แขกที่ไม่ได้รับเชิญ

“หมอกจางๆ และควัน คล้ายกันจนบางทีไม่อาจรู้ อยากจะถามดูว่าเธอเป็นอย่างหมอกหรือควัน หมอกจะงดงามและทำให้เยือกเย็น แสนจะเย็นสบายเมื่อยามเช้า ถ้าเป็นควันพิษ ถึงจะบางเบา หากเข้าในตาเรา ก็คงจะทำให้เสียค่ายา...”

แน่นอนว่าสิ่งที่เราจะพูดคุยกันวันนี้เป็นประเด็นร้อนที่พบเห็นบ่อยมากตามสื่อแขนงต่างๆ ของจีนในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา นั่นคือ “หมอกควันพิษ” หรือที่เรียกกันในภาษาจีนว่า “อู้ไหม” ???? ที่เพิ่งถูกลมหนาวพัดผ่านไป หลังจากที่วนเวียนอยู่ในชีวิตประจำวันของชาวจีนนานนับสัปดาห์ สร้างความเดือดร้อนให้แก่ผู้คนจำนวนมาก ซ้ำร้ายยังคร่าชีวิตคนจำนวนไม่น้อยอีกด้วย แม้ว่าในช่วงหลายปีที่ผ่านมาปรากฏการณ์ดังกล่าวจะเกิดขึ้นบ่อยราวช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงเรื่อยไปถึงฤดูใบไม้ผลิ ทว่า ระยะเวลาของการเกิดและความอันตรายของหมอกควันพิษที่แผ่ซ่านไปยังพื้นที่ต่างๆ เริ่มคุกคามสวัสดิภาพของประชาชนและส่งผลต่อเศรษฐกิจจนไม่สามารถนิ่งนอนใจได้ ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติเช่นนี้คงไม่ใช่เรื่องเล็กๆ ที่สังคมจะมองข้ามได้อีกต่อไปซะแล้ว

เมื่อช่วงต้นปี พื้นที่ที่ถูกหมอกควันพิษปกคลุมกินบริเวณกว้างและมีระยะเวลานานขึ้น ส่งผลกระทบต่อพื้นที่มากถึง 1 ใน 4 ของประเทศ ประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อนมากกว่า 600 ล้านคน พอมาถึงปลายปี ปรากฏการณ์ดังกล่าวก็กลับมาสร้างปัญหาให้แก่ประชาชนเกือบทุกหย่อมหญ้าอีกระลอก พื้นที่ทางตอนเหนือ พื้นที่ชายฝั่งทะเล หรือแม้กระทั่งพื้นที่ทางด้านตะวันตกเฉียงใต้ รวมแล้วกว่า 25 มณฑล เมือง 100 กว่าแห่งทั่วประเทศถูกปกคลุมไปด้วยหมอกควันพิษ ซึ่งมีความรุนแรงอยู่ในระดับแตกต่างกัน เรียกว่าการมาเยือนของหมอกควันพิษที่ว่านี้กินพื้นที่เกือบครึ่งหนึ่งของประเทศทีเดียว

สถิติการเกิดหมอกควันพิษของปี 2013 ถือว่ากินระยะเวลายาวนานที่สุดในรอบ 52 ปีที่ผ่านมา มีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 4.7 วัน มากกว่าช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมาในช่วงเวลาเดียวกัน 2.3 วัน ในจำนวนนี้ มณฑลเฮย์หลงเจียง มณฑลเหลียวหนิง มณฑลเหอเป่ย์ มณฑลชานตง มณฑลซานซี มณฑลเหอหนาน มณฑลอานฮุย มณฑลหูหนาน มณฑลหูเป่ย์ มณฑลเจ้อเจียง มณฑลเจียงซู เทียนจิน จุงกิง เป็นต้น ปรากฏว่ามีระยะเวลาในการเกิดหมอกควันพิษมากกว่าที่ผ่านมา

ไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผ้าคลุมปากเป็นสินค้าขายดีจนขาดตลาด แต่สำหรับผ้าคลุมปากชนิดธรรมดาที่วางขายกันนั้นไม่ช่วยอะไรได้ นอกจากผ้าคลุมปากชนิด N95 ที่ใช้ทางการแพทย์ถึงจะมีประสิทธิภาพในการพิชิตเม็ดฝุ่นขนาด 2.5 มิลลิเมตร ภาพผู้คนสวมใส่อุปกรณ์ดังกล่าวในขณะที่เดินทางไปปฏิบัติภารกิจประจำวันเพื่อป้องกันโรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจจึงพบเห็นได้ทั่วไปในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา โดยเฉพาะเด็กและผู้สูงอายุ ซึ่งล้วนเป็นกลุ่มคนที่มีโอกาสเสี่ยงต่อการป่วยเป็นโรคดังกล่าว

สิ่งที่เกิดขึ้นกับการมาเยือนของหมอกควันพิษคือ การคมนาคมบนทางด่วนต้องหยุดชะงัก เที่ยวบินต้องเลื่อนออกไป โรงงานและโรงเรียนในเขตพื้นที่ที่มีหมอกควันพิษปกคลุมต้องปิดทำการ

ที่ผ่านมา หมอกควันพิษมักถูกมองข้าม ทั้งนี้เป็นเพราะปรากฏการณ์เช่นนี้กินระยะเวลาสั้นๆ หากมีกระแสลมพัดแรง หมอกควันพิษก็จะค่อยๆ จางหายไปอย่างรวดเร็ว ผู้คนจึงไม่เห็นถึงความจำเป็นในการขจัดมลพิษชนิดนี้มากนัก อีกอย่างผลกระทบที่เกิดขึ้นจากหมอกควันพิษไม่ได้เห็นภาพชัดเจนอย่างภัยธรรมชาติชนิดอื่นๆ เช่น อุทกภัย วาตภัย ภัยแล้ง เป็นต้น แม้ว่าจะมีการรณรงค์เรื่องมลพิษทางอากาศว่าส่งผลกระทบต่อร่างกายและมีข่าวการเสียชีวิตที่มีสาเหตุมาจากการสูดดมสารพิษในอากาศปรากฏออกมาเรื่อยๆ แต่ผู้คนยังไม่ตระหนักถึงภัยดังกล่าวมากเท่าที่ควร

เราคงปฏิเสธไม่ได้ว่าการที่ภาคอุตสาหกรรมพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว การใช้ทรัพยากรถ่านหินในปริมาณมาก จำนวนรถยนต์ที่ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เข้าสู่อากาศที่เราสูดดมกันเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ล้วนเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อความรุนแรงและระยะเวลาของการเกิดหมอกควันพิษที่กินระยะเวลายาวนานขึ้น ยิ่งสูดดมควันพิษที่มีอนุภาคขนาดเล็กมากเท่าใด ผลกระทบต่อร่างกายก็ทวีความรุนแรงมากขึ้นเท่านั้น

ด้วยเหตุนี้ เราจึงควรเรียนรู้ถึงข้อพึงปฏิบัติในช่วงที่อยู่ในภาวะหมอกควันพิษปกคลุมในอากาศดังต่อไปนี้ เริ่มจากการพยายามไม่ออกจากเคหสถานโดยไม่มีความจำเป็น งดการสูบบุหรี่ ไม่เปิดหน้าต่างในช่วงที่มีหมอกควันพิษปกคลุมจัด นั่นคือช่วงตอนเช้ามืดและกลางดึก ผ้าคลุมปากถือเป็นอุปกรณ์ที่ขาดไม่ได้ การทำความสะอาดหน้า ช่องปาก โพรงจมูก และขจัดสิ่งสกปรกที่ตกค้างอยู่บนร่างกาย จะช่วยป้องกันการสูดดมควันพิษเข้าสู่ร่างกายได้ดีวิธีหนึ่ง การรับประทานอาหารที่มีรสจืด ผักและผลไม้ที่อุดมไปด้วยวิตามินและเกลือแร่ ยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ปอด ทั้งยังเสริมสร้างภูมิต้านทานโรคให้แก่ร่างกาย

นอกจากหมอกควันพิษจะส่งผลต่อร่างกายของประชาชนแล้ว ผลกระทบที่มีต่อความเชื่อมั่นในการลงทุนและภาคการท่องเที่ยวก็มีอยู่ไม่น้อย ถึงเวลาแล้วที่ทุกฝ่ายควรหันมาร่วมมือกันหาแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วน ทำให้ชาวจีนได้กลับมาสูดดมอากาศบริสุทธิ์กันอย่างเต็มปอดอีกครั้ง