บทเรียนผู้นำ

“ผ มตระหนักได้ว่า หนึ่งในสิ่งที่ยากที่สุดไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงสังคม แต่มันคือการเปลี่ยนตัวเราเอง” แมนเดลา กล่าวครั้งหนึ่งในระหว่างการให้สัมภาษณ์กับ จอห์น แบทเทอร์สบีย์ บรรณาธิกร นักข่าว และนักเขียนอัตชีวประวัติ โดยเป็นการเปิดใจบอกเล่าถึงความคิดและความรู้สึกระหว่าง 27 ปีที่ถูกจำคุก

ทั้งนี้ แมนเดลา อธิบายว่า การถูกคุมขังเดี่ยวทำให้ตัวท่านมีเวลามากมายในการเรียนรู้และรับฟังเรื่องราวมากมายของผู้คน รวมถึงการทบทวนพฤติกรรมที่ผ่านมาของตนเองทั้งหมด ซึ่งนั่นช่วยให้วิสัยทัศน์ที่ แมนเดลา มีต่อโลกใบนี้เปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง

กระทั่งเป็นสิ่งที่อดีตผู้นำแอฟริกาใต้รายนี้ยอมรับว่า ความนึกคิดเหล่านี้อาจจะไม่มีวันเกิดขึ้น หากตัวแมนเดลาไม่ได้ติดคุก และแอฟริกาใต้รวมถึงโลกใบนี้ก็จะไม่มีนักต่อสู้เพื่อยุติการเหยียดสีผิวด้วยแนวทางสันติวิธีให้เป็นที่ประจักษ์