Fullmoon day ของคนยุคใหม่

ช่วงปลายสัปดาห์นี้ถือเป็นวันพักผ่อนของชาวจีนทั่วประเทศ เพราะตรงกับวันสำคัญทางประเพณีอย่างวันไหว้พระจันทร์ ซึ่งได้รับการกำหนดให้เป็นวันหยุดราชการนับแต่ปี ค.ศ. 2008 เป็นต้นมา ทว่าจะมีคนยุคใหม่สักกี่คนที่เล็งเห็นถึงความสำคัญของเทศกาลดังกล่าวเฉกเช่นคนในยุคโบราณ ที่กล่าวเช่นนี้เพราะนานากิจกรรมที่คนรุ่นก่อนปฏิบัติสืบทอดกันมาอย่างการชมจันทร์ การอยู่อย่างพร้อมหน้าพร้อมตา การไหว้พระจันทร์ การขอพร ฯลฯ ในวาระสำคัญเช่นนี้กลับเห็นได้น้อยลงทุกที

ถ้าอย่างนั้น คนยุคใหม่ฉลองเทศกาลไหว้พระจันทร์กันแบบไหนบ้าง แตกต่างไปจากเดิมมากน้อยเพียงใด

การซื้อขนมไหว้พระจันทร์ราคาแพงเป็นของกำนัล การส่งข้อความอวยพร การนั่งพลอดรักกันตามริมฝั่งแม่น้ำ การชมรายการเฉลิมฉลองทางทีวี การส่งดอกไม้ให้แก่กัน การมองว่าเป็นวันธรรมดาวันหนึ่ง ไม่ได้อยู่บ้านร่วมกันฉลองอย่างพร้อมหน้าพร้อมตา การมองหาความแปลกใหม่ของไส้ขนมไหว้พระจันทร์ในแต่ละปี สิ่งที่หยิบยกมาเหล่านี้ถือเป็นรูปแบบการฉลองเทศกาลและมุมมองที่มีต่อวันสำคัญเช่นนี้ในสายตาของคนยุคใหม่ โดยเฉพาะกลุ่มวัยรุ่นที่นับวันจะไม่มีความผูกพันกับวันไหว้พระจันทร์เท่าใดนัก เพราะหากถามถึงความเป็นมาหรือความสำคัญของวันดังกล่าวแล้ว น้อยคนนักจะอธิบายได้อย่างถูกต้อง และก็ไม่รู้สึกว่าเป็นเรื่องที่จำเป็นต้องทราบ

ปัจจุบันสัญลักษณ์ที่บ่งบอกถึงการมาเยือนของเทศกาลไหว้พระจันทร์ คือ ขนมไหว้พระจันทร์ที่นำมาวางขายก่อนวันจริงนานนับเดือน และก็มีความแปลกใหม่ทางด้านรูปลักษณ์และไส้ขนม นอกเหนือจากของกินที่ว่านี้แล้ว ดูเหมือนจะไม่มีอะไรน่าสนใจไปมากกว่านี้ ยิ่งในหมู่วัยรุ่นและคนวัยทำงานด้วยแล้ว มักชื่นชอบเทศกาลไหว้พระจันทร์ในฐานะที่เป็นวันหยุด มีโอกาสพักผ่อนและไปเที่ยวตามสถานที่ต่างๆ โดยไม่ได้ตระหนักว่าการที่รัฐบาลประกาศให้เป็นวันหยุดราชการนั้น มีวัตถุประสงค์หลักในการรณรงค์ให้ชาวจีนระลึกถึงความเป็นเทศกาลสำคัญ ที่บ่งบอกถึงความเป็นจีนและเป็นวาระที่สมาชิกในครอบครัวจะกลับมาอยู่กันอย่างพร้อมหน้าพร้อมตา

ธรรมเนียมการทานขนมไหว้พระจันทร์ที่สื่อถึงความกลมเกลียวในครอบครัว ดังเห็นจากคนจีนยุคโบราณมักนั่งล้อมวงกันร่วมทานขนมไป ร่วมชมความงามของพระจันทร์ไป บรรยากาศภายในบ้านอบอวลไปด้วยเสียงหัวเราะอย่างมีความสุขของคนในบ้าน มาในยุคนี้กลับไม่ใช่เรื่องสลักสำคัญเท่ากับการได้ซื้อหรือทานขนมไหว้พระจันทร์ที่มีการบรรจุหีบห่อที่มีลวดลายสวยงาม จึงไม่ผิดนักหากจะกล่าวว่ารูปลักษณ์ภายนอกที่สวยงามของภาชนะบรรจุขนมไหว้พระจันทร์ได้รับการตอบรับอย่างมากในหมู่คนยุคใหม่ เทศกาลดังกล่าวจึงเปรียบเหมือนเวทีการประชัน Packgaging มากกว่าการร่วมทานขนมไหว้พระจันทร์ภายใต้แสงจันทร์อันสุกสกาว

แต่อย่าลืมว่าหีบห่อที่สวยงามเหล่านี้ ถือเป็นการใช้ทรัพยากรกระดาษอย่างฟุ่มเฟือย นี่ยังไม่นับรวมกระบวนการผลิตกระดาษที่สร้างมลพิษให้แก่สภาพแวดล้อม ท้ายที่สุดหีบห่อเหล่านี้ก็กลายเป็นขยะ คนรุ่นใหม่ไม่ค่อยตระหนักถึงเรื่องดังกล่าว มัวแต่ให้ความสำคัญกับการซื้อขนมไหว้พระจันทร์ที่มีหีบห่อสวยหรู สร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้แก่ตนเอง แต่สร้างปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เป็นภัยต่อผู้อื่น

จริงๆ แล้ว ธรรมเนียมการส่งมอบของให้แก่กันในวันไหว้พระจันทร์ถือเป็นเรื่องที่ทำกันมาช้านาน แต่มุมมองที่มีต่อการกระทำดังกล่าวของคนยุคใหม่กลับให้ความสำคัญกับคุณค่าทางด้านรูปธรรมมากกว่าคุณค่าทางจิตใจ โดยเฉพาะการแสวงหาผลกำไรทางธุรกิจด้วยการขายสินค้าในช่วงเทศกาลด้วยราคาที่เกินจริง แต่ถึงอย่างนั้นคนยุคใหม่ต่างแย่งกันจับจ่ายสินค้าเหล่านี้ประหนึ่งว่าให้ความสำคัญกับเทศกาล แท้ที่จริงคือการเฉลิมฉลองเพื่อรักษาหน้าตา ไม่ได้เข้าถึงความหมายและความสำคัญของเทศกาลนี้แต่อย่างใด

มีข้อน่าสังเกตคือ การทำขนมไหว้พระจันทร์ในรูปลักษณ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นรูปวงกลม รูปสี่เหลี่ยม รูปหัวใจ รูปดอกไม้ มีการพิมพ์ลวดลายการ์ตูนไว้ด้านบนของขนม รวมถึงการคิดค้นสูตรไส้ขนมที่แปลกใหม่ด้วยตัวเอง ถือเป็นรูปแบบใหม่ๆ ของการฉลองเทศกาลไหว้พระจันทร์ของคนจีนยุคนี้เช่นกัน แต่ก็จำกัดอยู่ในครอบครัวที่พอมีฐานะ เพราะต้องสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายในการซื้ออุปกรณ์และวัตถุดิบในการทำ ถือเป็นค่าใช้จ่ายที่ค่อนข้างสูงทีเดียว

การแสดงความเคารพและให้ความสำคัญกับผู้สูงวัย นับเป็นธรรมเนียมปฏิบัติที่สืบทอดกันมาช้านานในวันไหว้พระจันทร์ ซึ่งในปีนี้ทางรัฐบาลและหน่วยงานเอกชนต่างรณรงค์ให้ชาวจีนที่ออกไปทำงานต่างเมืองเดินทางกลับบ้านมาเยี่ยมเยียนและให้กำลังใจผู้สูงวัยในบ้าน แต่ก็คนเพียงจำนวนหนึ่งเท่านั้นที่สามารถบรรลุเป้าหมายดังกล่าว อันเป็นผลจากค่าใช้จ่ายระหว่างการเดินทาง จึงทำได้แค่เพียงโทรศัพท์ถามไถ่ทุกข์สุข และปล่อยให้ผู้สูงวัยตั้งตารอคอยการกลับมาของสมาชิกเหล่านี้

จะเห็นได้ว่าความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจในวันนี้ ส่งผลต่อกิจกรรมที่ปฏิบัติกันในช่วงวันเทศกาลไหว้พระจันทร์ของคนยุคใหม่ กลิ่นอายความเป็นจีนที่ปรากฏให้เห็นผ่านนานากิจกรรมของผู้คนในยุคโบราณ เริ่มแทนที่ด้วยการเฉลิมฉลองในรูปแบบใหม่ๆ ที่หลากหลาย ซึ่งก็ไม่ได้เป็นเรื่องแปลกอะไร ขอเพียงผู้คนยังคงระลึกถึงความสำคัญของเทศกาลที่อยู่คู่สังคมจีนมาช้านานเช่นนี้ และไม่ว่าจะเป็นการฉลองในรูปแบบใด หัวใจสำคัญของวันไหว้พระจันทร์คือ การอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขของคนในครอบครัวนั่นเอง