วันแห่งการช็อป

บรรยากาศของวันคนโสด เมื่อวันที่ 11 พ.ย.ที่ผ่านมา อาจเป็นวันที่หนุ่มสาวหลายคนรู้สึกเซ็งกับการอยู่ตัวคนเดียว แต่ก็ยังดีที่มีกิจกรรมช่วยสร้างความสุขและผ่อนคลายความเหงาให้พวกเขาได้บ้าง สิ่งที่ว่านี้ ก็คือ การท่องเน็ตซื้อของถูกใจให้แก่ตนเองและคนรอบข้าง เพราะถือเป็น “เทศกาลแห่งการช็อปอย่างจุใจ” ในวันนี้เว็บไซต์จำหน่ายสินค้าออนไลน์จะลดราคาสินค้านานาชนิด ทั้งเครื่องแต่งกาย หนังสือ อุปกรณ์เพื่อความบันเทิง เสื้อผ้า เครื่องสำอาง เครื่องประดับ หรือแม้กระทั่งรถยนต์ล้วนมีให้เลือกซื้ออย่างละลานตา เพียงแค่วันเดียวยอดการซื้อของทางอินเทอร์เน็ตภายใต้การนำของอาลีบาบา กรุ๊ป สามารถสร้างสถิติสูงถึง 35,019 ล้านหยวน สร้างความคึกคักให้แก่เศรษฐกิจจีนเป็นอย่างมาก

ย้อนกลับไป 5 ปีก่อน (ค.ศ. 2009) เว็บไซต์ Tmall (ขณะนั้นใช้ชื่อเถาเป่า) ในเครืออาลีบาบา ริเริ่มการจัดกิจกรรมส่งเสริมการขายขึ้นในวันดังกล่าว โดยหม่าอวิ๋น ประธานอาลีบาบา กรุ๊ป ตั้งความหวังว่า เทศกาลดังกล่าวจะเป็นเวทีสำหรับกธุรกิจทางอินเทอร์เน็ต และธุรกิจบริการอื่นๆ ที่อยู่ในวงจร ถือเป็นการคืนกำไรให้แก่นักช็อปทางเน็ตที่มีโอกาสซื้อของในราคาพิเศษ และเป็นวาระที่ช่วยกระตุ้นความต้องการภายในประเทศ ทำให้แวดวงโลจิสติกส์และการธนาคารเกิดพัฒนาการมากขึ้น จากนั้นจึงเปลี่ยนชื่อเรียกเป็น “เทศกาลแห่งการช็อปอย่างจุใจ” ในปี 2010

จริงๆ แล้วการเลือกวันคนโสดเป็นเทศกาลแห่งการช็อปถือว่ามีความเสี่ยงอยู่มาก เนื่องจากเป็นช่วงที่ธุรกิจค้าปลีกกำลังอยู่ในภาวะตลาดไม่คึกคัก แถมยังอยู่ระหว่างช่วงวันหยุดยาวฉลองวันชาติจีนและช่วงคริสต์มาส แต่ในความเสี่ยงก็มีช่องทางสำหรับธุรกิจบ้าง เพราะเป็นช่วงที่อากาศเริ่มเข้าสู่ความหนาวเย็นขึ้นเรื่อยๆ เครื่องแต่งกายและของใช้สำหรับฤดูหนาวนานาประเภทกลายเป็นที่ต้องการของตลาด จึงทดลองจัดกิจกรรมส่งเสริมการขายในวันดังกล่าว ผลก็คือ ยอดขายถล่มทลายและเพิ่มขึ้นทุกปี ถือเป็นสัญลักษณ์อย่างหนึ่งของบรรดานักช็อปทางอินเทอร์เน็ต และยังมีอิทธิพลต่อคนที่ไม่ค่อยได้เล่นเน็ตอีกด้วย

ปีนี้ยอดขายสินค้าทางอินเทอร์เน็ตในวันที่ 11 เดือน 11 ของเว็บไซต์เถาเป่าทะลุ 3 หมื่นล้านหยวน เท่ากับยอดขายครึ่งปีของ Wallmart หรือเท่ากับยอดขาย 100 เท่าของห้างใหญ่ในเฉิงตู เรียกว่าเฉลี่ยแล้วแต่ละนาทีมียอดการขายสินค้ามูลค่า 100 ล้านหยวน

เสน่ห์ที่ดึงดูดใจให้คนจำนวนมากยอมอดหลับอดนอนเพื่อท่องเน็ตหาสินค้าที่ถูกใจในวันนี้มีด้วยกันหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบการซื้อสินค้าที่รวดเร็ว การเปรียบเทียบราคาของสินค้าต่างแบรนด์ที่มีความชัดเจน การสื่อสารโดยไม่มีอุปสรรคเรื่องระยะทาง สิ่งเหล่านี้ย่อมส่งผลต่อต้นทุนสินค้าที่ลดลง ผู้บริโภคจึงได้รับอานิสงส์มากขึ้น

ประเทศจีนมีนักช็อปทางเน็ตราว 271 ล้านคน ในจำนวนนี้บรรดาคนโสดถือเป็นกลุ่มลูกค้าหลัก มีข้อน่าสังเกตว่า แม้บรรยากาศของการซื้อสินค้าจะเป็นไปอย่างคึกคักโดยเฉพาะกลุ่มวัยรุ่นและคนโสด แต่ความจริงที่ว่าสัดส่วนของเพศหญิงมีน้อยกว่าเพศชาย ส่งผลให้หนุ่มๆ หาคู่ไม่ได้ ส่วนสาวยุคใหม่ก็มีการศึกษาดี รายได้สูง ทำให้หาคู่ครองที่มีคุณสมบัติเหมาะสมลำบากขึ้น การได้ใช้เวลาไปกับการท่องเน็ตหาซื้อของที่ถูกใจ ก็คือ เป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับคนโสดทั้งหลาย ทว่าไม่ว่าเทศกาลแห่งการช็อปจะมีอิทธิพลต่อคนยุคใหม่มากเพียงใด ความรู้สึกทางใจของวันดังกล่าวในหมู่คนโสดชาวจีนก็ยังคงเป็นวันที่สร้างความเหนื่อยหน่ายให้แก่การครองตัวโสดของตนเองอยู่วันยังค่ำ

เทศกาลแห่งการช็อป แบบจีนๆ เช่นนี้ สะท้อนให้เห็นว่าศักยภาพแฝงทางเศรษฐกิจของจีนมีอยู่มากทีเดียว เห็นได้จากภายในเวลาไม่กี่นาทียอดซื้อสินค้าทางอินเทอร์เน็ตสูงกว่ายอดขายเฉลี่ยต่อวันในฮ่องกง นักช็อปทางเน็ตของเว็บเถาเป่ามีมากกว่า 200 ล้านครั้ง เท่ากับประชากรญี่ปุ่นทั้งประเทศ นี่ยังไม่รวมบรรดาชาวชนบทหลายร้อยล้านคนที่ไม่ได้เข้าร่วมกิจกรรดังกล่าว นอกจากนี้ การที่หลายคนช็อปอย่างบ้าระห่ำ

เพื่อได้สินค้าที่มีส่วนลดสูง ย่อมแสดงให้เห็นถึงราคาสินค้าในท้องตลาดที่สูงขึ้นมาก

อย่างไรก็ดี ยอดขายที่สร้างสถิติใหม่ให้แก่การขายสินค้าทางอินเทอร์เน็ตกลับสร้างภาระอย่างหนักให้แก่การขนส่งสินค้า และถึงกับมีคนส่งของบางรายเสียชีวิตเพราะทำงานหนักโดยไม่มีเวลาพักผ่อน

ขณะที่ธุรกิจขายสินค้าทางอินเทอร์เน็ตกำลังเฟื่องฟูอย่างมาก และกลายเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินชีวิตของคนจีนยุคใหม่ ไม่เว้นแม้กระทั่งนายกรัฐมนตรีหลี่เค่อเฉียงที่ใช้บริการดังกล่าวเช่นกัน ท่านก็ยังมิคลายความกังวลที่มีต่อตลาดขายสินค้าทางอิเล็กทรอนิกส์ว่ามีการแข่งขันอย่างยุติธรรมหรือไม่ สินค้ามีคุณภาพตามที่ระบุไว้เพียงใด

ความจริงที่เกิดขึ้นกับธุรกิจซื้อของทางอิเล็กทรอนิกส์ ก็คือ สงครามแย่งส่วนแบ่งทางการตลาดที่มีความดุเดือดและความไม่เท่าเทียมกันระหว่างบริษัทคู่แข่งอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เข้าข่าย “มือใครยาว สาวได้สาวเอา”