุกวันนี้ การเข้าสู่เทศกาลดังกล่าวถือเป็นวันเวลาแห่งความสุขที่จะได้ลิ้มลองอาหารประเภทดังกล่าวกันเลยทีเดียว ขณะที่อาหารจำพวกผัก ผลไม้ นมและผลิตภัณฑ์ถั่วนานาชนิดมีสัดส่วนน้อยมากเมื่อเทียบกับอาหารประเภทดังกล่าว ทว่าการทานอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ในปริมาณมากเกินไปจะส่งผลเสียต่อสุขภาพ

แน่นอนว่าการทานอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ในปริมาณมาก จะทำให้รับเอาโปรตีนและไขมันเข้าสู่ร่างกายเกินความจำเป็น เนื่องจากสารอาหารทั้งสองชนิดดังกล่าวเพิ่มภาระให้แก่การย่อยของกระเพาะอาหาร อาจทำให้การย่อยไม่ดีและไม่ค่อยอยากอาหาร สามารถป้องกันด้วยการทานผัก ผลไม้และธัญพืช เพื่อช่วยผ่อนคลายสภาวะดังกล่าว จึงไม่น่าแปลกใจที่ในช่วงเทศกาลตรุษจีน ผู้ป่วยด้วยโรคกระเพาะอาหารและลำไส้แบบเฉียบพลันมีจำนวนมากกว่าปกติ

นักโภชนาการจีนกล่าวเกี่ยวกับความสมดุลทางโภชนาการไว้อย่างน่าสนใจว่า สัดส่วนระหว่างอาหารจำพวกเนื้อสัตว์และอาหารจำพวกผักผลไม้ควรอยู่ระหว่าง 1 : 3 ส่วนหรือ 1 : 4 ส่วน เข้าใจง่ายๆ ว่าทานเนื้อสัตว์ 1 คำ ต้องทานผักตาม 3-4 คำ หรืออาจใช้วิธีปรุงอาหารที่มีส่วนประกอบของเนื้อสัตว์และผักคละเคล้ากันก็ได้ โดยให้ผักมีสัดส่วนไม่ต่ำกว่า 1 ใน 3

เราจะสังเกตเห็นว่าอาหารที่มีให้เลือกทานมากมายในช่วงวันตรุษจีน มักทานไม่หมดในครั้งเดียว โดยมากมักเก็บไว้กินหลายวัน ทว่าอาหารค้างคืนนอกจากขาดโภชนาการแล้ว ยังส่งผลเสียต่อสุขภาพอีกด้วย โดยเฉพาะอาหารจำพวกผัก ควรทานให้หมดในวันเดียว ส่วนอาหารจำพวกเนื้อสัตว์นั้นสามารถเก็บแช่ในตู้เย็นและทานภายใน 1-2 วันได้ ถึงแม้จะมีการสูญเสียวิตามินไปบ้าง แต่ยังคงมีส่วนประกอบของโปรตีนอยู่บ้าง ทั้งนี้ การอุ่นอาหารค้างคืนจำพวกเนื้อสัตว์รสชาติยังคงเดิม แต่หากเป็นอาหารจำพวกผัก นอกจากรสชาติเปลี่ยนไปแล้ว คุณค่าทางโภชนาการถือว่าแทบไม่หลงเหลืออยู่เลย

หลังอาหารแต่ละมื้อควรเพิ่มอาหารจำพวกธัญพืช ทานโจ๊กหรือน้ำซุป ซึ่งมีส่วนช่วยบำรุงกระเพาะและลำไส้ ดื่มน้ำในปริมาณมาก เพื่อช่วยเพิ่มการสร้างเซลล์ใหม่ทำแทนเซลล์เก่าในระบบทางเดินอาหาร นอกจากนี้ การดื่มชายังช่วยลดไขมันในกระเพาะอาหารและลำไส้ได้อีกทางหนึ่ง ส่งผลให้การทำงานของระบบดังกล่าวกลับเข้าสู่ภาวะปกติได้เร็วยิ่งขึ้น

การดื่มเหล้าในช่วงเทศกาลเป็นธรรมเนียมที่นิยมปฏิบัติกันมาช้านาน แต่ก็มีข้อควรระวังในการดื่ม เช่น ไม่ดื่มพร้อมกับน้ำชา เพราะจะส่งผลกระทบต่อการทำงานของไต และลดประสิทธิภาพการทำงานของไต ทางที่ดีควรรับประทานผลไม้อย่างสาลี่และแตงโมในปริมาณเล็กน้อยหลังจากดื่มเหล้า

นอกเหนือจากเรื่องของการดื่มกินอย่างถูกสุขลักษณะแล้ว การป้องกันความหนาวก็เป็นเรื่องที่จำเป็นอย่างมาก เพราะถึงแม้จะเริ่มเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ แต่อากาศยังคงหนาวเย็น การสวมใส่เสื้อผ้าหนาๆ ช่วยเพิ่มความอบอุ่นให้ร่างกาย โดยเฉพาะผู้สูงวัยที่มักมีอาการเท้าเย็น อาจก่อให้เกิดตะคริวที่ขาและความดันโลหิตมักเพิ่มสูงขึ้น เป็นหวัดได้ง่าย ทั้งยังเป็นช่วงเวลาที่โรคเกี่ยวกับหลอดเลือดหัวใจนานาชนิดกำเริบ

การทานอาหารในช่วงเทศกาลตรุษจีนและการปฏิบัติตัวอย่างถูกวิธีในช่วงฤดูใบไม้ผลิที่เข้ามาเยือน ถือเป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างมาก เพราะส่งผลโดยตรงต่อสภาพร่างกายของคนทุกเพศวัย ผู้สูงวัยและเด็กควรระมัดระวังเรื่องการทานอาหารและการเดินทางมากเป็นพิเศษ หากสามารถปฏิบัติตัวได้อย่างถูกต้อง การดำเนินชีวิตประจำวันในช่วงฤดูกาลแห่งความเบิกบาน ก็จะสร้างความสุขให้แก่ทุกคนได้เป็นอย่างดี